Kişisel Verilerin Kaydedilmesi ve Yayılması (TCK 135-136)

Son güncelleme: 19 Ekim 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu Nedir?

Nilüfer’de yaşayan Selin Hanım bir sabah telefonuna gelen mesajla sarsıldı. Eski bir tanıdığı, onun telefon numarasını ve ev adresini bir sosyal medya grubunda paylaşmıştı. Paylaşımın altında onlarca yabancı yorum vardı. Selin Hanım aynı gün Bursa Adliyesi’ne gidip şikâyetçi oldu. Dosyada iki ayrı suç tartışıldı.

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, bir kişiye ait bilginin hukuka aykırı olarak kayıt altına alınmasıdır (TCK m.135). Kayıt ortamının bir önemi yoktur. Kağıda yazmak, telefona kaydetmek veya bilgisayara aktarmak aynı sonucu doğurur. Suç, kaydın yapılmasıyla tamamlanır. Verinin başkasına ulaşması gerekmez.

Kanun bu suçu özel hayata karşı suçlar bölümünde düzenler. Amaç, kişinin kendi bilgisi üzerindeki kontrol hakkını korumaktır. Kişisel verilerin kaydedilmesi tek başına suç değildir. Hukuka aykırılık şarttır. Rıza, kanun hükmü veya meşru bir amaç varsa suç oluşmaz.

Kişisel Veri Sayılan Bilgiler

Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiye ait her türlü bilgidir (KVKK m.3). Ad, soyad, TC kimlik numarası ve telefon numarası ilk akla gelenlerdir. Adres, fotoğraf, ses kaydı, plaka, e-posta ve IBAN da bu kapsamdadır. Yargıtay uygulaması kavramı geniş yorumlar.

Bir bilginin kişisel veri sayılması için gizli olması gerekmez. Herkesin ulaşabileceği bir bilgi bile kişiyi belirlenebilir kılıyorsa korunur. Ancak Yargıtay bazı kararlarında kamuya açık bilgilerin yeniden paylaşılmasını farklı değerlendirmiştir. Her olayda verinin nasıl elde edildiği ve nasıl kullanıldığı incelenir.

• Kimlik verileri: Ad, soyad, doğum tarihi, TC kimlik numarası.
• İletişim verileri: Telefon, adres, e-posta hesabı.
• Görsel ve işitsel veriler: Fotoğraf, video, ses kaydı.
• Mali veriler: Banka hesabı, kart numarası, maaş bilgisi.
• Dijital izler: IP adresi, konum bilgisi, HTS kaydı.

Özel Nitelikli Kişisel Veri ve Artırım

Özel nitelikli kişisel veri kaydedildiğinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m.135/2). Kanun bu verileri tek tek sayar. Siyasi, felsefi veya dini görüş bunların başında gelir. Irki köken, ahlaki eğilim, cinsel yaşam, sağlık durumu ve sendikal bağlantı da listededir.

Artırım yalnızca kaydetme suçunda uygulanır. TCK 136 kapsamındaki yayma fiilinde böyle bir ayrı artırım yoktur. Ancak hâkim cezayı belirlerken verinin niteliğini dikkate alır (TCK m.61). Sağlık raporunun yayılması ile telefon numarasının yayılması aynı ağırlıkta değerlendirilmez.

KVKK‘daki özel nitelikli veri listesi ceza kanunundakinden daha geniştir (KVKK m.6). Biyometrik ve genetik veriler, kılık kıyafet ve ceza mahkûmiyeti bilgisi de orada yer alır. Ceza davasında ise yalnızca TCK m.135/2’de sayılan veriler artırım nedenidir. Bu fark uygulamada sık karıştırılır.

Kişisel Verilerin Yayılması ve Ele Geçirilmesi (TCK 136)

Kişisel verilerin yayılması, başkasına verilmesi veya ele geçirilmesi 2 yıldan 4 yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.136/1). Madde üç ayrı hareketi suç sayar. Verme, bir kişiye aktarmadır. Yayma, belirsiz sayıda kişiye ulaştırmadır. Ele geçirme ise veriyi hukuka aykırı biçimde edinmedir. Bunlardan biri yeterlidir.

Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu, kaydetme suçundan daha ağırdır. Çünkü veri artık kişinin kontrolünden tamamen çıkmıştır. Yargıtay uygulamasına göre veriyi önce kaydeden sonra yayan kişi hakkında yalnızca TCK 136 uygulanır. Kaydetme fiili yayma içinde erir.

Suçun 2019 yılında eklenen ikinci fıkrası çocuk mağdurları korur. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre kayda alınan çocuk beyanı ve görüntüleri yayılırsa ceza bir kat artırılır (TCK m.136/2, CMK m.236). Bu kayıtlar adli görüşme odalarında alınır. Dışarı sızdırılması çok ağır sonuç doğurur.

Nitelikli Haller ve Diğer Maddeler (TCK 137-140)

Suçu kamu görevlisi görevinin verdiği yetkiyi kötüye kullanarak işlerse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.137/1-a). Aynı artırım belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıkla işlenen fiiller için de geçerlidir (TCK m.137/1-b). Hastane çalışanı, banka personeli, avukat kâtibi ve emlakçı bu gruba girebilir. Kolluk görevlisinin sistemden sorgu yapıp bilgiyi başkasına vermesi tipik örnektir.

Kanun ayrıca verileri yok etmeme suçunu düzenler (TCK m.138). Saklama süresi dolan veriyi yok etmekle yükümlü kişi bunu yapmazsa 1 yıldan 2 yıla kadar hapis cezası alır. Veri, Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre yok edilmesi gereken bir veriyse ceza bir kat artırılır (TCK m.138/2). Bu suçu yalnızca yükümlü kişi işleyebilir.

Tüzel kişiler hakkında da güvenlik tedbiri uygulanır (TCK m.140). Şirket, dernek veya vakıf adına işlenen suçlarda izin iptali ve müsadere gündeme gelir (TCK m.60). Şirket yöneticisi ayrıca kendi fiilinden sorumludur. Tüzel kişiye hapis cezası verilmez.

Suç Oluşmayan Haller: Rıza ve Meşru Amaç

Kişinin açık rızası varsa kişisel verilerin kaydedilmesi suç oluşturmaz. Rıza, belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirmeye dayalı olmalıdır (KVKK m.3). Genel bir onay yeterli değildir. Rıza her zaman geri alınabilir. Geri alındıktan sonra kayıt devam ederse hukuka aykırılık başlar.

Kanunun açıkça öngördüğü kayıtlar da suç değildir. Hastanenin hasta kaydı tutması, işverenin SGK bildirimi yapması ve noterin kimlik fotokopisi alması bu kapsamdadır. Savcılığın soruşturma amacıyla HTS kaydı istemesi de hukuka uygundur. Burada kayıt yetkili makam kararıyla yapılır.

Yargıtay uygulamasına göre bir hakkın kullanımı da hukuka uygunluk nedeni olabilir. Kişi kendisine yönelik bir suçu ispatlamak için konuşmayı kaydetmişse durum farklıdır. Başka türlü delil elde etme imkânı yoksa ve kayıt yalnızca yetkili makama verilmişse suç oluşmayabilir. Ancak bu değerlendirme her dosyada ayrıca yapılır.

• Açık rıza: Kişi bilgilendirilerek onay vermişse.
• Kanun hükmü: Kayıt açıkça yasal bir yükümlülükse.
• Yetkili makam kararı: Hâkim veya savcı kararıyla yapılan kayıt.
• Hakkın kullanımı: Ani gelişen bir suçun ispatı için tek yol olan kayıt.
• Basın ve ifade özgürlüğü: Kamu yararı taşıyan haber değeri olan bilgi.

Günlük Hayattan Örnekler

Kişisel veri suçları çoğu zaman sıradan görünen davranışlarla işlenir. Fail genellikle suç işlediğini düşünmez. Aşağıdaki kartlar uygulamada en sık karşılaşılan durumları özetler. Her birinde somut olayın ayrıntısı sonucu değiştirebilir.

Boşanma davası için delil toplama konusu ayrı bir dikkat ister. Eşin telefonundan alınan mesajlar aile mahkemesinde delil olarak sunulabilir. Ancak elde ediliş biçimi ceza davasına konu olabilir. Yargıtay hukuk daireleri hukuka aykırı delili çoğu zaman dikkate almaz. Ceza daireleri ise eylemi ayrıca yargılar.

TCK 132 ve TCK 134 ile Farkı

Kişisel veri suçları ile haberleşmenin gizliliği ve özel hayatın gizliliği suçları sık karıştırılır. Üç suç aynı bölümde düzenlenir. Ancak koruduğu değer ve şikâyet şartı farklıdır. Yargıtay bu ayrımı yapmayan mahkeme kararlarını bozar.

Özel hayatın gizliliğini ihlal, kişinin gizli alanına ait görüntü ve sesleri kapsar (TCK m.134). Evinin içindeki görüntüsü veya mahrem anları bu alandadır. Haberleşmenin gizliliği ise iki kişi arasındaki iletişimi korur (TCK m.132). Telefon görüşmesi, mesaj ve e-posta bu kapsamdadır. Kişisel veri suçları ise kişiyi tanımlayan diğer bilgileri korur.

Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçunda Şikâyet ve Zamanaşımı

Kişisel verilerin kaydedilmesi, yayılması ve yok edilmemesi suçları şikâyete bağlı değildir (TCK m.139). Kanun bu bölümdeki diğer suçları şikâyete bağlarken bu üç suçu açıkça istisna tutar. Savcılık olayı öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma açar. Mağdur şikâyetten vazgeçse bile dava düşmez.

Bu suçlar uzlaştırma kapsamında da değildir. Uzlaştırma, şikâyete bağlı suçlar ile kanunda sayılan belirli suçlarda uygulanır (CMK m.253). TCK 135 ve 136 bu listede yer almaz. Tarafların barışması yalnızca cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir. Mağdurun zararının giderilmesi takdiri indirim nedeni olabilir.

Dava zamanaşımı her iki suçta 8 yıldır (TCK m.66/1-e). Süre suçun işlendiği günden başlar. Kamu görevlisinin yetkiyi kötüye kullanması halinde artırımlı ceza üst sınırı dikkate alınır. Bu durumda süre uzayabilir. Mağdurun şikâyet için 6 aylık süre sınırı yoktur. Çünkü suç şikâyete bağlı değildir.

• Görevli mahkeme: Asliye ceza mahkemesi.
• Yetkili mahkeme: Suçun işlendiği yer mahkemesi. İnternet suçlarında paylaşımın yapıldığı veya görüldüğü yer tartışılır.
• Şikâyet yolu: Cumhuriyet Başsavcılığı, karakol veya e-Devlet üzerinden ihbar.
• Tutuklama: Üst sınır 4 yıl olduğundan TCK 136’da tutuklama mümkündür. Uygulamada adli kontrol daha sık görülür.

Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Davası Nasıl İlerler?

Bu suçlarda soruşturma genellikle mağdurun şikâyeti veya ihbarla başlar. Savcılık delilleri toplar ve şüpheliyi ifadeye çağırır. Yeterli şüphe oluşursa iddianame düzenlenir. Dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Süreç adım adım şöyle ilerler.

1. Şikâyet veya ihbar yapılır. Mağdur ekran görüntüsü, link ve tanık bilgisini dilekçeye ekler.
2. Dijital deliller toplanır. Savcılık platformlardan kullanıcı bilgisi ister. Telefon ve bilgisayar incelemesi için hâkim kararı alınır (CMK m.134).
3. Şüpheli ifadeye çağrılır. Şüpheli avukatıyla birlikte ifade verir. Rıza, meşru amaç veya hakkın kullanımı savunması burada dile getirilir.
4. Savcılık karar verir. Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir veya iddianame düzenlenir.
5. İddianame kabul edilir. Asliye ceza mahkemesi tensip zaptı hazırlar ve duruşma günü belirler.
6. Duruşmalar yapılır. Sanık, mağdur ve tanıklar dinlenir. Bilirkişi raporu alınabilir.
7. Hüküm verilir. Beraat, mahkûmiyet, HAGB veya ceza ertelemesi kararı çıkar.
8. Kanun yoluna gidilir. Karara karşı istinaf başvurusu yapılır.

Savunmada ilk incelenen nokta verinin gerçekten kişisel veri olup olmadığıdır. İkinci nokta hukuka aykırılıktır. Rıza belgesi, yazışma geçmişi ve paylaşım amacı burada önem taşır. Fotoğrafın herkese açık profilde olması tek başına beraat sağlamaz. Ancak paylaşımın bağlamı sonucu değiştirebilir.

HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası

TCK 135 kapsamında verilen cezalarda HAGB ve erteleme mümkündür. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması 2 yıl veya altındaki hapis cezalarında uygulanır (CMK m.231). Sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyeti olmamalıdır. Mağdurun zararı giderilmelidir. Alt sınırdan verilen 1 yıllık ceza bu şartları karşılar.

TCK 136’da alt sınır 2 yıldır. İndirim nedeni yoksa HAGB sınırda kalır. Takdiri indirim uygulanırsa ceza 1 yıl 8 aya iner (TCK m.62). Bu durumda HAGB ve erteleme gündeme gelir. Artırım uygulanan hallerde bu imkânlar genellikle kapanır.

Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi 1 yıl ve altındaki cezalarda mümkündür (TCK m.50). Kaydetme suçunda alt sınırdan verilen ceza indirimle 10 aya inebilir. Yayma suçunda bu yol pratikte kapalıdır. Ceza ertelemesi ise 2 yıl ve altındaki cezalarda uygulanır (TCK m.51).

KVKK ile Ceza Davası Arasındaki Fark

KVKK süreci ile ceza davası birbirinden bağımsız iki ayrı yoldur. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu idari yaptırım öngörür (KVKK m.18). Kurul, veri sorumlusuna idari para cezası verir. Ceza davası ise kişiyi hapisle cezalandırır. KVKK kendi içinde suç tanımlamaz. Suçlar için doğrudan Türk Ceza Kanunu’na atıf yapar (KVKK m.17).

KVKK şikâyet yolu veri sorumlusuna başvuruyla başlar (KVKK m.13). Veri sorumlusu 30 gün içinde cevap vermelidir. Cevap gelmezse veya yetersizse Kurul’a şikâyet edilir (KVKK m.14). Kurul’a başvuru süresi cevabı öğrenmeden itibaren 30 gündür. Her halde başvurudan itibaren 60 gün içinde yapılmalıdır. Bu yol şirketlere ve kurumlara karşı etkilidir.

Bireysel failler için KVKK çoğu zaman uygulanmaz. Kanun, tamamen kişisel faaliyet kapsamında yapılan işlemleri kapsam dışında tutar (KVKK m.28). Bir kişinin eski sevgilisinin fotoğrafını yayması Kurul’un alanına girmez. Bu fiil doğrudan savcılığa gider. Şirketin müşteri listesini sızdırması ise hem Kurul hem savcılık önüne gelebilir.

• Veri sorumlusu: Verinin işlenme amacını belirleyen gerçek veya tüzel kişi.
• İdari para cezası: KVKK m.18 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
• Çifte yol: Aynı olay için hem Kurul’a şikâyet hem savcılığa suç duyurusu yapılabilir.
• Unutulma hakkı: Kişi, arama motorlarından ve sitelerden verisinin kaldırılmasını isteyebilir (KVKK m.7, m.11).

Mağdurun Hakları: İçerik Kaldırma ve Tazminat

Mağdur ceza şikâyetinin yanında içeriğin kaldırılmasını ve tazminat talep edebilir. Kişilik hakkı ihlal edilen kişi sulh ceza hâkimliğine başvurur (5651 sayılı Kanun m.9). Hâkimlik 24 saat içinde karar verir. Karar içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi biçiminde olur. Başvuru öncesinde içerik sağlayıcıya veya yer sağlayıcıya da talep iletilebilir.

Manevi tazminat davası asliye hukuk mahkemesinde açılır (TBK m.58). Kişilik hakkına saldırı nedeniyle manevi zarar istenir. Ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı hukuk hâkimini bağlar. Beraat kararı ise her zaman bağlamaz. Kişisel verilerin yayılması nedeniyle işini kaybeden kişi maddi tazminat da talep edebilir (TBK m.49).

Mağdurun delil toplaması dikkat ister. Ekran görüntüsü tek başına zayıf olabilir. Paylaşımın URL adresi, tarih ve saat bilgisi kaydedilmelidir. Noter tespiti veya e-tespit yolu güvenlidir. İçerik kaldırılmadan önce delil güvence altına alınmalıdır.

Bursa’da Kişisel Veri Suçlarında Uygulama

Bursa’da kişisel veri kaydı ve yayılması şikâyetleri Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturulur. Dosyalar genellikle bilişim suçları bürosunda toplanır. Sosyal medya üzerinden işlenen fiiller için platformlardan bilgi istenir. Bu yazışmalar zaman alabilir. Şüphelinin tespiti bazen aylar sürer.

İddianame kabul edildiğinde dava Bursa Asliye Ceza Mahkemelerinde görülür. İnegöl, Mustafakemalpaşa ve Gemlik gibi ilçelerde kendi adliyeleri yetkilidir. Osmangazi, Nilüfer ve Yıldırım ilçeleri Bursa Adliyesi’ne bağlıdır. Mağdurun içerik kaldırma talebi ise Bursa Sulh Ceza Hâkimliklerine yapılır.

Bursa’da bu dosyaların önemli bir kısmı eski eş veya eski sevgili arasındaki paylaşımlardan doğar. Boşanma ve ısrarlı takip dosyalarıyla birlikte yürüyen soruşturmalar az değildir. Bir diğer yoğun grup işyeri verilerinin sızdırılmasıdır. Sanayi bölgelerinde müşteri listesi ve personel bilgisi uyuşmazlıkları sık görülür.

Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı 19 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.