Rüşvet Suçu (TCK 252): Veren-Alan Ayrımı, Cezası ve Etkin Pişmanlıkla Cezasızlık

Son güncelleme: 9 Kasım 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

Rüşvet Suçu Cezası Nedir

Rüşvet suçu cezası, görevle ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması için kamu görevlisine menfaat sağlayan kişi ve bu menfaati kabul eden kamu görevlisi için TCK 252’de öngörülen 4 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasıdır. Bursa’da küçük bir inşaat firması işleten Serkan Bey, ruhsat dosyasının hızlanması için belediyedeki bir memura zarf uzattı. Memur zarfı kabul etti ve dosya iki günde tamamlandı. Aylar sonra başka bir soruşturmada telefon kayıtları incelendi. Serkan Bey ve memur aynı dosyada sanık olarak Bursa Ağır Ceza Mahkemesi önüne çıktı. Bu yazıda rüşvet suçu cezasının nasıl hesaplandığını, veren ile alan ayrımını ve cezasızlık yollarını anlatıyoruz.

Rüşvet suçu, kamu idaresinin güvenilirliğini korur. Suçun mağduru belirli bir kişi değil, toplumun kendisidir. Bu yüzden şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamına girmez.

Rüşvet Anlaşması Anı ve Suçun Unsurları

Rüşvet, çok failli bir suçtur. Bir tarafta menfaat sağlayan kişi, diğer tarafta kamu görevlisi vardır. İki taraf da aynı suçun failidir. Suçun kalbi rüşvet anlaşmasıdır. Kamu görevlisi ile diğer kişi, görevle ilgili bir iş karşılığında menfaat konusunda uzlaştığı anda suç tamamlanır. TCK 252/3 bunu açıkça söyler. Paranın elden ele geçmesi veya işin gerçekten yapılması aranmaz.

Rüşvet anlaşmasının geçerli sayılması için birkaç koşul aranır:

• Anlaşma, kamu görevlisinin görev alanına giren bir işle ilgili olmalıdır. Yetkisi olmayan bir işi vaat eden memur rüşvet değil, başka bir suçun faili olabilir.
• Anlaşma işten önce veya en geç iş yapılırken kurulmalıdır. İş bittikten sonra verilen teşekkür niteliğindeki menfaat, uygulamada rüşvet sayılmaz. Bu durumda görevi kötüye kullanma gündeme gelebilir.
• İki tarafın iradesi serbest olmalıdır. Baskı, tehdit veya hile varsa anlaşma yoktur, irtikâp vardır.
• Menfaat haksız olmalıdır. Para, altın, hediye, iş vaadi, tatil, borç silme, hatta cinsel ilişki vaadi bile menfaat sayılabilir.

6352 sayılı Kanun ile 2012 yılında yapılan değişiklik önemlidir. Eskiden yalnızca görevin gereğine aykırı iş için verilen menfaat rüşvet sayılıyordu. Artık görevin gereği olan bir iş için menfaat sağlanması da rüşvettir. Yani Serkan Bey’in dosyası zaten tamamlanmayı hak etse bile, hızlanması için verilen zarf rüşvet konusudur.

Kamu görevlisi kavramı TCK m.6/1-c’de geniş tanımlanmıştır. Atama, seçim veya başka bir yolla kamusal faaliyete katılan herkes kamu görevlisidir. Memur, polis, hâkim, savcı, belediye başkanı, meclis üyesi, doktor, öğretmen ve bilirkişi bu kapsamdadır. Özel şirket çalışanı kural olarak rüşvet alamaz. Özel sektördeki çıkar ilişkileri genellikle güveni kötüye kullanma gibi suçlar çerçevesinde değerlendirilir. İstisna TCK 252/8’dedir. Meslek kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamuya yararlı dernekler, kooperatifler ve halka açık anonim şirketler adına hareket edenler de rüşvet suçunun faili olabilir.

Rüşvet Suçu Cezası Ne Kadar: Alan ve Veren

Rüşvet suçu cezası, veren ve alan için eşittir. TCK 252/1 rüşvet verme cezasını, TCK 252/2 rüşvet alma cezasını düzenler. Her ikisi de 4 yıldan 12 yıla kadar hapistir. Kanun koyucu iki tarafı aynı kefeye koymuştur. Çünkü anlaşma iki iradeyle kurulur.

Mahkeme cezayı 4 ile 12 yıl arasında TCK m.61’deki ölçütlere göre belirler. Menfaatin miktarı, işin niteliği ve kamu zararı bu değerlendirmede rol oynar. Küçük bir meblağ için alt sınırdan ceza verilmesi sık görülür. Örgütlü ve yüksek meblağlı olaylarda ceza üst sınıra yaklaşır. Ceza adli para cezasına çevrilemez.

Rüşvet suçu cezası hesaplanırken artırım ve indirim birlikte uygulanabilir. Bilirkişi rüşvet talep etmiş ancak karşı taraf kabul etmemişse yarı indirim ve TCK 252/7 artırımı sırasıyla uygulanır. Zincirleme suç hükümleri de devreye girebilir. Aynı memurun aynı kişiden farklı zamanlarda birden fazla menfaat alması, uygulamada tek suç sayılıp TCK m.43 ile artırılır.

Teklifin Kabul Edilmemesi: Teşebbüs ve Yarı İndirim

Rüşvet suçunda teşebbüs özel olarak düzenlenmiştir. Kamu görevlisi rüşvet talep eder, karşı taraf reddederse suç tamamlanmaz. Kişi rüşvet teklif eder, memur reddederse yine anlaşma kurulmamıştır. TCK 252/4 bu iki durumda cezanın yarı oranında indirileceğini söyler. Böylece rüşvet verme cezası veya rüşvet alma cezası 2 yıldan 6 yıla kadar hapse iner.

Bu düzenleme genel teşebbüs hükmünden farklıdır. TCK m.35 teşebbüste dörtte birden dörtte üçe kadar indirim öngörür. Rüşvette ise indirim sabit olarak yarıdır. Yargıtay, TCK m.35 yerine TCK 252/4’ün uygulanmasını zorunlu görür. En sık rastlanan örnek trafik polisine para teklif etmektir. Alkollü araç kullanma nedeniyle durdurulan sürücü “aramızda halledelim” diyerek para uzatır. Polis reddettiği anda rüşvet vermeye teşebbüs suçu oluşur.

Tuzak operasyonları da bu başlıkta değerlendirilir. Memur rüşvet talep eder, vatandaş savcılığa başvurur. Kolluk seri numaralı parayı verir ve memur yakalanır. Burada vatandaşın iradesi gerçek değildir. Anlaşma gerçekte kurulmamıştır. Yargıtay uygulamasına göre memur, rüşvet almaya teşebbüsten sorumlu tutulur. Tersine durumda da sonuç aynıdır. Vatandaş para teklif eder, memur üstlerine haber verip kabul eder gibi yapar. Vatandaş rüşvet vermeye teşebbüsten yargılanır.

Aracı, Üçüncü Kişi, Nitelikli ve Uluslararası Haller

Rüşvet anlaşmasına doğrudan taraf olmayan kişiler de ceza alabilir. TCK 252/5’e göre teklifi veya talebi karşı tarafa ileten kişi müşterek faildir. Anlaşmaya veya menfaatin teminine aracılık eden de aynı konumdadır. Kamu görevlisi olup olmaması fark etmez. Serkan Bey’in zarfı memura ulaştıran komşusu, aracı olarak aynı rüşvet suçu cezası ile karşı karşıyadır.

TCK 252/6 menfaatin üçüncü kişiye sağlandığı durumu düzenler. Rüşvetin memurun eşine, çocuğuna veya bir şirkete aktarılması suçu kaldırmaz. Menfaati kabul eden tüzel kişi yetkilisi de müşterek fail sayılır. Tüzel kişi hakkında ayrıca TCK 253 gereği güvenlik tedbirleri uygulanır. Faaliyet izninin iptali ve kazanç müsaderesi bu tedbirlerin başında gelir.

TCK 252/9 uluslararası rüşveti düzenler. Yabancı devlet memuru, uluslararası mahkeme hâkimi veya uluslararası örgüt görevlisine menfaat sağlanması da rüşvettir. Türkiye bu hükmü OECD Rüşvetle Mücadele Sözleşmesi gereği getirmiştir. Yabancı kamu görevlisine rüşvet veren kişi etkin pişmanlıktan yararlanamaz. TCK m.254/4 bunu açıkça yasaklar.

Hediye ile Rüşvet Sınırı Nerede Biter

Her hediye rüşvet değildir. Ancak her hediye de masum sayılmaz. Ayrım, hediyenin görevle ilgili bir iş karşılığında verilip verilmediğinde yatar. Bayramda muhtara götürülen baklava ile ruhsat dosyası imzalanmadan önce bırakılan altın arasında hukuki fark büyüktür. İlkinde görevle bağ yoktur. İkincisinde açık bir karşılık ilişkisi vardır.

657 sayılı Kanun m.29 memurların hediye istemesini ve menfaat amacıyla hediye kabul etmesini yasaklar. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri Yönetmeliği m.15 daha da geniştir. İş ilişkisi olan kişiden alınan hediye, burs, seyahat, konaklama ve hediye çeki yasaktır. Kitap, yarışma ödülü ve düşük değerli tanıtım malzemesi istisnadır. Bu kurallar disiplin hukukuna aittir. Ceza hukuku sınırı ise TCK 252’deki anlaşma unsuruyla çizilir.

Uygulamada şu ölçütler kullanılır:

• Hediye işten önce mi sonra mı verildi. İş yapılmadan önce verilen hediye rüşvet şüphesi taşır.
• Hediyenin değeri işin ekonomik büyüklüğüyle orantılı mı. Yüksek değerli hediye karşılık ilişkisine işaret eder.
• Veren kişinin memurla devam eden bir işi var mı. Dosyası masada bekleyen kişinin hediyesi şüphelidir.
• Hediye gizlice mi verildi. Kayıtlı hediye ile zarf içinde para farklı değerlendirilir.

Hastane ve belediye örnekleri sık görülür. Ameliyat sırasının öne alınması için doktora verilen para rüşvettir. Doktor talep etmiş ve hasta çaresizlikten vermişse irtikâp gündeme gelir. İmar değişikliği için belediye meclis üyesine arsa payı verilmesi de rüşvettir.

Rüşvet, İrtikâp, Görevi Kötüye Kullanma ve Nüfuz Ticareti Farkı

Rüşvet suçu cezası ile komşu suçların cezası arasında ciddi fark vardır. Aynı olay, iradenin serbest olup olmamasına göre farklı suça dönüşür. Bu ayrım savunmanın merkezinde yer alır. Çünkü vatandaş irtikâpta mağdurdur, rüşvette faildir.

İrtikâpta kamu görevlisi görevinin sağladığı gücü kullanarak kişiyi menfaat sağlamaya zorlar. Kişi haklı işinin yapılmayacağı korkusuyla ödeme yapar. TCK 250/1’deki son cümle önemlidir. Kişinin haklı bir işinin gereği gibi veya hiç yapılmayacağı endişesiyle menfaat sağlamaya mecbur kalması, icbar sayılır. Bu durumda vatandaşa ceza verilmez. Vatandaş mağdur sıfatıyla davaya katılabilir.

Görevi kötüye kullanma, rüşvetin bulunmadığı yerde devreye giren tamamlayıcı bir suçtur. Memur menfaat almadan görevine aykırı davranırsa TCK 257 gündeme gelir. İş bittikten sonra alınan teşekkür hediyesi de burada değerlendirilir. Nüfuz ticareti ise memur üzerinde nüfuzu olduğunu söyleyerek menfaat alan kişinin suçudur. Burada memurla anlaşma yoktur. Menfaati veren kişi de nüfuz ticaretinde cezalandırılır.

Rüşvet Etkin Pişmanlık: Cezasızlık Şartları

Rüşvet etkin pişmanlık düzenlemesi TCK m.254’te yer alır. Bu madde rüşvet suçunda cezasızlık sağlayan tek yoldur. Düzenleme, suçu ortaya çıkarmayı amaçlar. Çünkü rüşvet iki tarafın da sustuğu gizli bir suçtur. Kanun koyucu bir tarafı konuşturmak için ödül vermiştir.

Rüşvet etkin pişmanlık hükmünden üç grup yararlanır:

1. Rüşvet alan kamu görevlisi. Durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce rüşvet konusu şeyi soruşturmaya yetkili makamlara aynen teslim ederse ceza verilmez. Rüşvet almak için anlaşan ancak henüz almayan memur, durumu yetkili makamlara haber verirse yine ceza almaz.
2. Rüşvet veren kişi. Rüşvet veren veya bu konuda anlaşmaya varan kişi, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce pişmanlık duyarak yetkili makamları haberdar ederse ceza verilmez.
3. Aracı ve diğer iştirakçiler. Suça iştirak eden diğer kişiler de aynı koşulla cezadan kurtulur.

Buradaki ölçüt “durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce” ifadesidir. Soruşturmanın resmen açılması şart değildir. Kolluğun veya savcılığın olaydan haberdar olması yeterlidir. Operasyon sonrası verilen ifade etkin pişmanlık sayılmaz. Bu nedenle zamanlama her şeydir. Rüşvet etkin pişmanlık yolunu düşünen kişinin bir ceza avukatıyla hızlı hareket etmesi yararlı olur.

Yabancı kamu görevlisine rüşvet veren kişi bu hükümden yararlanamaz. TCK m.254/4 bu istisnayı düzenler. Etkin pişmanlık cezayı kaldırır ancak rüşvet konusu para müsadere edilir.

Rüşvet Suçunda Soruşturma Usulü ve 3628 Sayılı Kanun

Rüşvet soruşturması diğer memur suçlarından farklı yürür. Memurların görev suçlarında kural olarak 4483 sayılı Kanun gereği soruşturma izni gerekir. Rüşvette bu izin aranmaz. 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu m.17 bunu düzenler. Rüşvet, irtikâp, zimmet ve ihaleye fesat suçlarında Cumhuriyet savcısı doğrudan soruşturma yapar. İstisna müsteşar, vali ve kaymakamlardır. Hâkim ve savcılar için kendi özel kanunları uygulanır.

Soruşturma genellikle ihbarla başlar. 3628 sayılı Kanun m.18 ihbarı düzenler ve ihbarcının kimliğinin gizli tutulmasını öngörür. Vatandaş CİMER, savcılık veya kolluk üzerinden ihbarda bulunabilir. Savcı soruşturmaya başladığında durumu ilgili kuruma bildirir. 3628 sayılı Kanun m.19 gereği savcı, kamu görevlisi şüphelinin ifadesini doğrudan alabilir. Savcılığa ifadeye çağrılma bu aşamada gerçekleşir. İfadeye avukatla gitmek önemlidir.

Rüşvet davalarında delil toplama yöntemleri şunlardır:

• Seri numaralı para. Kolluk, para üzerindeki seri numaralarını tutanağa geçirir. Para memura verilir ve ardından üst araması yapılır. En sık kullanılan operasyon biçimidir.
• İletişimin tespiti ve dinlenmesi. Rüşvet, CMK m.135’teki katalog suçlar arasındadır. Hâkim kararıyla telefon dinlemesi yapılabilir. Süre iki aydır ve bir ay uzatılabilir.
• Teknik araçlarla izleme. CMK m.140 kapsamında kamuya açık yerlerde ses ve görüntü kaydı alınabilir. Rüşvet bu katalogda da yer alır.
• Gizli soruşturmacı. CMK m.139 bu tedbiri yalnızca örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar için öngörür. Tek başına rüşvet olayında gizli soruşturmacı görevlendirilemez.
• Arama ve el koyma. Memurun odası, aracı ve konutu hâkim kararıyla aranır. Mal bildirimi ile uyumsuz malvarlığı ayrıca incelenir.
• Banka ve HTS kayıtları. Para transferleri, baz istasyonu bilgileri ve mesajlaşmalar anlaşmanın ispatında kullanılır.

Yargıtay, baz kayıtlarının aynı yerden sinyal vermesini tek başına buluşmanın kanıtı saymaz. Rüşvet anlaşması şüpheye yer bırakmayacak biçimde ispatlanmalıdır. Şüphe sanık lehine yorumlanır. Hukuka aykırı yolla elde edilen dinleme kayıtları hükme esas alınamaz.

Tutuklama, Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve İnfaz Sonuçları

Rüşvet suçu CMK m.100/3’teki tutuklama katalog suçları arasında yer almaz. Bu nedenle kaçma veya delil karartma şüphesinin somut olgularla gösterilmesi gerekir. Yine de cezanın üst sınırı 12 yıl olduğundan kaçma şüphesi gerekçesiyle tutuklama sıkça görülür. Tutuklama kararına itiraz yolu açıktır. Adli kontrol tedbiri alternatif olarak talep edilebilir. İdare bu aşamada memuru görevden uzaklaştırabilir.

Görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Çünkü cezanın üst sınırı 10 yılı aşar. Dava zamanaşımı TCK m.66 gereği 15 yıldır. Ceza zamanaşımı ise kesinleşmeden itibaren 20 yıldır. Rüşvet suçunda şikâyet süresi yoktur. Olaydan yıllar sonra yapılan ihbar üzerine soruşturma açılabilir.

Rüşvet suçu cezası infaz yönünden ağır bir tablo çizer:

Kararın ardından istinaf ve temyiz yolları açıktır. Ağır ceza mahkemesi kararına karşı iki hafta içinde istinafa başvurulur. Bölge adliye mahkemesi kararı 5 yıl üzeri cezalarda temyiz edilebilir. Rüşvet davalarında Yargıtay 5. Ceza Dairesi görevlidir.

Memuriyete Etkisi ve Hak Yoksunlukları

Rüşvet mahkûmiyeti memurluğu kesin olarak bitirir. 657 sayılı Kanun m.48/A-5, rüşvet suçundan mahkûm olanların memur olamayacağını düzenler. Cezanın süresi önemli değildir. Affa uğramış olsa bile engel devam eder. Aynı Kanun m.98/b gereği memurluk şartını kaybeden kişinin görevi sona erer. Kesinleşen mahkûmiyet, memurun hem işini hem de gelecekteki kamu görevi ihtimalini bitirir.

Disiplin boyutu ayrı yürür. İdare, ceza davasını beklemeden disiplin soruşturması açabilir. 657 sayılı Kanun m.125/E-g’deki yüz kızartıcı hareket hükmü uygulamada rüşvet iddialarında kullanılır. Bu yolla memurluktan çıkarma cezası verilebilir. Beraat kararı disiplin cezasını kendiliğinden kaldırmaz. Ancak idare mahkemesinde dikkate alınır.

Memnu hakların iadesi kararı yasaklanmış hakları geri getirir. Ancak 657 m.48/A-5’teki suçlar için bu kararın memuriyet engelini kaldırıp kaldırmadığı tartışmalıdır. Danıştay uygulaması burada belirleyicidir. Bu konuda bir idare hukuku avukatıyla görüşmek yararlı olur.

Mahkûmiyetle adli sicil kaydı oluşur. Güvenlik soruşturması gerektiren görevler ile avukatlık ve noterlik gibi meslekler kapanır.

Rüşvet İddiasıyla Karşılaşan Kişinin Savunması

Her rüşvet iddiası mahkûmiyetle sonuçlanmaz. Savunma, suçun unsurlarını tek tek sorgular. Uygulamada en çok tartışılan savunma noktaları şunlardır:

• Görev bağının yokluğu. Memurun o işte yetkisi yoksa rüşvet oluşmaz. Yukarıdaki Yargıtay kararı bunun örneğidir.
• Anlaşmanın ispatlanamaması. Tek tanığın çelişkili beyanı veya yalnızca baz kaydı yeterli değildir. Şüphe sanık lehinedir.
• İrtikâp savunması. Menfaati veren kişi baskı altındaysa fail değil mağdurdur.
• Kışkırtıcı ajan. Kolluk veya yönlendirdiği kişi, suç kastı olmayan memuru teklifle kışkırtmışsa durum tartışılır. Bu savunma Türk hukukunda dar yorumlanır. Yine de AİHM içtihatları ve CMK m.139’daki azmettirme yasağı dayanak olarak ileri sürülür.
• Hukuka aykırı delil. Hâkim kararı olmadan yapılan dinleme ve usulsüz arama hükme esas alınamaz. CMK m.138’e aykırı kullanılan tesadüfi delil de aynı konumdadır.
• Hediye savunması. İşten sonra, karşılıksız ve açık biçimde verilen hediye rüşvet değildir. Bu durumda görevi kötüye kullanma veya disiplin sorumluluğu tartışılır.
• Etkin pişmanlık. Koşulları varsa cezasızlık sağlar. Mahkemenin bu konuyu tartışmaması bozma sebebidir.
• Nitelendirme itirazı. Eylem rüşvet değil görevi kötüye kullanma veya nüfuz ticareti olabilir. Ceza farkı büyüktür.

Rüşvet teklifiyle karşılaşan kamu görevlisinin izlemesi gereken yol da nettir. Doğru adımlar hem memuru korur hem de teklif edenin cezalandırılmasını sağlar:

1. Teklifi açıkça reddedin. Belirsiz veya şakayla karışık cevap vermeyin. Reddin net olması teşebbüs suçunun ispatında önemlidir.
2. Parayı almayın. Uzatılan zarfı elinize almayın. Masaya bırakıldıysa dokunmayın ve tanık çağırın.
3. Tutanak tutun. Olayı tarih, saat, yer ve tanıklarla birlikte yazılı hale getirin. Mümkünse iki görevli imzalasın.
4. Amirinize bildirin. Durumu derhal üstünüze yazılı olarak iletin. Yazılı bildirim ileride sizi korur.
5. Savcılığa ihbar edin. Kurumunuz veya doğrudan siz Cumhuriyet Başsavcılığına ihbarda bulunun. 3628 sayılı Kanun bunu görev sayar.
6. Delilleri koruyun. Kamera kaydı, mesaj ve tanık bilgilerini muhafaza edin. Kendi başınıza tuzak kurmayın.

Gözaltına alınan kişi için gözaltı süresi, ifade ve sorgu aşamaları kritik önem taşır. Bir ceza avukatı olmadan ifade vermek, sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurabilir.

Bursa’da Rüşvet Suçu Cezası Davaları

Bursa’da rüşvet suçu cezası davaları Bursa Ağır Ceza Mahkemelerinde görülür. Soruşturmalar Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür. Başsavcılık bünyesinde kamu görevlileri ve yolsuzluk suçlarına bakan soruşturma büroları bulunur. Tutuklama ve adli kontrol kararları Bursa Sulh Ceza Hâkimliklerince verilir. İtirazlar bir sonraki numaralı sulh ceza hâkimliğine yapılır.

Bursa Adliyesi, Türkiye’nin en yoğun adliyelerinden biridir. Sanayi, inşaat ve ticaret hacmi yüksektir. Bu durum imar, ruhsat, ihale ve denetim alanlarında rüşvet iddialarını gündeme getirir. İnegöl, Gemlik, Mustafakemalpaşa ve Karacabey gibi ilçelerdeki dosyalar, görevli ağır ceza mahkemesine gönderilir. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi istinaf incelemesini yapar.

Bursa’da da rüşvet suçu şikâyete bağlı değildir ve savcılık doğrudan soruşturma yapar. İhbar üzerine yapılan operasyonlarda seri numaralı para yöntemi sıkça kullanılır. Bu nedenle rüşvet iddiasıyla karşılaşan memur veya vatandaşın ilk saatlerde avukata ulaşması önemlidir. Bursa ceza avukatı olarak büromuz, soruşturmanın ilk anından istinaf ve temyize kadar süreci takip eder.

Rüşvet Suçu Hakkında Yargıtay Kararları

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2020/7005, K. 2023/6396, T. 16.05.2023. Sanık, karakola getirilen yakınını görmek istemiştir. Reddedilince polis masasındaki evrakın arasına 250 TL bırakmıştır. Yerel mahkeme rüşvet vermeye teşebbüsten 1 yıl 8 ay hapis vermiştir. Yargıtay, istenen işin memurun görevine girmesi gerektiğini vurgulamıştır. Polislerin dosyada görevli olup olmadığı araştırılmadan hüküm kurulması eksik inceleme sayılmış ve karar bozulmuştur.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2014/4185, K. 2018/8818, T. 12.11.2018. Bir Cumhuriyet savcısı, gözaltına aldırdığı kişilere tutuklama yetkisini hatırlatmıştır. Avukatları aracılığıyla 100.000 TL istemiş ve çeşitli menfaatler almıştır. Yerel mahkeme eylemi rüşvet almaya teşebbüs saymıştır. Yargıtay, menfaatlerin zorlama sonucu verildiğini tespit ederek eylemi icbar suretiyle irtikâp olarak nitelendirmiştir. Ayrıca rüşvette teşebbüs indiriminin TCK m.35 değil TCK 252/4 ile yarı oranında yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2020/6744, K. 2023/6726, T. 25.05.2023. Trafik tescil biriminde görevli polis memuru, para karşılığında hak edilmeyen sınıfta sürücü belgesi düzenlemekle suçlanmıştır. Yargıtay, rüşvetin mağdurunun toplum olduğunu belirtmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü doğrudan zarar görmediği için katılma hakkına sahip değildir. Birden fazla kişiden alınan rüşvet için üç ayrı mahkûmiyet yerine zincirleme suç hükümleri uygulanmalıdır. Rüşvet verenlerin TCK m.254/2 kapsamında etkin pişmanlıktan yararlanıp yararlanamayacağının tartışılmaması da bozma nedeni sayılmıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2020/276, K. 2021/201, T. 06.05.2021. Kurul, rüşvet anlaşmasının işten önce veya en geç iş yapılırken kurulması gerektiğini vurgulamıştır. Memurun zorlaması olmadan yapılan ve hiç kabul edilmeyen tekrarlı teklifler, irtikâp değil rüşvete teşebbüs sayılmıştır. Karar, irade serbestliğinin nitelendirmede belirleyici olduğunu göstermektedir.

Rüşvet Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı 9 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.