Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur? Taksit, Kamuya Yararlı İş ve Hapse Çevrilme

Son güncelleme: 2 Kasım 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?

Adli para cezası ödenmezse Cumhuriyet savcısı ödenmeyen tutarı gün hesabıyla hapse çevirir, hükümlüyü önce kamuya yararlı bir işte çalıştırır ve çalışmayı reddeden kişi kalan günleri açık ceza infaz kurumunda geçirir (5275 sayılı Kanun m.106/3).

Osmangazi’de küçük bir atölye işleten Kemal Bey, kasten yaralama davasında 200 gün adli para cezası aldı. Karar istinaf aşamasından geçip kesinleşti. Aylar sonra kapısına Bursa Cumhuriyet Başsavcılığından bir ödeme emri geldi. Zarfta 30 gün yazıyordu. Kemal Bey o gün “adli para cezası ödenmezse hapis yatar mıyım” sorusuyla bir avukatın kapısını çaldı.

Bu yazı yalnızca ödenmeme ve infaz sürecini anlatır. Adli para cezasının ne olduğu ve hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi ayrı yazıların konusudur. Burada ödeme emri, taksit, hesaplama, kamuya yararlı iş ve hapse çevrilme adım adım açıklanır.

Kesinleşmeden Ödeme Emrine: İnfaz Süreci Adım Adım

Adli para cezasının infazı, kararın kesinleşmesiyle başlar ve ödeme, çalışma veya hapisle sona erer. Süreç şu sırayla ilerler.

1. Karar kesinleşir. İstinaf ve temyiz yolları tükenince veya süreler geçince hüküm kesinleşir. Kesinleşmeyen karar infaz edilmez.
2. İlam infaz savcılığına gönderilir. Mahkeme kesinleşme şerhli ilamı Cumhuriyet Başsavcılığına verir (m.106/2).
3. Ödeme emri tebliğ edilir. Savcılık hükümlüye 30 günlük süre içeren bir ödeme emri gönderir. Tebligat 5275 sayılı Kanun m.20/3’e göre yapılır.
4. Ödeme veya taksit başvurusu yapılır. Hükümlü borcu öder ya da üçte birini yatırıp kalanı için iki taksit ister (m.106/6).
5. Savcı hapse çevirme kararı verir. Süre içinde ödeme yoksa ödenmeyen kısım gün hesabıyla hapse çevrilir (m.106/3).
6. Denetimli serbestliğe sevk yapılır. Hükümlü kamuya yararlı işte çalışmak üzere denetimli serbestlik müdürlüğüne yönlendirilir.
7. İhlal halinde açık kurum. Çalışmayı kabul etmeyen veya programı bozan hükümlü için kalan günler açık ceza infaz kurumunda infaz edilir.
8. Ödeme ile süreç biter. Hangi aşamada olursa olsun kalan borç ödenince infaz sona erer (m.106/8).

Her adımda süreler kısadır. Ödeme emrini almadan önce bir avukatla görüşmek, taksit ve itiraz haklarının zamanında kullanılmasını sağlar.

Adli Para Cezası Ödeme Emri ve 30 Günlük Süre

Adli para cezası ödeme emri, kesinleşen ilamın infazı için Cumhuriyet savcısının hükümlüye gönderdiği resmi yazıdır (m.106/2). Ödeme emrinde cezanın tutarı, ödeme süresi ve ödenmezse uygulanacak yaptırım yazılıdır. Süre, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün olarak uygulanır.

Ödeme emri tebliğ edilmeden hapse çevirme kararı verilemez. Yargıtay uygulamasına göre mahkeme hükmünde “ödenmezse hapse çevrilir” ihtarı bulunması da gerekmez. Savcılık ilamda yazmasa bile m.106/3’ü kendiliğinden uygular (m.106/5).

Tebligat usulüne uygun değilse süre işlemez. Adresi değişen hükümlünün tebligatı almaması sık görülen bir sorundur. Bu durumda yakalama kararı ile karşılaşmak mümkündür. Adres değişikliğini bildirmek bu riski azaltır.

Adli Para Cezası Nasıl Ödenir?

Adli para cezası nasıl ödenir sorusunun cevabı kısadır: ceza, Devlet Hazinesine, vergi dairesi kanalıyla ödenir. Hükümlü önce adliyedeki infaz savcılığı bürosuna başvurur. Oradan vergi dairesine hitaben yazılmış bir ödeme yazısı alır. Ödemeyi yaptıktan sonra dekontu aynı büroya teslim eder.

Ödeme yolları şunlardır.

• Vergi dairesi veznesi: Savcılıktan alınan yazı ile herhangi bir vergi dairesine ödeme yapılır.
• Dijital Vergi Dairesi: Gelir İdaresi Başkanlığının çevrim içi sisteminde “adli para cezası ödemeleri” bölümünden kartla ödeme yapılabilir.
• e-Devlet ve UYAP: Adli para cezası sorgulama e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş ekranlarında yapılır. Dosya ve infaz bilgileri burada görülür.
• Adliye içi yönlendirme: Bursa Adliyesindeki infaz bürosu hangi vergi dairesine ödeme yapılacağını bildirir.

Ödeme dekontunun savcılığa ulaşması önemlidir. Dekont ulaşmazsa sistemde borç görünmeye devam eder. Bu durum gereksiz bir hapse çevirme kararına yol açabilir.

Adli Para Cezası Taksitlendirme: Mahkeme ve Savcılık Taksiti

Adli para cezası taksitlendirme iki yolla yapılır: hâkim hükümde taksit kararı verebilir ya da hükümlü ödeme emrinden sonra savcılıktan taksit ister. İki yolun şartları farklıdır.

Mahkeme taksiti TCK m.52/4’te düzenlenir. Hâkim, hükümlünün ekonomik durumunu dikkate alarak kesinleşmeden itibaren en fazla 1 yıl ödeme süresi verebilir. Ya da cezanın en fazla 2 yıl içinde taksitle ödenmesine karar verir. Taksit sayısı dörtten az olamaz.

Savcılık taksiti ise 5275 sayılı Kanun m.106/6’da yer alır. Hükümde taksit yoksa hükümlü, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 ay içinde cezanın üçte birini öder. Kalan kısım için birer ay arayla iki eşit taksit ister. İlk taksit zamanında ödenmezse ikinci taksit hakkı düşer.

Taksit ihlali ciddi sonuç doğurur. TCK m.52/4’e göre bir taksit ödenmezse kalan borcun tamamı istenir. Ödenmeyen kısım hapse çevrilir. Taksit planı yapan kişi tarihleri takvime not etmelidir.

Adli Para Cezası Hesaplama: 1000 Gün Ne Kadar Eder?

Adli para cezası, gün sayısı ile bir günlük tutarın çarpılmasıyla hesaplanır (TCK m.52/1-2). Gün sayısı 5 ile 730 arasında belirlenir. Bir günlük tutar ise 100 TL ile 500 TL arasındadır. Bu aralık 7499 sayılı Kanunla 1 Haziran 2024’ten itibaren geçerlidir. Önceki aralık 20 TL ile 100 TL idi.

1000 gün adli para cezası hesaplama örneği şöyledir. Mahkeme günlük tutarı 100 TL belirlediyse ceza 100.000 TL olur. Günlük tutar 500 TL ise ceza 500.000 TL’ye çıkar. Günlük tutar, kişinin ekonomik ve şahsi durumuna göre belirlenir.

Ödenmeme halinde hesap tersine döner. Hapse çevirme, para tutarı üzerinden değil gün sayısı üzerinden yapılır. 1000 gün adli para cezasının 400 günü ödenmişse 600 gün kalır. Bu 600 gün için kamuya yararlı iş veya hapis gündeme gelir. Üst sınır nedeniyle hapis 3 yılı geçemez.

Gözaltı ve tutuklulukta geçen günler cezadan düşülür (TCK m.63). Mahsup, kanunda belirlenen günlük tutar üzerinden yapılır. Bu nedenle ödeme emrindeki tutar, karardaki tutardan düşük olabilir.

Kamuya Yararlı İşte Çalışma

Kamuya yararlı işte çalışma, ödenmeyen adli para cezasının hapis yerine emekle karşılanmasıdır (m.106/3). Savcı hapse çevirme kararıyla birlikte hükümlüyü çalışmaya yönlendirir. İki saat çalışma bir gün adli para cezası yerine geçer. Günlük çalışma süresi 2 ile 8 saat arasında denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir.

Hesap basittir. 100 gün adli para cezası için 200 saat çalışma gerekir. Günde 4 saat çalışan kişi 50 iş gününde borcu kapatır. Günde 8 saat çalışan kişi 25 günde tamamlar.

• Çalışma yerleri: Belediyeler, hastaneler, okullar, kütüphaneler ve diğer kamu kurumları. İş, denetimli serbestlik müdürlüğünün protokol yaptığı kurumlarda yapılır.
• Program: Müdürlük hükümlünün işini, sağlığını ve ailevi durumunu dikkate alır. Çalışma saatleri buna göre düzenlenir.
• Ücret: Çalışma karşılığı ücret ödenmez. Çalışılan saatler borçtan düşülür.
• İhlal: Programa veya görevlilerin uyarılarına uymayan hükümlünün çalıştığı günler mahsup edilir. Kalan günler açık ceza infaz kurumunda çektirilir.

Bu kural 6545 sayılı Kanunla 2014’te getirildi. Daha önce ödenmeyen ceza doğrudan hapse dönüşüyordu. Bugün önce çalışma seçeneği sunulur. Denetimli serbestlik ihlali ise kişiyi doğrudan cezaevine götürür.

Adli Para Cezası Ödenmezse Hapis Yatar mı? Hapse Çevrilme Kuralları

Adli para cezası ödenmezse hapis yatılır. Ancak bu sonuç son aşamadır. Önce ödeme emri, sonra taksit imkânı, ardından kamuya yararlı iş gelir. Bunların hiçbiri işe yaramazsa adli para cezası hapse çevrilmesi kesinleşir ve kişi açık kuruma girer.

Adli para cezası hapse çevrilmesi gün esasına dayanır. Ödenmeyen her gün adli para cezası, bir gün hapse karşılık gelir. Kararı mahkeme değil Cumhuriyet savcısı verir. Bu karar bir infaz işlemidir. Hükmün kendisini değiştirmez.

Üst sınır örneği şöyledir. 1500 gün adli para cezası ödenmezse hapis 1500 gün değil en fazla 3 yıl olur. Kalan kısım için ilam vergi dairesine gönderilir. Bu kısım 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.

Hapse Çevrilen Cezanın İnfazı ve Sonradan Ödeme

Adli para cezasından çevrilen hapis, doğrudan açık ceza infaz kurumunda çekilir. Bu cezada koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik uygulanmaz (m.106/9). Çevrilen hapis ertelenemez. Günler tam olarak yatılır. Bu yönüyle çevrilen hapis, aynı süreli normal bir hapis cezasından daha ağır sonuç doğurabilir.

Sonradan ödeme her zaman mümkündür. Hükümlü, hapiste veya kamuya yararlı işte geçirmediği günlerin karşılığını öderse derhal tahliye edilir (m.106/8). Hapiste geçen her gün bir gün adli para cezası yerine sayılır. Ödenecek tutar, kalan gün sayısı ile hükümdeki günlük tutarın çarpımıdır.

Kemal Bey’in örneğine dönelim. 200 günlük cezasının 50 gününü kamuya yararlı işle kapattı. Sonra işini bıraktı ve açık kuruma alındı. 30 gün yattıktan sonra ailesi kalan 120 günün karşılığını yatırdı. Aynı gün tahliye edildi.

Hastalık nedeniyle infaz erteleme bu cezada da uygulanabilir. Çünkü m.106/9, ertelemeyi yasaklarken 16. maddeyi saklı tutar. Akıl hastalığı veya hayati tehlike doğuran ağır hastalık halinde infaz geri bırakılır. Buna karşılık hükümlünün isteğiyle erteleme (m.17) bu ceza için uygulanmaz.

Adli Para Cezası Ödenmezse İcra Gelir mi?

Adli para cezası ödenmezse kural olarak icra gelmez, hapse çevrilme gelir. Adli para cezası bir ceza yaptırımıdır. İnfazı 5275 sayılı Kanun m.106’ya tabidir. İcra ve İflas Kanunu kapsamında haciz yoluyla takip edilmez. Faiz de işlemez.

Bu noktada idari para cezasıyla karıştırılmamalıdır. Trafik cezası gibi idari para cezaları ödenmezse faiz işler ve 6183 sayılı Kanunla tahsil edilir. Hapse çevrilmez. Adli para cezasında ise durum tam tersidir.

İki istisna vardır. Birincisi, 18 yaşından küçükler hakkındaki adli para cezası hapse çevrilemez. Bu cezalar ilamın vergi dairesine gönderilmesiyle 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (m.106/4 ve m.106/11). İkincisi, hapis üst sınırı olan 3 veya 5 yılı aşan kısımdır. Bu kısım da aynı yolla tahsil edilir.

Yani “icra gelir mi” sorusunun cevabı kişiye göre değişir. Yetişkin hükümlü için asıl risk hapistir. Çocuk hükümlü için ise kamu alacağı takibi söz konusudur.

Çocuklar, Taksirli Suçlar ve Hapisten Çevrilen Cezalar

Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış çocuklar hakkındaki adli para cezası ödenmese bile hapse çevrilmez (m.106/4). Bu yasak, mahkeme ilamında yazmasa da savcılıkça kendiliğinden gözetilir. Yargıtay uygulamasında çocuk hakkındaki cezanın hapse çevrileceğine ilişkin ihtar içeren hükümler bozulmaktadır.

Taksirli suçlarda ayrı bir özellik vardır. Taksirle işlenen suçlarda hapis cezası süresine bakılmaksızın adli para cezasına çevrilebilir (TCK m.50/4). Taksirle öldürme veya taksirle yaralama davalarında bu nedenle yüksek tutarlı adli para cezalarına rastlanır. Ödenmeme halinde infaz rejimi aynıdır. Çevrilen hapis 3 yılı geçemez.

Hapis cezasından çevrilen adli para cezası ödenmediğinde de aynı infaz süreci işler. Uygulamada savcılık m.106/3’e göre kamuya yararlı iş ve hapse çevirme yoluna gider. Bu konuda doktrinde farklı görüşler bulunur. Hapis cezasının ertelenmesi ve adli para cezasına çevrilmesi ayrı bir yazıda anlatılmıştır.

Adli para cezasının kendisi ertelenemez. TCK m.51 yalnızca hapis cezasını kapsar. Yargıtay, adli para cezasının ertelenmesine ilişkin hükümleri bozmaktadır. HAGB ise şartları varsa adli para cezası için uygulanabilir. HAGB kararı verildiyse ödeme emri gönderilmez.

Zamanaşımı, Adli Sicil ve Memuriyete Etkisi

Adli para cezasında ceza zamanaşımı 10 yıldır (TCK m.68/1-e). Süre, hükmün kesinleştiği tarihten işlemeye başlar. Ödeme emrinin usulüne uygun tebliği zamanaşımını keser (TCK m.71). Yakalama da keser. Bu nedenle tebligattan kaçarak zamanaşımı beklemek gerçekçi değildir.

Adli para cezası adli sicile işler. Ödeme ile ceza infaz edilmiş sayılır. Kayıt bu tarihte arşive alınır (5352 sayılı Kanun m.9). Arşiv kaydı kural olarak 5 yıl sonra silinir. Kamu haklarından yasaklanmayı gerektiren suçlarda süre daha uzundur. Memnu hakların iadesi kararı bu süreyi kısaltabilir.

Memuriyet açısından ölçüt 657 sayılı Kanun m.48’dir. Bu maddeye göre kasten işlenen bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezası memuriyete engeldir. Tek başına adli para cezası bu kapsamda değildir. Ancak dolandırıcılık, hırsızlık, zimmet, güveni kötüye kullanma, resmi belgede sahtecilik gibi katalog suçlarda ceza türüne bakılmaz. Bu suçlardan verilen adli para cezası da engel oluşturur.

Hapisten çevrilen adli para cezasında asıl mahkûmiyet adli para cezasıdır (TCK m.50/5). Bu nedenle çevrilen ceza m.48 bakımından hapis sayılmaz. Güvenlik soruşturması aşamasında ise mahkûmiyetin niteliği kurumca ayrıca değerlendirilir. Bu noktada somut dosyaya göre görüş almak gerekir.

Bursa’da Uygulama

Bursa’da adli para cezasının infazını Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı İlamat ve İnfaz Bürosu yürütür. Ödeme emirleri bu bürodan çıkar. Hükümlü ödeme yazısını buradan alır. Taksit talebi de aynı büroya yazılı olarak verilir.

Hapse çevirme kararına karşı şikâyet Bursa İnfaz Hâkimliğine yapılır. İnfaz hâkimliği kararına itiraz ise Bursa Ağır Ceza Mahkemelerinde incelenir. Kamuya yararlı iş programı Bursa Denetimli Serbestlik Müdürlüğünce düzenlenir. Çalışma yerleri genellikle ilçe belediyeleri ve kamu kurumlarıdır.

İnegöl, Gemlik, Mudanya, Karacabey ve diğer ilçelerde kesinleşen cezalar o ilçe başsavcılığınca infaz edilir. Hükümlü başka ilde oturuyorsa ilam oraya gönderilebilir. Bursa Adliyesinde dosya durumu UYAP üzerinden izlenebilir. Avukat, ödeme emri aşamasından itibaren süreci bu birimler üzerinden takip eder.

Adli Para Cezası Ödenmezse Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı 2 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.