Kaçakçılık Suçları (5607 s. Kanun): Akaryakıt, Sigara ve Gümrük Kaçakçılığı Cezası

Son güncelleme: 2 Kasım 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

Kaçakçılık Suçu Cezası Nedir?

Kaçakçılık suçu cezası, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3’te fiil türüne göre belirlenen hapis ve adli para cezasıdır. Temel halde 1 yıldan 5 yıla kadar hapis öngörülür. Akaryakıt, sigara ve alkolde ceza ağırlaşır.

Selim Bey, Osmangazi’de küçük bir market işletir. Bir tanıdığı ona bandrolsüz sigarayı yarı fiyatına teklif eder. Selim Bey 40 karton alıp depoya koyar. Bir hafta sonra denetime gelen ekipler sigaraları bulur ve Selim Bey hakkında 5607 sayılı Kanun m.3/18 kapsamında soruşturma açılır.

Bu öyküdeki kişi sigarayı ülkeye sokmamıştır. Yine de kaçak eşyayı bilerek ticari amaçla bulundurmak suçtur. Kaçakçılık suçu cezası yalnızca sınırı geçeni değil, zinciri besleyen herkesi kapsar. Bu yazıda cezaları, müsadereyi ve etkin pişmanlığı adım adım anlatıyoruz.

5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu Hangi Fiilleri Kapsar?

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, eşyanın gümrük denetimi dışında ülkeye sokulmasını, çıkarılmasını ve bu eşyanın ticaretini suç sayar. Kanun 2007’de yürürlüğe girdi. Temel suç tipleri m.3’te 23 fıkra halinde sıralanır.

Uygulamada kaçakçılık suçu cezası dört ana grupta karşımıza çıkar. Gümrük kaçakçılığı cezası ithalat ve ihracat fiillerini kapsar. Akaryakıt kaçakçılığı ayrı fıkralarda düzenlenir. Tütün, alkol ve makaron için en ağır cezalar öngörülür.

Silah kaçakçılığı, uyuşturucu ve tarihi eser kaçakçılığı bu kanunun dışındadır. Bunlar 6136 sayılı Kanun, TCK m.188 ve 2863 sayılı Kanun ile cezalandırılır. Göçmen kaçakçılığı da TCK m.79’da ayrı bir suçtur.

Gümrük Kaçakçılığı Cezası: İthalat Fiilleri

Gümrük kaçakçılığı cezası, eşyayı gümrük işlemine tabi tutmadan ülkeye sokan kişi için 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezasıdır (m.3/1). Eşya gümrük kapısı dışından sokulursa ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır. Gemlik Limanı gibi büyük kapılarda konteyner beyanı ile fiili yük arasındaki fark bu fıkrayı gündeme getirir.

Aldatıcı işlem daha ağır cezalandırılır. Sahte fatura, düşük kıymet beyanı veya yanlış tarife ile vergileri kısmen ödememek m.3/2 kapsamındadır. Ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. Bu fiilde resmi belgede sahtecilik de varsa ayrıca ceza verilir (m.4/5).

En sık uygulanan fıkra m.3/5’tir. Burada ticari amaç şarttır. Kişisel kullanım için az miktarda eşya bulundurmak suç oluşturmaz. Yargıtay uygulamasına göre miktar, paketleme ve satış düzeni ticari amacın göstergesidir.

İthali yasak eşyada yasağın kanunla konulmuş olması aranır (m.3/7). Yönetmelik veya tebliğ ile getirilen yasak bu fıkrayı doğurmaz. Bu ayrım savunmada önemli bir noktadır.

İhracat Kaçakçılığı ve Hayali İhracat

İhracı kanunla yasak eşyayı yurt dışına çıkarmanın cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir (m.3/8). Buna 5.000 güne kadar adli para cezası eklenir. Teşebbüs de tamamlanmış suç gibi cezalandırılır.

Hayali ihracat ayrı bir suçtur. İhracat yapılmadığı halde yapılmış gibi göstermek m.3/9 kapsamındadır. Eşyanın cinsini, miktarını veya fiyatını değiştirerek teşvik, sübvansiyon veya KDV iadesi almak da aynı fıkradadır. Ceza 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezasıdır.

Beyan ile fiili ihracat arasındaki fark yüzde onu aşmıyorsa suç oluşmaz. Bu halde yalnızca 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre idari işlem yapılır. Sahte fatura kullanılmışsa VUK m.359 da ayrıca değerlendirilir.

Akaryakıt Kaçakçılığı Cezası

Akaryakıt kaçakçılığı cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır (m.3/11). Ulusal marker seviyesi düşük veya hiç olmayan akaryakıtı ticari amaçla satmak, taşımak ve bulundurmak bu fıkraya girer. Akaryakıt kaçakçılığı ve petrol kaçakçılığı suçunun ayrıntılarını sitemizdeki ayrı yazıda inceledik.

Lisanssız akaryakıt üretmek ve solvent gibi ürünleri akaryakıt olarak satmak m.3/12 kapsamındadır. Boru hattından veya depodan çalınan ham petrolü satmak m.3/13’tedir. Bu fıkralarda da ceza 2 yıldan 5 yıla kadardır. Kaçak akaryakıt için gizli tank veya düzenek bulundurmak ayrıca suçtur (m.3/14).

Akaryakıt kaçakçılığının sabit veya seyyar tanklarla satış halinde işlenmesi cezayı iki katına çıkarır (m.4/8). Yakalanan kaçak akaryakıt il özel idaresine teslim edilir (m.11/8). Tankerin müsaderesi ise aşağıda ayrıca anlatılır.

Sigara Kaçakçılığı Cezası: Tütün, Alkol ve Makaron

Sigara kaçakçılığı cezası, bandrolsüz veya sahte bandrollü sigarayı ticari amaçla üreten, bulunduran, nakleden veya satan kişi için 3 yıldan 6 yıla kadar hapistir (m.3/18). Buna 20.000 güne kadar adli para cezası eklenir. Aynı hüküm etil alkol, metanol, alkollü içki, makaron ve yaprak sigara kağıdı için de geçerlidir.

Bandrol, hologram veya pulu taklit etmek m.3/16’ya girer. Gerçek bandrolü amacı dışında kullanmak m.3/17’dir. Her ikisinde de ceza 3 yıldan 6 yıla kadardır. Makaronu tütün dışı maddeyle doldurup satmak m.3/20 kapsamındadır.

7423 sayılı Kanun ile 2022’de m.3/21 eklendi. Yetki belgesi olmadan tütün ticareti yapmak artık 2 yıldan 5 yıla kadar hapis gerektirir. Açık tütün satan kişiler bu fıkrayla karşılaşır. Sigara kaçakçılığı cezası bu nedenle küçük esnafı da yakından ilgilendirir.

Kaçakçılık konusu tütün, alkol veya akaryakıt ise genel bir artırım kuralı vardır (m.3/10). Bu eşya için m.3’ün diğer fıkralarına göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır. Artırım sonucu ceza 3 yıldan az olamaz. Selim Bey gibi kaçak sigarayı bilerek bulunduran kişi için m.3/18 doğrudan uygulanır.

Kaçakçılık Suçu Cezasını Artıran ve Azaltan Haller

Kaçakçılık suçu cezası, teşebbüs halinde bile tamamlanmış suç gibi verilir (m.3/22). Eşyayı yakalatmadan önce vazgeçmek fayda sağlamaz. Hazırlık hareketinde kalan fiil ise cezalandırılmaz.

Eşyanın değeri cezayı doğrudan etkiler (m.3/23). Değer fahiş ise ceza yarısından bir katına kadar artırılır. Değer hafif ise ceza yarısına kadar, pek hafif ise üçte birine kadar indirilir. Bu değerlendirme gümrüklenmiş değer üzerinden yapılır.

• Örgüt faaliyeti: Suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza iki kat artırılır (m.4/1). Ayrıca suç örgütü kurma veya üye olma suçu değerlendirilir.
• Üç veya daha fazla kişi: Örgüt olmadan birlikte işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır (m.4/2).
• Kamu görevlisi: Kaçakçılıkla mücadele görevlisi veya meslek avantajını kullanan kişi için ceza yarı oranında artırılır (m.4/4).
• Göz yumma: Suça kasten göz yuman görevli müşterek fail sayılır (m.4/6).
• Belgede sahtecilik: Sahte belge kullanılmışsa ayrıca ceza verilir (m.4/5).
• Tehlikeli eşya: Devletin güvenliğini, çevreyi veya toplum sağlığını tehdit eden eşyada ceza 10 yıldan az olamaz (m.4/7).

Kaçakçılık Etkin Pişmanlık: Ceza Nasıl Düşer?

Kaçakçılık etkin pişmanlık hükmü, gümrüklenmiş değerin iki katını Hazineye ödeyen kişinin cezasını soruşturmada yarı, kovuşturmada üçte bir oranında indirir (m.5/2). Bu düzenleme 7242 sayılı Kanun ile 2020’de bugünkü halini aldı. Ödeme hüküm verilmeden önce yapılmalıdır.

Savcı soruşturma evresinde şüpheliye ödeme ihtarı yapmak zorundadır. İhtar yapılmamışsa mahkeme kovuşturmada ihtar eder. Yargıtay uygulamasına göre bu durumda indirim oranı yarı olarak bildirilmelidir. Yanlış oran bildirilmesi bozma nedenidir.

Bir de ihbar yoluyla etkin pişmanlık vardır (m.5/1). Resmi makamlar haber almadan önce fiili, diğer failleri ve eşyanın yerini bildiren kişiye ceza verilmez. Bunun için bildirimin faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlaması gerekir. Haber alındıktan sonra yardım eden kişinin cezası üçte iki oranında indirilir.

Gümrüklenmiş değer teknik bir hesaptır. İthal eşyasında CIF kıymet ile gümrük vergileri ve diğer yüklerin toplamıdır (m.2). Mahkeme bu değeri bilirkişiye hesaplatır ve sanığa bildirir. Kaçakçılık etkin pişmanlık ödemesi aynı zamanda HAGB için kamu zararının giderilmesi anlamına gelir.

Kaçak Eşya Müsadere ve Araca El Koyma

Kaçak eşya müsadere kararı, kaçakçılık konusu eşya hakkında TCK m.54 ve m.55 hükümlerine göre verilir (m.13/1). Suç konusu eşya her halde müsadere edilir. Etkin pişmanlık nedeniyle ceza verilmemesi veya davanın düşmesi eşyanın müsaderesine engel değildir (m.13/2).

Nakil aracının müsaderesi daha sıkı şartlara bağlıdır. Kanun üç halden birini arar (m.13/1). Bu şartlar yoksa araç sahibine iade edilir.

• Gizli tertibat: Eşya suçun işlenmesini kolaylaştıracak özel bir gizli bölmede saklanmış veya taşınmış olmalıdır.
• Yükün ağırlığı: Kaçak eşya taşınan yükün tamamını veya büyük kısmını oluşturmalı ya da taşıma için araç zorunlu olmalıdır.
• Yasak veya zararlı eşya: Eşyanın giriş veya çıkışı yasak ya da sağlık ve çevre bakımından zararlı olmalıdır.
• İyi niyetli üçüncü kişi: Araç suça katılmayan iyi niyetli bir kişiye aitse müsadere edilemez (TCK m.54/1).
• Orantılılık: Müsadere fiile göre daha ağır sonuç doğuracaksa karar verilmez (TCK m.54/3).

Soruşturma aşamasında araca el konulur (m.10/1). Gizli bölmeli araçlar, Türkiye’de kayıtlı olmayan araçlar ve soruşturma sürerken yeniden suçta kullanılan araçlar alıkonulur (m.10/2). Araç sahibi kasko değeri kadar teminatı 30 gün içinde gümrük idaresine verirse araç iade edilir. Teminat verilmezse araç tasfiye edilir ve bedeli emanete alınır.

El konulan eşya için tasfiye kararı 6 ay içinde verilir (m.16/1). Bozulma riski varsa süre 1 aydır. Eşya dava bitmeden satılabilir. Sanık beraat ederse satış bedeli yasal faiziyle birlikte ödenir.

Kaçakçılık Soruşturması Nasıl İlerler?

Kaçakçılık soruşturması yakalama ve el koyma tutanağıyla başlar. Gümrük muhafaza, jandarma veya polis olayı savcılığa bildirir. Şikayet şartı yoktur. Savcılık dosyayı kendiliğinden yürütür.

1. Yakalama ve el koyma tutanağı düzenlenir. Eşyanın cinsi, miktarı ve ayırt edici özellikleri yazılır. Tutanaktaki eksiklik savunmada kullanılır.
2. Gözaltı kararı verilir. Gözaltı süresi kural olarak 24 saattir. Toplu suçlarda bu süre uzatılabilir.
3. Şüpheli ifade verir. Savcılığa ifadeye çağrılma halinde avukatla gitmek önemlidir. Ticari amaç ve bilme unsuru bu aşamada şekillenir.
4. Tutuklama veya adli kontrol değerlendirilir. Eşyanın değeri ve örgüt şüphesi tutuklama kararını etkiler. Çoğu dosyada adli kontrol uygulanır.
5. Gümrüklenmiş değer hesaplanır. Bilirkişi CIF kıymet ve vergileri belirler. Savcı etkin pişmanlık için ödeme ihtarı yapar.
6. İddianame düzenlenir. Dava asliye ceza mahkemesinde açılır. İddianamenin bir örneği gümrük idaresine gönderilir (m.18).
7. Gümrük idaresi davaya katılır. İdare katılan sıfatıyla müsadere ve ceza taleplerinde bulunur. Kararı istinaf edebilir.
8. Karar ve kanun yolu aşaması gelir. Karara karşı istinaf süresi tebliğden itibaren 2 haftadır (CMK m.273). Bu süre 7499 sayılı Kanun ile 2024’te değişti.

Delillerin hukuka uygun elde edilmesi şarttır. Yazılı arama kararı olmadan yapılan aramada bulunan eşya yasak delil sayılır. Yargıtay uygulamasına göre böyle bir delille mahkumiyet kurulamaz.

HAGB, Erteleme, Adli Para Cezası ve Zamanaşımı

Kaçakçılık suçunda HAGB, hapis cezası 2 yıl veya altında kalırsa ve kamu zararı giderilirse mümkündür (CMK m.231). Kamu zararı ödenmeyen gümrük vergileri ve mali yüklerin toplamıdır. Mahkeme zararı sanığa bildirmeden HAGB’yi reddedemez. Bu nokta Yargıtay bozma kararlarında sık görülür.

Hapis cezasının ertelenmesi de 2 yıl sınırı içinde değerlendirilir (TCK m.51). Kısa süreli hapis adli para cezasına çevrilebilir. Kaçakçılık suçlarında hapis yanında ayrıca adli para cezası verilir. Adli para cezası ödenmezse hapse çevrilir.

Kaçakçılık suçu cezası uzlaştırma kapsamında değildir. Taraflar arasında uzlaşma sağlanamaz. Çünkü suçun mağduru kamudur. Etkin pişmanlık bu nedenle en önemli indirim yoludur.

• Görevli mahkeme: Davalar HSK tarafından belirlenen asliye ceza mahkemelerinde görülür (m.17/2). Resmi belgede sahtecilik bağlantılı ise ağır ceza mahkemesi görevlidir.
• Dava zamanaşımı: Üst sınırı 5 yıl olan fiillerde 8 yıldır (TCK m.66). Üst sınırı 6 yıl olan sigara ve yasak eşya kaçakçılığında 15 yıldır.
• İtiraz süreleri: Tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz 2 hafta içinde yapılır (CMK m.268). Takipsizlik kararına itiraz da 2 haftadır (CMK m.173).
• Yolcu beraberi eşya: Ticari olmayan ve yasak olmayan eşyada suç oluşmaz. Gümrük Kanunu’na göre idari para cezası gündeme gelir.

1. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun HAGB hükümlerini yeniden düzenledi. Kaçakçılık suçları HAGB dışında bırakılmadı. Ancak zararın tamamen giderilmesi şartı korundu.

Bursa’da Kaçakçılık Davaları: Gemlik Limanı ve Uygulama

Bursa’da kaçakçılık davaları Bursa Adliyesi bünyesindeki asliye ceza mahkemelerinde görülür. Soruşturmaları Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı yürütür. Gemlik ve İnegöl’deki olaylar ilçe adliyelerinde de açılabilir.

Gemlik Limanı Türkiye’nin en yoğun konteyner kapılarından biridir. Gemlik Gümrük Müdürlüğü bu limanda beyan ve fiili yük denetimi yapar. Konteyner içinde beyan dışı eşya çıkması m.3/1 veya m.3/2 soruşturmasına yol açar. Lojistik firması, gümrük müşaviri ve ithalatçı aynı dosyada şüpheli olabilir.

Bursa-Yalova hattı ve otoyol çıkışlarında TIR denetimleri yapılır. Bu denetimlerde çoğunlukla kaçak sigara ve akaryakıt ele geçer. TIR şoförü için bilme unsuru dosyanın merkezindedir. Yükün gizli bölmede olması şoför aleyhine değerlendirilir.

Bursa uygulamasında gümrük idaresi davalara katılan olarak aktif biçimde girer. Araç iadesine karşı istinaf yoluna sık başvurulur. Bu nedenle müsadere savunmasının ilk duruşmadan itibaren hazırlanması gerekir. Kaçakçılık suçu cezası ile araç kaybı birlikte düşünülmelidir.

Kaçakçılık Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı 2 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.