Gözaltı Süresi ve Gözaltında Haklarınız (CMK 91)

Son güncelleme: 8 Ekim 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

Gözaltı Süresi Nedir ve Ne Zaman Başlar?

Kemal Bey cumartesi gecesi Osmangazi’de bir kavganın ortasında kaldı. Polis onu saat 23.40’ta yakaladı ve karakola götürdü. Eşi sabaha kadar Kemal Bey’in ne zaman bırakılacağını öğrenmeye çalıştı. Cevap, o gece tutulan yakalama tutanağındaki saatte gizliydi.

Gözaltı süresi, yakalanan kişinin hâkim önüne çıkarılmadan tutulabileceği en uzun zamandır. Süre yakalama anında başlar, karakola varış ya da ifade saati başlangıç sayılmaz. Bu nedenle tutanaktaki yakalama saati çok önemlidir.

Gözaltı bir ceza değil, soruşturmanın tamamlanması için başvurulan geçici bir koruma tedbiridir. Kişi bu sırada şüpheli sıfatı taşır ve masumiyet karinesinden yararlanır.

Yakalama ile gözaltı aynı şey değildir. Yakalama, kişinin özgürlüğünün fiilen kısıtlandığı ilk andır. Gözaltı ise savcının kararıyla başlayan tutma halidir. Ancak süre, her iki durumda da yakalama anından hesaplanır.

Gözaltı Süresi Kaç Saat? Genel Kural

Genel kural 24 saattir ve bu süre yakalama anından itibaren işler (CMK m.91/1). Kanun, en yakın hâkime götürme için zorunlu yol süresini ayrı tutar. Yol süresi 12 saati geçemez, yani tek kişilik bir suçta mutlak üst sınır 36 saattir.

Yol süresi kendiliğinden eklenen bir uzatma değildir, yalnızca gerçekten yolda geçen zaman sayılır. Karakol ile adliye aynı şehirdeyse bu süre çoğu zaman dakikalarla ölçülür. Anayasa da hâkim önüne çıkarma için 48 saatlik üst sınır koyar.

Süre hafta sonu, bayram veya adli tatilde durmaz, çünkü nöbetçi savcı ve hâkim her gün görev yapar. Aşağıdaki tablo güncel süreleri özetler.

Gözaltı Kararını Kim Verir, Şartları Nedir?

Gözaltı kararını kural olarak Cumhuriyet savcısı verir. Kolluk yakaladığı kişiyi hemen savcıya bildirir ve talimat alır. Savcı da dosyaya bakarak serbest bırakma ya da gözaltı yönünde karar verir.

Karar için iki şart birlikte aranır (CMK m.91/2). İlki, tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasıdır. İkincisi, suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunmasıdır. Soyut bir ihbar, söylenti veya tahmin gözaltı kararı için tek başına yetmez.

Kanun, sınırlı hallerde kolluk amirine de yetki tanır (CMK m.91/4). Bu yetki suçüstü halleriyle ve kanunda sayılan suçlarla sınırlıdır. Kasten öldürme, yağma, hırsızlık, cinsel saldırı ve uyuşturucu ticareti bu suçlardandır. Kolluk amiri 24 saate, toplumsal olaylarda 48 saate kadar karar verebilir.

Kolluk amiri bu yetkiyi kullandığında da savcıya bilgi vermek zorundadır. Kişi serbest bırakılmazsa en geç 48 saatte, toplu suçlarda dört günde hâkim önüne çıkarılır.

Gözaltı Süresi Uzatılır mı? Toplu Suçlar

Evet, ama yalnızca toplu olarak işlenen suçlarda uzatılabilir (CMK m.91/3). Toplu suç, üç veya daha fazla kişinin birlikte işlediği suçtur. Tek kişilik suçlarda 24 saat hiçbir gerekçeyle uzatılamaz.

Uzatma kararı üç koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Delillerin toplanmasında güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu bulunmalıdır. Uzatma emrini Cumhuriyet savcısı yazılı olarak vermelidir. Her uzatma en çok bir gün olabilir.

Savcı en fazla üç kez uzatma kararı verebilir, böylece toplam süre dört günü geçemez. Uzatma emri gözaltındaki kişiye derhal tebliğ edilir. Tebliğ edilmeyen ya da sözlü kalan uzatma hukuka aykırıdır.

Süre Hesabı Nasıl Yapılır? Saat Saat Örnekler

Hesap, tutanaktaki yakalama saatine 24 saat eklenerek yapılır. Kemal Bey cumartesi 23.40’ta yakalandığı için süresi pazar günü 23.40’ta doldu. Bu saate kadar hâkim önüne çıkarılması veya serbest bırakılması gerekirdi.

Toplu suçta hesap gün gün ilerler. Üç kişi pazartesi 10.00’da Nilüfer’de yakalanmış olsun. İlk 24 saat salı 10.00’da biter, üç uzatma yapılırsa son sınır cuma 10.00 olur.

Hesapta en sık yapılan hata başlangıç anıdır. Kişi önce “bilgi alma” adıyla karakola çağrılmış olabilir. Orada özgürlüğü fiilen kısıtlandıysa süre o anda başlamış sayılır. Bu tür durumlarda kamera kayıtları ve tanık beyanları önem kazanır.

Gözaltında Haklar Nelerdir?

Gözaltında haklar, yakalama anında kişiye bildirilmesi zorunlu olan güvencelerdir. Kolluk bu hakları yazılı olarak verir, mümkün değilse sözlü açıklar (CMK m.90/4). Hakların bildirildiği tutanağa geçirilir ve bir örneği kişiye verilir. Temel haklar şunlardır.

Susma hakkının tek sınırı kimlik bilgileridir. Kişi kimliğini doğru bildirmek zorundadır, bunun dışındaki her soruya cevap vermeme hakkı vardır.

Avukatsız alınan kolluk ifadesinin değeri sınırlıdır. Bu ifade, hâkim önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). İşkence, tehdit, yorma ve aldatma gibi yöntemler de yasaktır. Bu yollarla alınan ifade, rıza olsa bile delil sayılmaz.

Avukatla Görüşme Kısıtlanabilir mi?

Evet, ama yalnızca bazı suçlarda ve en çok 24 saat için kısıtlanabilir (CMK m.154/2). Kısıtlama savcının istemi ve hâkimin kararıyla uygulanır, kolluk veya savcı tek başına bu kararı veremez.

Kapsam dardır. Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar ile terör suçları bu kapsamdadır. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ticareti de buraya girer. Hırsızlık, yaralama veya dolandırıcılık gibi suçlarda kısıtlama yapılamaz.

Kısıtlama süresince şüphelinin ifadesi alınamaz. Bu kural çoğu kaynakta atlanır, oysa en önemli güvencedir. Kısıtlama sürerken alınan ifade hukuka aykırı olur ve delil değeri tartışmalı hale gelir. Avukat bu durumu tutanağa geçirtmeli ve itiraz etmelidir.

Gözaltına Alınınca Adım Adım Ne Yapılmalı?

İlk yapılacak iş sakin kalmak ve avukat istemektir. Aşağıdaki adımlar hem gözaltındaki kişi hem yakınları için yol gösterir.

1. Yakalama saatini öğrenin. Tutanaktaki saat, bütün hesabın başlangıcıdır. Yanlış yazıldıysa şerh düşün.
2. Avukat isteyin. Avukatınız yoksa barodan müdafi görevlendirilmesini talep edin. Bu talep ücretsizdir.
3. Bir yakınınıza haber verilmesini isteyin. Kimin aranacağını siz belirlersiniz. Yakınlar hangi birimde tutulduğunuzu öğrenebilir.
4. Avukat gelmeden ifade vermeyin. Susma hakkınızı kullanacağınızı açıkça söyleyin. Kimlik bilgilerinizi ise doğru verin.
5. Sağlık raporunu ciddiye alın. Şikâyetiniz varsa doktora anlatın. Muayenede kolluk görevlisinin bulunmaması asıldır.
6. Tutanakları okumadan imzalamayın. Yanlış veya eksik gördüğünüz yeri düzelttirin. Düzeltilmezse imzadan kaçınabilir ya da şerh yazabilirsiniz.
7. Süreyi takip edin. 24 saat yaklaşırken avukatınız savcılıkla görüşmelidir. Uzatma varsa yazılı emri isteyin.
8. Gerekirse itiraz edin. Koşullar yoksa sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Başvuruyu yakınlarınız da yapabilir.

Yakınlar için de kısa bir not gerekir. Karakolda tartışmak süreci hızlandırmaz. Kimlik, düzenli kullanılan ilaçlar ve varsa sağlık raporlarını hazır tutmak daha yararlıdır.

Gözaltına İtiraz Nasıl Yapılır?

Gözaltına itiraz, sulh ceza hâkimliğine verilen bir dilekçeyle yapılır (CMK m.91/5). İtirazın konusu yakalama, gözaltı kararı veya uzatma emri olabilir. Amaç kişinin hemen serbest bırakılmasını sağlamaktır.

Başvuru hakkı geniş tutulmuştur. Şu kişiler itiraz edebilir.

• Gözaltındaki kişi: Dilekçesini kolluk aracılığıyla da verebilir.
• Müdafi: Dosyayı ve tutanakları görerek gerekçeli başvuru hazırlar.
• Kanuni temsilci: Çocuklar ve kısıtlılar için veli veya vasi başvurur.
• Eş: Ayrı bir vekâlet gerekmeden başvurabilir.
• Kan hısımları: Birinci ve ikinci derecedeki hısımlar başvurabilir. Anne, baba, çocuk, kardeş, büyükanne, büyükbaba ve torun bu kapsamdadır.

Hâkim incelemeyi evrak üzerinden yapar ve kararını derhal, en geç 24 saat içinde verir. Başvuruyu haklı görürse kişi serbest bırakılır. Haklı görmezse veya süre dolmuşsa kişi dosyasıyla birlikte savcılıkta hazır edilir.

İtiraz dilekçesinde somut olmak gerekir. Delil yokluğu, sürenin aşılması veya hakların bildirilmemesi ayrı ayrı yazılmalıdır. Sabit ikamet, düzenli iş ve kaçma şüphesinin bulunmaması da dilekçede belgeleriyle birlikte belirtilir.

Gözaltı Süresi Dolunca Ne Olur?

Süre dolduğunda kişi ya serbest bırakılır ya da sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır. Üçüncü bir yol yoktur. “Gözaltı süresi dolunca ne olur” sorusunun cevabı, savcının dosyayı nasıl değerlendirdiğine göre şekillenir.

• Serbest bırakma: Savcı ifadeyi alır ve kişiyi bırakır. Soruşturma kişi dışarıdayken devam eder.
• Adli kontrol istemi: Savcı, kişiyi adli kontrol talebiyle hâkimliğe sevk eder. İmza, yurt dışı yasağı veya konutu terk etmeme gündeme gelir.
• Tutuklama istemi: Savcı tutuklama talep eder. Hâkim sorgudan sonra tutuklama, adli kontrol veya serbest bırakma kararı verir.

Sorguda müdafi hazır bulunur (CMK m.91/7). Adli kontrol ve tutuklama kararını yalnızca hâkim verebilir, savcı bu tedbirleri kendiliğinden uygulayamaz.

Süre aşılırsa tutma hali hukuka aykırı olur ve kişinin derhal bırakılması gerekir. Aşım, tazminat hakkı doğurur (CMK m.141/1-b). Sorumlu görevliler hakkında ceza ve disiplin soruşturması da açılabilir.

Serbest kalan kişi aynı olaydan keyfi biçimde yeniden yakalanamaz (CMK m.91/6). Bunun için yeni ve yeterli delil ile savcı kararı gerekir. Mağdur açısından ise serbest bırakma, dosyanın kapandığı anlamına gelmez. Mağdur, savcılıktan koruma tedbiri isteyebilir ve soruşturmayı takip edebilir.

Çocuklar İçin Gözaltı Kuralları Nelerdir?

Çocuklar için yetişkinlerden farklı ve daha koruyucu kurallar geçerlidir. On iki yaşını doldurmamış çocuk suç nedeniyle gözaltına alınamaz. Yalnızca kimlik ve suç tespiti için yakalanabilir, ardından hemen bırakılır.

On iki ile on sekiz yaş arasındaki çocuklar yakalanabilir, ancak şu güvenceler uygulanır.

• Savcı eliyle soruşturma: Çocuğun ifadesini kolluk değil, Cumhuriyet savcısı alır.
• Zorunlu müdafi: Çocuk istemese bile avukat görevlendirilir (CMK m.150/2).
• Yakınlara haber: Veli veya vasiye derhal bilgi verilir.
• Ayrı tutulma: Çocuk, kolluğun çocuk biriminde ve yetişkinlerden ayrı tutulur.
• Kelepçe yasağı: Çocuğa zincir ve kelepçe takılamaz. Zorunlu hallerde kolluk gerekli önlemi alabilir.

Süreler bakımından çocuklar için ayrı bir üst sınır yoktur, CMK m.91’deki süreler onlar için de azamidir. Uygulamada çocukların en kısa sürede savcılığa sevk edilmesi beklenir.

Gözaltı Sicile İşler mi, Tazminat İstenir mi?

Gözaltı adli sicile işlemez, çünkü adli sicil yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını gösterir. Gözaltına alınmış olmak tek başına sabıka kaydı oluşturmaz.

Yine de işlem iz bırakır, soruşturma kaydı yargı ve kolluk bilgi sistemlerinde görünür. Dosya kovuşturmaya yer olmadığına dair kararla kapanabilir. Dava açılır ve ceza verilirse gözaltında geçen süre cezadan düşülür (TCK m.63).

Haksız gözaltı için devletten maddi ve manevi tazminat istenebilir (CMK m.141). Başlıca haller şunlardır.

• Koşulsuz yakalama: Kanundaki şartlar yokken yakalanan kişi tazminat isteyebilir.
• Süre aşımı: Yasal sürede hâkim önüne çıkarılmayan kişi tazminat isteyebilir.
• Bildirim eksikliği: Yakalama nedeni açıklanmayan veya yakınlarına haber verilmeyen kişi başvurabilir.
• Takipsizlik veya beraat: Gözaltından sonra aklanan kişi de tazminat isteyebilir.

Başvuru, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır. Her halde kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmemelidir. İlk üç halde ağır ceza mahkemesi görevlidir. Takipsizlik veya beraate dayanan istemler ise Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu’na yapılır.

Bursa’da Gözaltı Süreci Nasıl İşler?

Bursa’da da süreç ülke genelindeki kurallarla aynı biçimde işler. Yakalama, Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı’nın nöbetçi savcısına bildirilir. Gözaltı süresi ve uzatma kararları bu savcılığın denetimindedir.

Osmangazi, Nilüfer ve Yıldırım gibi merkez ilçelerde yakalanan kişiler genellikle Bursa Adliyesi’ne sevk edilir. İnegöl gibi adliyesi bulunan ilçelerde işlemler o ilçenin savcılığınca yürütülür. Yol süresi bu yüzden Bursa’da nadiren gündeme gelir.

İtirazları Bursa’daki sulh ceza hâkimlikleri inceler, sorgu ve tutuklama istemleri de aynı hâkimliklerde görülür. Mesai dışında ve tatil günlerinde nöbetçi hâkimlik görev yapar.

Avukatı olmayan şüpheli için müdafi talebi Bursa Barosu’na iletilir. Haksız gözaltıdan doğan tazminat davalarına Bursa ağır ceza mahkemeleri bakar. Çocuklara ilişkin işlemler ise kolluğun çocuk birimlerinde yürütülür.

Gözaltı Süresi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı 8 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.