Tutuklama Kararına İtiraz Nasıl Yapılır? Süre ve Merci

Tutuklama kararına itiraz, kararın başka bir yargı merciince denetlenmesini sağlayan kanun yoludur. Süre, kararın öğrenilmesinden itibaren 2 haftadır.

Tutuklama kararına, kararın öğrenilmesinden (tebliğ veya tefhiminden) itibaren 2 hafta içinde itiraz edilir (CMK m.268). İtiraz dilekçesi kararı veren sulh ceza hâkimliğine veya mahkemeye verilir. Hâkim itirazı yerinde görmezse dosyayı en geç 3 gün içinde itiraz merciine gönderir. Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararlarında itiraz mercii, yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimidir (CMK m.268/3-b). İtirazda tutuklama yerine adli kontrol de talep edilebilir.

Tutuklama kararının ardından aileler çoğu zaman aynı şeyi sorar: “İtiraz etsek çıkar mı?” Kesin bir cevap yoktur. Ancak tutuklama kararına itiraz, süresinde ve somut gerekçelerle yapıldığında dosyanın ikinci bir gözle incelenmesini sağlar.

Tutuklama kararı verildiği anda savunmanın elindeki en önemli araç itirazdır. İtiraz, tutuklama kararının farklı bir hâkim tarafından yeniden denetlenmesini sağlar. Bu yazıda tutuklama kararına itirazın süresini, nereye ve nasıl yapılacağını açıklıyoruz. İtirazın kaç günde sonuçlandığını ve dilekçede nelere yer verilmesi gerektiğini anlatıyoruz. İtiraz reddedilirse başvurulabilecek yollar da yazının konusudur. Tutuklamanın şartları hakkında genel bilgi için Tutuklama Nedir? başlıklı rehberimize bakabilirsiniz.

Tutuklama Kararına İtiraz Nedir?

İtiraz, hâkim ve mahkeme kararlarına karşı başvurulan bir kanun yoludur (CMK m.267). Tutuklama kararı, sulh ceza hâkimi veya mahkeme tarafından verilen ve kanunun açıkça itiraza tabi tuttuğu bir karardır. Anayasa’nın 19/8. maddesi ve AİHS m.5/4 de aynı güvenceyi içerir. Özgürlüğü kısıtlanan herkes, kısıtlamanın hukuka uygunluğunu kısa sürede denetletmek için bir yargı merciine başvurabilir.

İtiraz yoluyla şunlar talep edilebilir:

• Tutuklama kararının kaldırılarak kişinin serbest bırakılması
• Tutuklama yerine adli kontrol tedbiri uygulanması (yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme vb.)

Tutuklama Kararına İtiraz Nasıl Yapılır? Süre ve Merci özet tablosu – Av. Mustafa Yılmaz Hukuk Bürosu, Bursa

Tutuklamaya İtiraz Süresi Kaç Gündür?

Tutuklama kararına itiraz süresi, kararın ilgili tarafından öğrenildiği günden itibaren 2 haftadır (CMK m.268/1). Tutuklama kararı genellikle şüphelinin ve avukatının yüzüne karşı açıklandığı için süre çoğu zaman karar günü başlar.

Süre hesabında dikkat edilmesi gerekenler:

• Kararın verildiği gün süreye dahil edilmez. Süre ertesi gün başlar.
• Son gün resmi tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde sona erer.
• Tutuklu kişi, itiraz dilekçesini bulunduğu ceza infaz kurumunun müdürlüğüne vererek de süreyi koruyabilir.

Süre kaçırılırsa ne olur? 2 haftalık süre geçtikten sonra “itiraz” yapılamaz. Ancak bu, tutuklu kişinin serbest kalma yolunun kapandığı anlamına gelmez. CMK m.104 uyarınca soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında, süreye bağlı olmaksızın tahliye talebinde bulunulabilir.

Tutuklamaya İtiraz Nereye ve Nasıl Yapılır?

İtiraz, kararı veren merciye verilecek bir dilekçeyle veya zabıt kâtibine beyanda bulunup tutanağa geçirterek yapılır (CMK m.268/1). Dilekçe kararı veren hâkimliğe verilir. Ancak itirazı inceleyecek olan, kural olarak başka bir hâkim veya mahkemedir.

İtiraz merciileri CMK m.268/3’te şöyle belirlenmiştir:

Özel bir durum: Tutuklama talebi önce reddedilir. Savcının itirazı üzerine itiraz mercii ilk kez tutuklama kararı verirse, bu karara karşı da itiraz edilebilir. Bu itiraz, CMK m.271/4 uyarınca mümkündür.

Tutuklamaya İtiraz Kaç Günde Sonuçlanır?

Kanun, kararı veren hâkime 3 günlük bir süre tanır. Hâkim itirazı yerinde görürse kararını kendisi düzeltir. Yerinde görmezse en geç 3 gün içinde dosyayı itiraz merciine gönderir (CMK m.268/2).

İtiraz merciinin karar vermesi için kanunda ayrıca gün olarak belirlenmiş bir süre yoktur. Ancak Anayasa m.19/8 ve AİHS m.5/4, özgürlüğü kısıtlanan kişinin durumu hakkında kısa sürede karar verilmesini zorunlu kılar. Uygulamada tutuklamaya itirazlar genellikle birkaç gün içinde, çoğu zaman aynı hafta içinde sonuçlanmaktadır. İtiraz kural olarak duruşma yapılmadan, dosya üzerinden incelenir. Gerekli görülürse Cumhuriyet savcısı, ardından avukat dinlenebilir (CMK m.271/1).

İtirazda Savcı Görüşü ve Silahların Eşitliği

İtiraz incelemesinde Cumhuriyet savcısı tutukluluğun devamı yönünde görüş (mütalaa) bildirebilir. Bu görüş tutuklu kişiye veya avukatına bildirilmeden karar verilmesi, Anayasa Mahkemesi içtihadına göre sorun yaratır. Çünkü savunma, savcının ileri sürdüğü görüşlere karşı cevap verme imkânından yoksun kalır.

Anayasa Mahkemesi, Hikmet Balabanoğlu Başvurusu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013 (RG 30/10/2013): Anayasa Mahkemesi, tutukluluğa itirazın incelenmesi sırasında Cumhuriyet savcısının görüşünün başvurucuya veya avukatına bildirilmemesi nedeniyle savunmanın bu görüşe karşı beyanda bulunamadığını değerlendirmiş ve Anayasa’nın 19/8. maddesinde güvence altına alınan hakkın ihlal edildiğine karar vermiştir.

Uygulamada bu nedenle itiraz dilekçesinde, savcılık mütalaası alınması halinde mütalaanın bildirilmesi ve buna karşı beyanda bulunma imkânı tanınması açıkça talep edilmelidir.

Tutuklamaya İtiraz Dilekçesinde Neler Olmalı?

Etkili bir itiraz dilekçesi, tutuklama kararının gerekçesini madde madde karşılamalıdır. Dilekçede şu başlıklara yer verilmesi önerilir:

• Kuvvetli suç şüphesinin bulunmadığı: Dosyadaki delillerin neden kuvvetli şüphe oluşturmadığı, çelişkili beyanlar, lehe deliller, kamera kayıtları, tanıklar.
• Tutuklama nedenlerinin somut olarak bulunmadığı: Sabit ikametgâh, düzenli iş, aile bağları, pasaporttan veya yurt dışı bağlantısından yoksunluk. Delillerin zaten toplanmış olması nedeniyle karartma ihtimalinin bulunmaması.
• Ölçülülük: Beklenen cezanın niteliği, HAGB, erteleme veya adli para cezası ihtimali, tutuklulukta geçecek sürenin muhtemel cezayla orantısı.
• Adli kontrolün yeterliliği: Hangi adli kontrol yükümlülüğünün (imza, yurt dışı çıkış yasağı, konutu terk etmeme, mağdura yaklaşmama) amaca ulaşmak için yeterli olacağı somut olarak önerilmeli.
• Kişisel durum: Sağlık sorunları, bakmakla yükümlü olunan çocuk veya yaşlı yakınlar, eğitim durumu.
• Kalıp gerekçe eleştirisi: Kararda “suçun niteliği, mevcut delil durumu” gibi soyut ifadelerle yetinildiyse, bunun CMK m.101/2 ve AİHM içtihadına aykırı olduğu belirtilmeli.
• Ekler: İkametgâh belgesi, SGK dökümü, iş yeri yazısı, sağlık raporu, varsa lehe deliller.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, tutuklamayı haklı kılan ilgili ve yeterli gerekçelerin ilk tutuklama kararından itibaren gösterilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İtiraz dilekçesinde bu ilkeye atıf yapılması, kalıp gerekçeli kararların denetiminde etkilidir.

AİHM, Buzadji / Moldova [BD], Başvuru No: 23755/07, 05.07.2016: İlgili ve yeterli gerekçe gösterme yükümlülüğü, tutukluluğun belirli bir süre devam etmesinden sonra değil, yakalanmadan hemen sonra verilen ilk tutuklama kararıyla birlikte başlar.

Anayasa Mahkemesi de tutuklamanın ön koşulu olan kuvvetli suç belirtisinin somut olgularla ortaya konulmasını aramaktadır.

Anayasa Mahkemesi, Şahin Alpay Başvurusu [GK], B. No: 2016/16092, 11/1/2018: Tutuklamaya dayanak yapılan eylemlerin suç işlendiğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilmesini haklı kılacak olguların ortaya konulmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ihlal edilmiştir.

Tutuklama Yerine Adli Kontrol İstenebilir mi?

Evet. İtiraz dilekçesinde asıl talep tahliye, terditli (ikincil) talep ise adli kontrol olarak kurgulanabilir. Hâkim, adli kontrolün neden yetersiz kalacağını gerekçelendirmeden tutuklamayı sürdüremez (CMK m.101/1-2). Özellikle şu adli kontrol yükümlülükleri tutuklamaya güçlü birer alternatif olarak önerilebilir:

• Yurt dışına çıkış yasağı (kaçma şüphesine karşı)
• Belirli günlerde karakola imza vermek
• Konutu terk etmemek (ev hapsi) – ciddi bir özgürlük kısıtlaması olduğu için mahsupta her iki gün bir gün sayılır
• Mağdura veya tanıklara yaklaşmama, belirli yerlere gitmeme (delil karartma şüphesine karşı)
• Güvence (teminat) yatırılması

İtiraz Reddedilirse Ne Yapılabilir?

İtiraz merciinin kararı kural olarak kesindir. Ancak bu, tutukluluğa karşı başka yolların kapandığı anlamına gelmez:

• Tahliye talebi (CMK m.104): Her zaman yapılabilir. Özellikle dosyada yeni bir gelişme olduğunda (tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporunun gelmesi, mağdurun şikâyetten vazgeçmesi gibi) yeniden talepte bulunulmalıdır. Talep hakkında 3 gün içinde karar verilir (CMK m.105) ve ret kararına da itiraz edilebilir.
• Tutukluluk incelemesi (CMK m.108): En geç 30 günde bir resen yapılır. Bu incelemeler de savunmanın beyanlarını sunması için bir fırsattır.
• Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru: Tutukluluğa ilişkin olağan kanun yolları tüketildikten sonra, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasıyla 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Bu yolun ardından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru imkânı da vardır.

Tutukluluğun denetiminde kişinin hâkim önüne çıkarılmasının önemi AİHM kararlarında da vurgulanmaktadır.

AİHM, Baş / Türkiye, Başvuru No: 66448/17, 03.03.2020: Başvurucunun tutukluluk incelemelerinde yaklaşık 14 ay boyunca hâkim önüne çıkarılmaması nedeniyle AİHS m.5/4’ün ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Savcı Tutuklama Talebinin Reddine İtiraz Edebilir mi?

Evet. Sulh ceza hâkimliği tutuklama talebini reddedip şüpheliyi serbest bırakır veya adli kontrol kararı verirse, Cumhuriyet savcısı da bu karara 2 hafta içinde itiraz edebilir. İtiraz mercii itirazı yerinde görürse tutuklama kararı verebilir. Bu nedenle serbest bırakılan şüpheliler, savcılık itirazı ihtimaline karşı adli kontrol yükümlülüklerine titizlikle uymalı ve adres değişikliklerini bildirmelidir. Savcının itirazı üzerine ilk kez verilen tutuklama kararına karşı da itiraz yolu açıktır (CMK m.268/3-b).

Tutuklama Kararına İtiraz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tutuklama kararına itiraz süresi kaç gündür?

Kararın öğrenilmesinden itibaren 2 haftadır (CMK m.268/1). Süre kaçırılsa bile her zaman tahliye talebinde bulunulabilir.

Tutuklamaya itiraz nereye yapılır?

Dilekçe kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye verilir. Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarına yapılan itirazları, yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler.

Tutuklamaya itiraz kaç günde sonuçlanır?

Kararı veren hâkim itirazı yerinde görmezse en geç 3 gün içinde itiraz merciine gönderir. İtiraz mercii için kanunda gün olarak süre yoktur, ancak kısa sürede karar verilmesi gerekir. Uygulamada genellikle birkaç gün içinde sonuçlanır.

Tutuklamaya itiraz dilekçesini tutuklu kişi kendisi verebilir mi?

Evet. Tutuklu kişi dilekçesini bulunduğu ceza infaz kurumunun müdürlüğüne verebilir. Avukatı veya kanuni temsilcisi de itiraz edebilir.

Tutuklama yerine adli kontrol istenebilir mi?

Evet. İtirazda terditli olarak yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya konutu terk etmeme gibi adli kontrol tedbirleri talep edilebilir.

İtiraz reddedilirse ne yapılır?

İtiraz merciinin kararı kural olarak kesindir. Ancak her zaman CMK m.104 uyarınca tahliye talebinde bulunulabilir, 30 günlük tutukluluk incelemelerinde beyan sunulabilir. Şartları varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.

Tutuklamaya itiraz için avukat zorunlu mu?

Hayır, zorunlu değildir. Ancak itirazın başarısı, kararın gerekçesinin delil ve içtihatla karşılanmasına bağlı olduğundan hukuki destek alınması yararlıdır.

Sonuç: Tutuklama Kararına İtiraz Neden Önemli?

Tutuklama kararına itiraz, kararın başka bir hâkim tarafından denetlenmesini sağlayan ve 2 haftalık süreye bağlı önemli bir haktır. Başarılı bir itirazın anahtarı somut delillerdir. Kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenleri ve ölçülülük bu delillerle tartışılmalıdır. Adli kontrol de gerçekçi bir alternatif olarak sunulmalıdır. İtiraz reddedilse bile tahliye talebi, tutukluluk incelemesi ve bireysel başvuru yolları açık kalır.

Bu konudaki diğer rehberler:

• Tutuklama Nedir? Şartları, Nedenleri ve Süresi
• Tutuklu Kişi Nasıl Tahliye Edilir?
• Bursa Tutuklama İtirazı Rehberi
• Tutuklama Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği

Bu makale, Av. Mustafa Yılmaz Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve 6 Ekim 2026 tarihindeki mevzuat esas alınmıştır. Makale hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Bursa Avukat