Tutuklu Kişi Nasıl Tahliye Edilir? Mahsup ve Tazminat

Tutuklu kişi nasıl tahliye edilir? Altı yol vardır: itiraz, tahliye talebi, tutukluluk incelemesi, savcının serbest bırakması, azami sürenin dolması ve hüküm.

Tutuklu kişi, tutuklamaya itiraz (2 hafta içinde), her zaman yapılabilen tahliye talebi (CMK m.104), en geç 30 günde bir yapılan tutukluluk incelemesi (CMK m.108), soruşturma evresinde savcının serbest bırakması, azami tutukluluk süresinin dolması veya hüküm ile tahliye edilebilir. Tutuklulukta geçen süre verilecek cezadan düşülür (TCK m.63). Kişi beraat eder veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, kesinleşmenin tebliğinden itibaren 3 ay içinde Devletten tazminat isteyebilir (CMK m.141-142).

Son güncelleme: 6 Ekim 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

İtiraz reddedildi, aile umudunu kaybetmek üzere. Oysa itirazın reddi yolun sonu değildir. Tutuklu kişi nasıl tahliye edilir sorusunun birden fazla cevabı vardır ve bu yolların bir kısmı her zaman açıktır.

Bir yakını tutuklanan kişilerin en çok merak ettiği üç soru vardır. Tutukluluk ne zaman ve nasıl sona erer? Cezaevinde geçen süre ne olur? Tutukluluk haksız çıkarsa ne yapılabilir? Bu yazıda tahliye yollarını ve tahliye talebinde öne çıkan argümanları ele alıyoruz. Tutuklulukta ve ev hapsinde geçen sürenin cezadan mahsubunu açıklıyoruz. Haksız tutuklama nedeniyle açılacak tazminat davası da yazının konusudur.

Tutuklu Kişi Hangi Yollarla Tahliye Edilir?

Tutukluluk. Aşağıdaki yollardan biriyle sona erebilir:

Tutuklu Kişi Nasıl Tahliye Edilir? Mahsup ve Tazminat özet tablosu – Av. Mustafa Yılmaz Hukuk Bürosu, Bursa

Tahliye Talebi Nasıl Yapılır? (CMK Madde 104)

Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında serbest bırakılmasını isteyebilir. Tahliye talebinin süre sınırı yoktur. 2 haftalık itiraz süresi kaçırılmış olsa bile tahliye talebinde bulunulabilir.

• Soruşturma evresinde talep sulh ceza hâkimliğine,
• Kovuşturma evresinde talep davaya bakan mahkemeye,
• Dosya istinaf veya temyiz aşamasındaysa, kanunda belirtilen usule göre ilgili mahkemeye veya daireye yapılır.

Hâkim veya mahkeme önce Cumhuriyet savcısının ve savunmanın görüşünü alır. Ardından talep hakkında üç gün içinde karar verir (CMK m.105). Ret kararına itiraz edilebilir.

Tahliye talebinde öne çıkan argümanlar: Aynı gerekçelerle tekrar tekrar yapılan talepler genellikle sonuç vermez. Tahliye talebinin güçlü olması için dosyadaki yeni gelişmelere dayanması gerekir:

• Tanıkların ve mağdurun dinlenmiş olması (delil karartma şüphesinin ortadan kalkması)
• Bilirkişi, adli tıp veya kriminal raporların gelmiş olması
• Lehe delillerin ortaya çıkması (kamera kaydı, HTS, yeni tanık)
• Suç vasfının değişme ihtimali (daha hafif bir suç tipi)
• Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi veya zararın giderilmesi
• Tutuklulukta geçen sürenin muhtemel cezaya yaklaşması (ölçülülük)
• Sağlık durumunun ağırlaşması, ailevi zorunluluklar

Tutukluluk İncelemesi Kaç Günde Bir Yapılır?

Soruşturma evresinde şüphelinin tutukluluğu, tutuklandığı tarihten itibaren en geç otuzar günlük sürelerle sulh ceza hâkimi tarafından incelenir. Şüpheli veya avukatı dinlenir (CMK m.108/1). Kovuşturma evresinde mahkeme, her oturumda, duruşmalar arasında veya koşullar gerektirdiğinde en geç otuz günlük süre içinde tutukluluk incelemesi yapar (CMK m.108/3).

Tutukluluk incelemesi, savunmanın yazılı beyan sunması için düzenli bir fırsattır. Özellikle azami sürelere yaklaşılan veya yargılamanın uzadığı dosyalarda, tutukluluğun makul süreyi aştığı açıkça ileri sürülmelidir.

Anayasa Mahkemesi, Mustafa Ali Balbay Başvurusu, B. No: 2012/1272, 4/12/2013: Tutukluluğun devamına ilişkin kararlarda benzer ve soyut gerekçelerin tekrarlanması ve tutukluluğun makul süreyi aşması nedeniyle Anayasa m.19/7’de güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Tahliye Kararından Sonra Ne Olur?

Tahliye kararı verildiğinde karar derhal ceza infaz kurumuna bildirilir. Kişi, başka bir dosyadan tutuklu veya hükümlü değilse aynı gün serbest bırakılır. Tahliye çoğu zaman bir adli kontrol tedbiriyle birlikte verilir: yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya konutu terk etmeme gibi.

Tahliye edilen kişinin dikkat etmesi gerekenler:

• Adli kontrol yükümlülüklerine eksiksiz uymak. Aksi halde yeniden tutuklama kararı verilebilir (CMK m.112).
• Adres değişikliklerini dosyaya bildirmek, tebligatları takip etmek.
• Duruşmalara katılmak. Mazeretsiz katılmama, yakalama kararına yol açabilir.
• Mağdur veya tanıklarla temas kurmamak.

Cezaevinde Geçen Tutukluluk Süresi Cezadan Düşer mi? (Mahsup)

Evet. TCK m.63 uyarınca hükümden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlayan bütün haller nedeniyle geçirilen süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Gözaltında ve tutuklulukta geçen her gün, cezadan bir gün olarak düşülür.

Örnek: Sanık 3 gün gözaltında. Ardından 10 ay tutuklu kalmış ve yargılama sonunda 2 yıl 6 ay hapis cezası almışsa, gözaltı ve tutuklulukta geçen yaklaşık 10 ay 3 gün, infaz edilecek cezadan düşülür. Kalan ceza, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri dikkate alınarak hesaplanır. Bu nedenle bazı dosyalarda, hüküm verildiği gün kişinin cezası tutuklulukla karşılanmış olur ve kişi tahliye edilir.

Mahkemenin hükümde mahsuba karar vermemesi, hükmün bozulması veya düzeltilmesi sonucunu doğurur.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2020/19899, K. 2021/15555, T. 29.09.2021: Soruşturma evresinde tutuklu kalan sanık hakkında TCK m.63’ün uygulanmaması hukuka aykırı bulunmuş. Hüküm fıkrasına “sanığın tutuklu kaldığı sürenin TCK’nın 63. maddesi uyarınca cezasından mahsubuna” cümlesinin eklenmesine hükmedilmiştir.

Ev Hapsinde (Konutu Terk Etmeme) Geçen Süre Cezadan Düşer mi?

Evet, ancak yarı oranında. CMK m.109/3-j’deki konutunu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır (CMK m.109/6). Bu kural 7331 sayılı Kanun’la (4. Yargı Paketi) getirilmiştir. İmza yükümlülüğü veya yurt dışı çıkış yasağı gibi diğer adli kontrol tedbirlerinde geçen süreler ise cezadan mahsup edilmez.

Anayasa Mahkemesi, ev hapsinde geçen sürenin tamamının değil yarısının mahsup edilmesini Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.

Anayasa Mahkemesi, B.Y. Başvurusu, B. No: 2021/7919, 29/5/2024: Başvurucunun 90 gün konutu terk etmeme adli kontrolü altında kaldığı, bu sürenin 45 gün olarak cezasından mahsup edildiği olayda Anayasa Mahkemesi, ev hapsinin kişinin aile bireyleriyle yaşamını ve iletişimini sürdürebilmesi bakımından tutuklamaya göre daha hafif bir kısıtlama olduğunu belirterek iki günün bir gün sayılmasını ölçülü bulmuş ve kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir.

Başka Dosyadaki Tutukluluk Mahsup Edilir mi?

TCK m.63 kural olarak aynı dosyada, hükümden önce geçen özgürlük kısıtlamalarını kapsar. Kişi başka bir dosyada tutuklu kalmış ve o dosyada beraat etmiş olabilir. Tutukluluğun cezayı aştığı durumlar da görülür. Bu sürenin başka bir mahkûmiyetten mahsup edilip edilemeyeceği koşullara bağlıdır. Suç tarihleri, tutukluluk tarihleri ve dosyaların durumu birlikte değerlendirilir. Bu durum infaz aşamasında müddetname üzerinden kontrol edilmeli, hatalı hesaplama varsa infaz hâkimliğine başvurulmalıdır.

Haksız Tutuklama Nedeniyle Tazminat (CMK Madde 141)

Anayasa’nın 19/9. maddesi, bu ilkelere aykırı işlemler sonucunda zarara uğrayan kişinin zararının Devletçe ödeneceğini öngörür. CMK m.141, tazminat istenebilecek halleri ayrıntılı olarak sayar. Tutuklama bakımından en sık karşılaşılan haller şunlardır:

• Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen kişiler
• Kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan kişiler
• Kanuni hakları hatırlatılmadan veya bu haklardan yararlandırılmadan tutuklanan kişiler
• Kanuna uygun tutuklandığı halde makul sürede yargılanmayan ve hakkında makul sürede hüküm verilmeyen kişiler
• Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen kişiler
• Mahkûm olup da gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği süre hükümlülük süresinden fazla olan kişiler
• Yakalama veya tutuklama nedenleri kendisine açıklanmayan ya da tutuklanması yakınlarına bildirilmeyen kişiler

Tazminat Davası Ne Zaman ve Nerede Açılır?

• Süre: Karar veya hükmün kesinleştiğinin ilgiliye tebliğinden itibaren 3 ay ve her halde kesinleşme tarihinden itibaren 1 yıl içinde (CMK m.142/1). Bu süreler hak düşürücüdür.
• Görevli ve yetkili mahkeme: Zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesi (CMK m.142/2).
• Davalı: Hazine (Devlet). Tazminatı ödeyen Devlet, koşulları varsa görevini kötüye kullanan kamu görevlisine rücu eder (CMK m.141).
• Kanun yolu: Ağır ceza mahkemesinin kararına karşı istinaf, ardından temyiz yoluna gidilebilir.

Haksız Tutuklama Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Tazminat iki kalemden oluşur:

• Maddi tazminat: Tutuklu kalınan sürede yoksun kalınan kazanç (maaş, ücret, ticari gelir) ve tutukluluk nedeniyle yapılan zorunlu giderler. Kaybın belgelerle (bordro, SGK kaydı, vergi kayıtları, iş sözleşmesi) ispatlanması gerekir.
• Manevi tazminat: Kişinin tutukluluk nedeniyle yaşadığı üzüntü, itibar kaybı ve psikolojik zarar karşılığında hükmedilen tutar.

Yargıtay, manevi tazminatın belirlenmesinde somut ölçütler aramakta ve bu ölçütlere uymayan az veya fazla miktarları bozmaktadır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2021/2850, K. 2022/725, T. 07.02.2022: Daire, manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faiziyle birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınarak, hak ve nesafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Kararda ayrıca, maddi tazminat hesabında davacının iddia ettiği gelir kaybının resmi kurumlardan araştırılması gerektiği ve ceza dosyasında avukata ödenen ücretin maktu vekâlet ücretini aşan kısmının tazminat kapsamında değerlendirilemeyeceği vurgulanmıştır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/2370, K. 2020/2163, T. 02.03.2020: Manevi tazminatın, davacının sosyal ve ekonomik durumu, atılı suçun niteliği, tutuklu kalınan süre ve benzeri hususlar dikkate alınarak hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak şekilde makul bir miktar olarak belirlenmesi gerektiği belirtilerek yerel mahkeme hükmü bozulmuştur.

Pratik not: Tazminat davasında üç husus hükmedilecek miktarı doğrudan etkiler. Tutuklu kalınan tarihler ceza dosyasından belgelenmelidir. Tutuklanmadan önceki gelir resmi kayıtlarla ispatlanmalıdır. Tutukluluğun sosyal çevre, iş ve aile üzerindeki etkileri de somut olarak ortaya konulmalıdır.

Tutuklu Kişi Nasıl Tahliye Edilir? Sıkça Sorulan Sorular

Tutuklu kişi nasıl tahliye edilir?

Tutuklamaya itiraz, her zaman yapılabilen tahliye talebi, 30 günlük tutukluluk incelemesi, savcının serbest bırakması, azami sürenin dolması veya beraat, HAGB, erteleme gibi hükümlerle tahliye edilebilir.

Tahliye talebine kaç günde cevap verilir?

Hâkim veya mahkeme, taraf görüşlerini aldıktan sonra üç gün içinde karar verir (CMK m.105). Ret kararına itiraz edilebilir.

Tutukluluk incelemesi kaç günde bir yapılır?

En geç otuz günde bir yapılır (CMK m.108).

Cezaevinde geçen tutukluluk süresi cezadan düşer mi?

Evet. Gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler TCK m.63 uyarınca hapis cezasından tam olarak düşülür.

Ev hapsinde geçen süre cezadan düşer mi?

Evet. Konutu terk etmeme adli kontrolünde geçen her iki gün, cezadan bir gün olarak mahsup edilir (CMK m.109/6).

Haksız tutuklama nedeniyle tazminat davası ne zaman açılır?

Dava, oturulan yer ağır ceza mahkemesinde açılır. Süre, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren 3 aydır. Her halde kesinleşmeden itibaren 1 yıl içinde dava açılmalıdır.

Haksız tutuklama tazminatında hangi zararlar istenebilir?

Yoksun kalınan kazanç gibi maddi zararlar ile tutukluluk nedeniyle yaşanan üzüntü ve itibar kaybı karşılığında manevi tazminat istenebilir.

Sonuç: Tutuklu Kişi Nasıl Tahliye Edilir?

Tutukluluğun sona ermesi için tek bir yol yoktur. İtiraz, tahliye talebi ve tutukluluk incelemesi birbirini tamamlayan araçlardır. Dosyadaki her yeni gelişme yeni bir tahliye fırsatı yaratır. Tutuklulukta ve ev hapsinde geçen süreler cezadan düşülür. Tutukluluk beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla haksız çıkarsa, kısa hak düşürücü süreler içinde Devletten maddi ve manevi tazminat istenebilir.

Bu konudaki diğer rehberler:

• Tutuklama Nedir? Şartları, Nedenleri ve Süresi
• Tutuklama Kararına İtiraz Nasıl Yapılır?
• Bursa Tutuklama İtirazı Rehberi
• Tutuklama Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği

Bu makale, Av. Mustafa Yılmaz Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve 6 Ekim 2026 tarihindeki mevzuat esas alınmıştır. Makale hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Bursa Avukat