Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu (TCK 103)

Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu Nedir?

Nilüfer’de oturan Selin Hanım’ı bir öğleden sonra okulun rehber öğretmeni arar. Öğretmen, kızının anlattıkları nedeniyle bildirim yapmak zorunda olduğunu söyler. Selin Hanım telefonu kapatır ve ne yapacağını bilemez. Kime gidecek, çocuğu kim dinleyecek, süreç nasıl işleyecek?

Çocuğun cinsel istismarı suçu, çocuğun cinsel dokunulmazlığını ihlal eden davranışları cezalandıran suçtur. Suç, Türk Ceza Kanunu’nun 103. maddesinde düzenlenir. Kanun, 18 yaşını doldurmamış herkesi çocuk sayar. Korunan değer, çocuğun bedensel ve ruhsal gelişimidir.

Bu yazı yalnızca hukuki süreci anlatır. Kanun maddelerini, cezaları, bildirim yükümlülüğünü ve mağdur çocuğun haklarını sırayla ele alır. Şüphelinin savunma hakkına da ayrı bir bölüm ayrılmıştır. Bilgiler Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göredir.

TCK 103 Hangi Çocukları Korur?

TCK 103, 18 yaşını doldurmamış bütün çocukları korur, ancak koruma yaş grubuna göre değişir. Kanun iki ayrı grup belirler. Ayrım, çocuğun rızasına hukuki değer tanınıp tanınmayacağını gösterir.

• 15 yaşını tamamlamamış çocuklar: Bu grupta rıza hiçbir koşulda geçerli değildir. Cebir veya tehdit aranmaz.
• Algılama yeteneği gelişmemiş çocuklar: 15 yaşını tamamlamış olsalar da aynı korumadan yararlanırlar. Fiilin anlamını kavrayamayan çocuğun rızası yok sayılır.
• 15-18 yaş arası diğer çocuklar: Bu grupta suç için cebir, tehdit veya hile gerekir. İradeyi etkileyen başka bir neden de yeterlidir.

Yaş, fiil tarihine göre belirlenir. Nüfus kaydı esas alınır. Kayıt şüpheliyse mahkeme yaş tespiti yaptırabilir. Ailenin rızası veya gayriresmî birliktelik suçu ortadan kaldırmaz.

Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu Cezası Ne Kadardır?

Temel halde cinsel istismar cezası 8 yıldan 15 yıla kadar hapistir (TCK m.103/1). Fiil sarkıntılık düzeyinde kalmışsa ceza 3 yıldan 8 yıla kadardır. Sarkıntılık düzeyinde cinsel istismar, ani ve kısa süreli fiilleri ifade eder. Sınırı her dosyada mahkeme belirler.

Mağdur 12 yaşını tamamlamamışsa alt sınırlar yükselir. Temel halde ceza 10 yıldan az olamaz. Sarkıntılık düzeyinde ise 5 yıldan az olamaz.

Nitelikli halde ceza 16 yıldan aşağı verilemez (TCK m.103/2). Mağdur 12 yaşından küçükse bu sınır 18 yıldır.

Bu miktarlar 2016 yılında yapılan değişiklikle belirlenmiştir. 7589 sayılı 12. Yargı Paketi bu cezaları değiştirmemiştir. 18 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun da madde metnine dokunmamıştır. Suç birden fazla kez işlenmişse zincirleme suç hükümleriyle ceza ayrıca artırılır (TCK m.43).

Cezayı Artıran Nitelikli Haller Nelerdir?

Kanun, failin konumuna ve suçun işleniş biçimine göre cezayı yarı oranında artırır. Bu haller TCK 103’ün üçüncü ve dördüncü fıkralarında sayılır. Yargıtay uygulamasına göre her artırım nedeni ayrı ayrı değerlendirilir.

• Birden fazla kişi: Suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi.
• Toplu yaşam ortamı: Yurt, pansiyon gibi toplu yaşanan yerlerin sağladığı kolaylıktan yararlanılması.
• Yakın hısımlık: Üçüncü derece dahil kan veya kayın hısımına karşı işlenmesi. Üvey baba, üvey ana, üvey kardeş ve evlat edinen de bu kapsamdadır.
• Bakım ve gözetim yükümlüsü: Failin vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık çalışanı olması.
• Nüfuzun kötüye kullanılması: Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuzun kullanılması.
• Cebir, tehdit ve silah: 15 yaşından küçük çocuğa karşı cebir veya tehdit kullanılması. 15-18 yaş grubunda ise silah kullanılması (TCK m.103/4).

Kullanılan cebir ağır yaralanmaya yol açmışsa fail ayrıca kasten yaralama suçundan da cezalandırılır (TCK m.103/5). Tehdit bu suçun unsuru sayıldığında ayrıca ceza verilmez. Mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü halinde ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir (TCK m.103/6).

TCK 104 ve TCK 105 ile Farkı Nedir?

Temel fark, mağdurun yaşı ve fiilin niteliğidir. TCK 103 en ağır korumayı sağlar. TCK 104 yalnızca 15 yaşını bitirmiş çocuklara ilişkindir. TCK 105 ise bedensel temas içermeyen davranışları kapsar.

Cinsel taciz çocuğa karşı işlenirse ceza 6 aydan 3 yıla kadar hapistir (TCK m.105/1). Sözle, mesajla veya görüntüyle yapılan rahatsız edici davranışlar bu kapsamda değerlendirilir. Bedensel temas varsa fiil artık TCK 103 kapsamındadır. Mağdur yetişkinse cinsel saldırı hükümleri uygulanır (TCK m.102).

Suçu Bildirmeme Kimler İçin Suçtur?

İşlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen herkes cezalandırılır. Suçu bildirmeme, TCK 278’de düzenlenir ve cezası 1 yıla kadar hapistir. Mağdur 15 yaşını bitirmemiş bir çocuksa ceza yarı oranında artırılır (TCK m.278/3). Bildirim için kesin delil gerekmez, makul şüphe yeterlidir.

Bazı meslekler için yükümlülük daha ağırdır.

• Kamu görevlisi: Göreviyle bağlantılı öğrendiği suçu bildirmeyen görevli 6 aydan 2 yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.279). Devlet okulundaki öğretmen ve idareci bu kapsamdadır.
• Sağlık mesleği mensubu: Görevi sırasında suç belirtisiyle karşılaşan hekim, hemşire veya diğer sağlık çalışanı durumu bildirmek zorundadır. Aksi halde 1 yıla kadar hapis öngörülür (TCK m.280).
• Özel okul ve kurs çalışanı: Kamu görevlisi sayılmasa da genel bildirim yükümlülüğü altındadır.

Çocuk Koruma Kanunu da ayrı bir yükümlülük getirir. Eğitim ve sağlık kuruluşları, korunma ihtiyacı olan çocuğu Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı birimlerine bildirir (5395 sayılı Kanun m.6). Selin Hanım’ı arayan rehber öğretmen bu nedenle susamazdı.

Veli Şüphe Duyduğunda Ne Yapmalı?

Veli, çocuğu sorguya çekmeden durumu hemen yetkili makama bildirmelidir. İlk saatlerde atılan adımlar hem çocuğu hem delilleri korur. Sıra şöyle izlenebilir.

1. Sakin kalın ve çocuğu dinleyin. Çocuğa inandığınızı ve onu koruyacağınızı söyleyin. Suçlayıcı soru sormayın.
2. Ayrıntı sormayın. Çocuğun beyanı uzman eşliğinde alınır. Evde tekrar tekrar anlattırmak hem çocuğu yıpratır hem beyanın değerini zayıflatabilir.
3. Hemen bildirin. Cumhuriyet Başsavcılığına, polise veya jandarmaya başvurun. Acil durumda 112 aranır. Sosyal destek için 183 hattı da kullanılabilir.
4. Delilleri koruyun. Telefon, mesaj ve giysi gibi unsurlara dokunmayın. Silme veya yıkama yapmayın.
5. Muayeneyi savcılığa bırakın. Adli muayene savcılık talimatıyla ve uzman hekimce yapılır. Kendi başınıza hastane dolaşmayın.
6. Şüpheliyle yüzleşmeyin. Kendiniz hesap sormaya kalkmayın. Bu davranış sizi de şüpheli konumuna düşürebilir.
7. Avukat ve koruma tedbiri isteyin. Çocuğa baro tarafından ücretsiz vekil görevlendirilir. Gerekirse uzaklaştırma ve koruma kararı talep edilir.

Çocuğun Beyanı Nasıl Alınır?

Çocuğun beyanı, özel olarak hazırlanmış ortamda ve uzman aracılığıyla alınır. Amaç, çocuğun aynı olayı defalarca anlatmasını önlemektir. Kanun, çocuğun kural olarak bir kez dinlenmesini öngörür (CMK m.236/2). Dinleme sırasında psikolog, pedagog veya benzeri bir uzman bulunur (CMK m.236/3).

Nitelikli halde beyan, savcının nezaretinde özel merkezlerde alınır (CMK m.236/5). Bu merkezlerin en bilineni Çocuk İzlem Merkezi adını taşır. Kısaca ÇİM denilen merkezler hastane bünyesinde çalışır. Görüşme, adli muayene ve psikolojik destek aynı çatı altında yürütülür.

ÇİM’de görüşmeyi eğitimli bir uzman yapar. Savcı, vekil ve müdafi görüşmeyi aynalı odadan izler. Sorular uzmana kulaklıkla iletilir. Görüşme sesli ve görüntülü kayda alınır.

Adliyelerde ayrıca adli görüşme odaları bulunur. Bu odalar çocuğun sanıkla yüz yüze gelmesini önler. Mahkeme, zorunlu görmedikçe çocuğu yeniden dinlemez. Kayıtlar dosyada saklanır ve kimseye verilmez.

Mağdur Çocuğun ve Ailenin Hakları Nelerdir?

Mağdur çocuk, ücretsiz avukattan koruma tedbirine kadar geniş haklara sahiptir. Bu hakların çoğu talep beklenmeden işler. Aile ise süreci çocuğun kanuni temsilcisi olarak takip eder.

Şüpheli çocukla aynı evde yaşıyorsa acil korunma kararı gündeme gelir. Çocuk güvenli bir ortama alınabilir. Karar için çocuk hâkimine başvurulur. Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü süreci izler.

Çocuğun Cinsel İstismarı Suçunda Soruşturma ve Yargılama Nasıl İlerler?

Soruşturma, savcılığın haber almasıyla kendiliğinden başlar. Tek istisna dardır. Fiil sarkıntılık düzeyinde kalmış ve fail de çocuksa soruşturma şikâyete bağlıdır. Şikâyeti mağdur, velisi veya vasisi yapar.

Şüpheli yakalanırsa gözaltı süresi kural olarak 24 saattir. Suç, tutuklama bakımından katalog suçlar arasındadır (CMK m.100/3). Kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Hâkim yine de önce adli kontrol tedbirinin yeterli olup olmadığını değerlendirir.

Temel ve nitelikli halde görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Sarkıntılık düzeyinde kalan fiillerde dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Fail 18 yaşından küçükse dosya çocuk mahkemesine gider.

Bu davalarda çoğu kez görgü tanığı bulunmaz. Mahkeme şu delilleri birlikte değerlendirir.

• Mağdur beyanı: Beyanın tutarlı ve aşamalarda değişmez olması aranır. Yargıtay uygulamasına göre beyan, yan delillerle desteklenmelidir.
• Uzman ve adli tıp raporları: ÇİM görüşme raporu, adli muayene ve psikiyatri değerlendirmesi dosyaya girer.
• Dijital deliller: Mesajlar, arama kayıtları, baz verileri ve kamera görüntüleri incelenir.
• Tanık anlatımları: Çocuğun olayı ilk anlattığı öğretmen veya yakın önemli tanıktır.

Bu suçta uzlaşma yolu kapalıdır (CMK m.253/3). Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar uzlaştırma kapsamı dışında tutulmuştur.

HAGB yalnızca 2 yıl veya altındaki cezalarda mümkündür. Öngörülen cezalar bu sınırın çok üzerinde kaldığı için HAGB kural olarak gündeme gelmez. Aynı nedenle erteleme ve adli para cezasına çevirme de uygulanmaz.

Şüpheli ve Sanığın Hakları Nelerdir?

Şüpheli, kesin hükme kadar masum sayılır ve adil yargılanma hakkına sahiptir. Suçlamanın ağırlığı bu ilkeyi değiştirmez. Mahkûmiyet için her türlü şüpheden uzak, kesin delil gerekir. Şüphe sanık lehine yorumlanır.

Alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda müdafi zorunludur (CMK m.150/3). Temel ve nitelikli hal bu kapsamdadır. Şüpheli susma hakkını kullanabilir. Savcılığa ifadeye çağrılma halinde müdafi ile görüşmeden beyan vermek zorunda değildir.

Savunma, ÇİM kayıtlarının tutanağını isteyebilir. Kayıtları makamın gözetiminde izleyebilir. Uzmana soru yöneltilmesini talep edebilir. Lehe delillerin toplanmasını da isteyebilir.

Bu suçlamalar boşanma veya velayet uyuşmazlıkları sırasında da gündeme gelebilir. Mahkeme, beyanın yönlendirme ürünü olup olmadığını araştırır. Bilerek asılsız suçlamada bulunan kişi iftira suçundan yargılanır (TCK m.267). Beraat eden sanık, haksız tutukluluk nedeniyle tazminat isteyebilir (CMK m.141).

Zamanaşımı ve İnfaz Nasıl İşler?

Temel halde dava zamanaşımı 15 yıldır (TCK m.66/1). Nitelikli hallerde süre daha uzundur. Süre kural olarak suç tarihinde başlar. Soruşturma ve kovuşturma işlemleri zamanaşımını keser.

Önemli bir istisna vardır. Fail üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan biriyse süre geç başlar. Bu durumda zamanaşımı, çocuğun 18 yaşını bitirdiği gün işlemeye başlar (TCK m.66/6). Kural her fail için geçerli değildir.

İnfaz rejimi diğer suçlardan ağırdır. Yetişkin hükümlü, cezasının dörtte üçünü kurumda iyi halli geçirirse koşullu salıverilir (5275 sayılı Kanun m.107). Denetimli serbestlik süresi genel kurala tabidir ve sınırlıdır. Güncel süre somut dosyada hesaplanmalıdır.

İnfaz hâkimi hükümlü hakkında ek yükümlülüklere karar verebilir (5275 sayılı Kanun m.108/9).

• Tedavi: Tıbbi tedaviye veya tedavi amaçlı programa katılma.
• Yaklaşma yasağı: Mağdurun oturduğu veya çalıştığı yerde ikamet etmeme ve mağdura yaklaşmama.
• Çalışma yasağı: Çocuklarla bir arada olmayı gerektiren işlerde çalışmama.
• Bakım yasağı: Çocukların bakım ve gözetimini üstlenmeme.

7593 sayılı Kanun, 15 yaşından küçük hükümlüler için lehe bir gün hesabı getirdi. TCK 102 ve 103 hükümlüleri bu kolaylığın dışında bırakıldı. Fail çocuksa yaş küçüklüğü indirimi ayrıca uygulanır (TCK m.31). Etkin pişmanlık bu suçta öngörülmemiştir.

Bursa’da Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu Dosyaları Nasıl Yürür?

Bursa’da soruşturmayı Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı yürütür. İlçelerde ise ilgili ilçe başsavcılığı görevlidir. Başvuru Osmangazi, Nilüfer, Yıldırım veya İnegöl’deki kolluk birimlerine de yapılabilir. Kollukta çocuklarla ilgili işlemleri çocuk şube veya çocuk kısmı görevlileri yürütür.

Çocuğun beyanı, savcılığın yönlendirmesiyle ÇİM’de veya adliyedeki adli görüşme odasında alınır. Mağdur çocuğa vekil, Bursa Barosu tarafından görevlendirilir. Dava, niteliğine göre Bursa Adliyesi’ndeki ağır ceza veya asliye ceza mahkemesinde görülür. Fail çocuksa çocuk mahkemeleri görevlidir.

Karara karşı istinaf başvurusu Bursa Bölge Adliye Mahkemesi’ne yapılır. Koruyucu tedbirler için Bursa’daki çocuk mahkemelerine başvurulur.

Selin Hanım da bu yolu izledi. Önce savcılığa başvurdu, sonra kızı için görevlendirilen vekille görüştü. Çocuğun cinsel istismarı suçu dosyalarında ilk doğru adım, çocuğu ikinci kez yıpratmamaktır.

Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı 12 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.