Cinsel Saldırı Suçu ve Cezası (TCK 102)

Son güncelleme: 1 Ekim 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

Kalabalık bir otobüste birkaç saniye süren bir temas ile kapalı bir kapının ardında saatlerce süren bir zorlama, hukuken aynı maddenin konusudur. Ancak ilki 2 yıldan, ikincisi 12 yıldan başlayan bir cezayla karşılanır. Cinsel saldırı suçu dosyalarında şikâyet eden için de suçlanan için de sonucu belirleyen şey, eylemin bu basamaklardan hangisine oturduğunun doğru tespit edilmesidir.

Cinsel saldırı, ceza hukukunun hem mağdur hem de sanık açısından en ağır sonuçlar doğuran suçlarından biridir. Mağdur açısından yaşanan olay, çoğu zaman bir ömür boyu taşınan bir travmadır; yargılama sürecinde yeniden yaşatılmamak, sözüne güvenilmek ve korunmak temel ihtiyaçtır. Sanık açısından ise yüksek cezalar, tutuklama ihtimali, infazda ağırlaştırılmış oranlar ve memuriyetten sosyal hayata kadar uzanan sonuçlar söz konusudur. Üstelik bu suçlar çoğunlukla tanıksız, kapalı ortamlarda gerçekleştiği için ispat meselesi davanın kaderini belirler.

Bu rehberde yalnızca TCK 102‘de düzenlenen cinsel saldırı suçunu ele alıyoruz: suçun unsurları, rıza kavramı, basit cinsel saldırı, sarkıntılık, nitelikli cinsel saldırı, 102/3’teki nitelikli haller, ağır neticeler, şikâyet ve şikâyet süresi, delil ve mağdur beyanı, tutuklama, görevli mahkeme, zamanaşımı, ceza hesaplama, HAGB ve erteleme, infaz, memuriyet ve diğer hak kayıpları ile Bursa’daki süreç. Çocukların cinsel istismarı (TCK 103), reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK 104) ve cinsel taciz (TCK 105) bu rehberin kapsamı dışındadır; bu suçlara yalnızca TCK 102’den ayrıldıkları noktalarda kısaca değiniyoruz.

Cinsel Saldırı Suçu Nedir?

Cinsel saldırı suçu, Türk Ceza Kanunu’nun ikinci kitabının “Kişilere Karşı Suçlar” kısmında, “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar” başlıklı altıncı bölümünde yer alır. TCK 102’ye göre suç, cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığının ihlal edilmesiyle oluşur. Kanun bu davranışın mağdurun rızası dışında gerçekleşmesini aramaktadır; mağdurun geçerli rızası varsa ortada bir suç yoktur.

Suçla korunan hukuki değer, kişinin cinsel özgürlüğü ve vücut dokunulmazlığıdır. Cinsel özgürlük, herkesin kiminle, ne zaman ve hangi biçimde cinsel ilişkiye girip girmeyeceğine kendi iradesiyle karar verebilmesi anlamına gelir. Bu nedenle cinsel saldırı suçunun mağduru; cinsiyeti, medeni hali, mesleği veya geçmişi ne olursa olsun herkes olabilir. Kadın, erkek, evli, bekâr, seks işçisi ya da failin eski sevgilisi olması, mağdurun korunmasını ortadan kaldırmaz.

765 Sayılı Kanundan 5237 Sayılı TCK’ya Geçiş

Mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu, cinsel suçları “genel adap ve aile düzeni aleyhine cürümler” başlığı altında düzenliyor ve bu suçları toplumun ahlak anlayışını koruyan suçlar olarak görüyordu. 2005’te yürürlüğe giren 5237 sayılı TCK ile bu anlayış terk edilmiş, cinsel suçlar “kişilere karşı suçlar” arasına alınmıştır. Böylece korunan değer toplumun ahlakı değil, bireyin cinsel özgürlüğü olmuştur. Eski kanundaki “ırz” ve “namus” kavramlarına dayalı düzenlemeler kaldırılmış, evli kişilerin eşlerine karşı da cinsel saldırı suçunu işleyebilecekleri kabul edilmiştir.

6545 Sayılı Kanunla Yapılan Değişiklik

TCK 102’nin bugün yürürlükte olan metni, 18.06.2014 tarihli 6545 sayılı Kanun ile belirlenmiştir. Bu değişiklikle:

• Basit cinsel saldırının cezası artırılarak 5 yıldan 10 yıla çıkarılmıştır.
• “Sarkıntılık” düzeyinde kalan eylemler için ayrı ve daha düşük bir ceza aralığı (2-5 yıl) öngörülmüştür.
• Nitelikli cinsel saldırının cezası 12 yıldan az olmamak üzere hapis olarak belirlenmiştir.
• Nitelikli hallere “insanların toplu olarak bir arada yaşama zorunluluğunda bulunduğu ortamların sağladığı kolaylıktan faydalanarak” işlenme hali eklenmiştir.
• Mağdurun ölümü veya bitkisel hayata girmesi halinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası öngörülmüştür.

Suç tarihi 2014 değişikliğinden önceye ait eski dosyalarda, TCK 7 uyarınca lehe kanunun belirlenmesi gerekir. Bugün görülen dosyaların tamamına yakını ise 6545 sayılı Kanunla belirlenen metne tabidir.

TCK 102 Madde Metni

Suçun yürürlükteki kanun metni şöyledir:

Madde metni incelendiğinde suçun beş katmandan oluştuğu görülür: temel hal ve sarkıntılık (birinci fıkra), nitelikli cinsel saldırı (ikinci fıkra), cezayı artıran nitelikli haller (üçüncü fıkra), ölçüyü aşan cebirde yaralamanın ayrıca cezalandırılması (dördüncü fıkra) ve ağır neticeler (beşinci fıkra).

Cinsel Saldırı Suçunun Unsurları

Fail ve Mağdur

Cinsel saldırı suçunun faili herkes olabilir; kanun failde özel bir nitelik aramaz. Kadın da erkek de fail olabilir; aynı cinsiyetten kişiler arasında da suç işlenebilir. Failin mağdurla evli olması, sevgili olması veya daha önce rızaya dayalı bir ilişki yaşamış olması suçun oluşmasına engel değildir.

Mağdur da herkes olabilir; ancak burada önemli bir ayrım vardır: TCK 102 kural olarak 18 yaşını doldurmuş mağdurlara yönelik eylemleri kapsar. Mağdurun 18 yaşından küçük olması halinde eylem, niteliğine göre çocukların cinsel istismarı (TCK 103) veya reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK 104) suçunu oluşturur. Bu suçların cezaları ve usul kuralları farklıdır. Mağdurun yaşının tartışmalı olduğu dosyalarda, yaş tespiti suç vasfını doğrudan değiştirdiği için büyük önem taşır.

Fiil: Cinsel Davranışlarla Vücut Dokunulmazlığının İhlali

Suçun maddi unsuru, cinsel davranışlarla vücut dokunulmazlığının ihlal edilmesidir. Bu ifadeden iki sonuç çıkar:

• Bedensel temas gerekir. Cinsel saldırı, mağdurun bedenine yönelik bir temasla işlenir. Temas doğrudan çıplak tene olabileceği gibi elbise üzerinden de olabilir. Hiç temas olmaksızın gerçekleştirilen cinsel amaçlı söz, yazı, hareket veya teşhir ise kural olarak cinsel saldırı değil, şartları varsa cinsel taciz (TCK 105) veya hayasızca hareketler (TCK 225) suçunu oluşturur.
• Davranış cinsel nitelikte olmalıdır. Her bedensel temas cinsel saldırı değildir. Temasın, bedenin cinsel bölgelerine yönelmesi veya failin cinsel arzularını tatmin amacı taşıması gerekir. Tokalaşma, sarılma veya omza dokunma gibi olağan sosyal temaslar, cinsel bir amaç ortaya konulmadıkça suç oluşturmaz.

Temasın mağdurun bedeninde gerçekleşmesi zorunlu değildir; failin mağduru kendi bedenine veya üçüncü bir kişinin bedenine dokunmaya zorlaması da cinsel saldırı kapsamında değerlendirilir. Çünkü burada da mağdurun iradesi dışında bedeni cinsel bir eylemin aracı haline getirilmektedir.

Cinsel Amaç ve Davranışın Cinsel Niteliği

Uygulamada en çok tartışılan konulardan biri, bir davranışın “cinsel” olup olmadığının nasıl belirleneceğidir. Yargıtay, davranışın cinsel niteliğini değerlendirirken temasın yapıldığı bölgeyi, temasın biçimini ve süresini, taraflar arasındaki ilişkiyi, eyleme eşlik eden sözleri ve olayın genel akışını birlikte ele almaktadır. Örneğin yanaktan öpme, tek başına bakıldığında olağan bir sosyal davranış olabilir; ancak cinsel imalı sözlerle birlikte, iş ilişkisindeki bir astına ısrarla yönelmiş bir davranış olarak gerçekleştiğinde cinsel saldırı kabul edilebilir. Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bir savcının talimat bürosunda çalışan kadın personele yönelik iltifat içeren sözlerle birlikte tokalaşırken yanaklarından ve alnından öpmesini, cinsel amaç taşıdığı gerekçesiyle sarkıntılık suretiyle cinsel saldırı olarak değerlendirmiştir (bkz. aşağıda sarkıntılık başlığı).

Genital bölgeler, göğüs, kalça ve iç bacak gibi bölgelere yönelik temaslarda cinsel nitelik genellikle kendiliğinden ortaya çıkar. Buna karşılık kol, omuz, saç veya yanak gibi bölgelerde failin cinsel amacının olayın bütününden anlaşılması gerekir.

Mağdurun Rızasının Yokluğu

Cinsel saldırının özü, rızanın bulunmamasıdır. TCK 102, 765 sayılı eski kanundan farklı olarak suçun oluşması için cebir veya tehdit kullanılmasını ayrıca aramaz. Mağdurun iradesi dışında gerçekleştirilen cinsel temas, cebir veya tehdit olmasa bile suçu oluşturur. Cebir ve tehdit, rızanın bulunmadığını gösteren güçlü deliller olmakla birlikte suçun zorunlu bir unsuru değildir. Ani bir hareketle, mağdurun tepki vermesine fırsat bırakmadan gerçekleştirilen temaslar da (örneğin kalabalık toplu taşıma araçlarında) bu nedenle suç oluşturur.

Rıza konusu uygulamada en çok uyuşmazlık çıkan alan olduğu için aşağıda ayrı bir başlık altında ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Manevi Unsur: Kast

Cinsel saldırı suçu ancak kasten işlenebilir; taksirle cinsel saldırı mümkün değildir. Failin, davranışının cinsel nitelikte olduğunu ve mağdurun buna rıza göstermediğini bilerek ve isteyerek hareket etmesi gerekir. Olası kastla (mağdurun rızasının bulunmadığı ihtimalini öngörmesine rağmen “olursa olsun” diyerek hareket etmek) da suç işlenebilir; bu durumda TCK 21/2 uyarınca cezada indirim yapılır.

Failin, mağdurun rıza gösterdiğine dair kaçınılmaz bir yanılgı içinde bulunduğu ileri sürülebilir (TCK 30). Ancak Yargıtay bu savunmayı somut olayın koşulları içinde çok sıkı değerlendirmektedir. Mağdurun “hayır” demesi, fiziksel olarak uzaklaşmaya çalışması, ağlaması veya donup kalması gibi durumlarda rızanın bulunduğuna dair makul bir yanılgıdan söz edilemez.

Cinsel Saldırıda Rıza: Hangi Durumlarda Rıza Geçerlidir?

Rıza, cinsel saldırı davalarının merkezindeki kavramdır. Sanık savunmalarının önemli bir bölümü “ilişki rızaya dayalıydı” iddiasına dayanır; mağdur açısından ise “direnmedim ama istemiyordum” durumunun hukuken nasıl değerlendirileceği hayati önemdedir. Bu başlık altında rızanın geçerlilik şartlarını ve uygulamadaki tartışmalı durumları ele alıyoruz.

Rızanın Geçerlilik Şartları

Cinsel bir davranışa gösterilen rızanın hukuken geçerli olabilmesi için:

• Rıza gösteren kişinin 18 yaşını doldurmuş ve algılama yeteneğine sahip olması,
• Rızanın özgür iradeyle, cebir, tehdit, hile veya baskı altında olmaksızın verilmesi,
• Rızanın eylemden önce veya eylem sırasında mevcut olması ve eylem boyunca devam etmesi,
• Rızanın somut eyleme ilişkin olması gerekir.

Bir kişinin belirli bir cinsel davranışa rıza göstermesi, her türlü davranışa rıza gösterdiği anlamına gelmez. Örneğin öpüşmeye rıza gösteren kişinin cinsel ilişkiye de rıza gösterdiği kabul edilemez.

Rıza Her An Geri Alınabilir

Rıza, eylemin başında verilmiş olsa bile her an geri alınabilir. Mağdurun eylem sırasında “dur”, “istemiyorum” demesi veya fiziksel olarak karşı koyması, rızanın sona erdiğini gösterir. Bu andan sonra devam eden cinsel davranışlar cinsel saldırı suçunu oluşturur. Önceki bir tarihte rızaya dayalı ilişki yaşanmış olması, sonraki bir tarihteki rızasız eylemi hukuka uygun hale getirmez.

Sessizlik ve Direnç Göstermeme Rıza Değildir

Cinsel saldırı mağdurlarının önemli bir bölümü olay sırasında korku, şok veya donup kalma tepkisi nedeniyle fiziksel direnç gösteremez. Bu nedenle mağdurun direnmemesi veya bağırmaması, tek başına rıza gösterdiği anlamına gelmez. Direnç izlerinin (darp cebir bulguları) bulunmaması, suçun oluşmadığı sonucunu doğurmaz; bu durum yalnızca diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Bu yaklaşım Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadıyla da uyumludur. AİHM, devletlerin rızaya dayanmayan her türlü cinsel eylemi, mağdur fiziksel direnç göstermemiş olsa bile etkin şekilde soruşturup cezalandırma yükümlülüğü altında olduğunu vurgulamıştır:

Alkol, Uyuşturucu ve Uyku Hali

Mağdurun alkol veya uyuşturucu etkisiyle ya da uyku halinde olması nedeniyle iradesini ortaya koyamadığı durumlarda geçerli bir rızadan söz edilemez. Kişi, bilincinin yerinde olmadığı bir anda gerçekleştirilen cinsel davranışa rıza gösteremez. Bu durumlarda ayrıca TCK 102/3-a’daki “beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı” işlenme nitelikli hali gündeme gelebilir ve ceza yarı oranında artırılır.

Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır: Hafif derecede alkol almış, olayları algılayabilen ve iradesini açıklayabilen bir kişinin rızası geçerlidir. Belirleyici olan, mağdurun olay anında cinsel davranışın anlamını kavrayıp kavramadığı ve buna karşı iradesini ortaya koyup koyamadığıdır. Bu nedenle bu tür dosyalarda tanık beyanları, kamera kayıtları, alkolmetre ve kan tahlili sonuçları, olay öncesi ve sonrası mesajlaşmalar birlikte değerlendirilir.

Evlilik İçinde Rıza

Evlilik, eşler arasında cinsel ilişkiye sürekli ve peşin bir rıza gösterildiği anlamına gelmez. Eşlerden birinin rızası olmaksızın gerçekleştirilen cinsel davranış, cinsel saldırı suçunu oluşturur. Kanun koyucu bu durumu TCK 102/2’nin ikinci cümlesinde açıkça kabul etmiş; yalnızca soruşturma ve kovuşturmayı mağdur eşin şikâyetine bağlamıştır. Eşe karşı cinsel saldırı konusu, aşağıda nitelikli cinsel saldırı başlığı altında ayrıca ele alınmıştır.

Hile ile Elde Edilen Rıza

Hile ile elde edilen rıza da geçerli değildir. Örneğin kendisini sağlık personeli olarak tanıtarak “muayene” bahanesiyle cinsel temasta bulunan kişi, mağdurun görünüşteki rızasına rağmen cinsel saldırı suçunu işler. Burada mağdur, eylemin cinsel niteliğinden habersizdir; dolayısıyla cinsel bir davranışa rıza göstermemiştir.

Rıza ile İlgili Özet Tablo

Cinsel Saldırı Suçunun Cezası Nedir?

TCK 102’de öngörülen cezalar, eylemin türüne ve nitelikli hallerin bulunup bulunmamasına göre değişir. Aşağıdaki tablo temel ceza aralıklarını ve 102/3’teki nitelikli hallerden birinin bulunması halinde uygulanacak ceza aralıklarını göstermektedir:

Tabloda gösterilen aralıklar, hâkimin TCK 61’e göre belirleyeceği temel cezanın sınırlarıdır. Somut cezanın belirlenmesinde ayrıca teşebbüs, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü veya akıl hastalığı ve takdiri indirim (TCK 62) gibi hususlar etkili olur. Ceza hesaplamasına ilişkin örnek bir tablo aşağıda ayrıca yer almaktadır.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta, 102/4’teki kasten yaralama hükümlerinin “ayrıca” uygulanmasıdır. Mağdurun direncini kırmak için gereken ölçüyü aşan cebir kullanılmışsa, cinsel saldırı cezasına ek olarak kasten yaralama suçundan da ayrı bir ceza verilir.

Basit Cinsel Saldırı (TCK 102/1, Birinci Cümle)

Basit cinsel saldırı, cinsel davranışlarla vücut dokunulmazlığının ihlal edildiği, ancak eylemin ne sarkıntılık düzeyinde kalan anlık bir temas ne de vücuda organ veya cisim sokma niteliğinde olduğu haldir. Uygulamada “basit” ifadesi yanıltıcı olabilir; bu halin cezası 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir ve oldukça ağırdır.

Basit cinsel saldırıya örnek olarak şu eylemler gösterilebilir:

• Mağdurun rızası dışında göğüs, kalça veya genital bölgelerine süreklilik gösterecek şekilde dokunulması, okşanması,
• Mağdurun zorla soyulmaya çalışılması ve bu sırada bedenine cinsel amaçlı temaslar yapılması,
• Mağdurun zorla kucaklanarak dudaktan öpülmesi ve temasın devam ettirilmesi,
• Mağdurun, failin veya başkasının cinsel organına dokunmaya zorlanması,
• Vücuda organ veya cisim sokulmasına varmayan diğer cinsel temaslar.

Basit cinsel saldırıyı sarkıntılıktan ayıran temel ölçüt, eylemin süreklilik göstermesi ve belirli bir yoğunluğa ulaşmasıdır. Mağdurun direncine rağmen devam ettirilen, belirli bir süre boyunca kesintisiz sürdürülen veya planlı bir şekilde gerçekleştirilen cinsel temaslar sarkıntılık sınırını aşar.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 2024 tarihli bir kararında, sanığın silah göstererek tehdit ettiği mağdurun kıyafetlerini rızası dışında çıkarmaya çalışıp bacaklarına dokunduğu ve mağdurun direnç gösterdiği bir olayda, eylemin sarkıntılık düzeyinde kaldığı kabul edilerek hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur:

Bu karar iki açıdan önemlidir: Birincisi, silahla tehdit ve mağdurun direncine rağmen devam eden temaslar eylemi sarkıntılıktan çıkarmaktadır. İkincisi, silahın kullanılması 102/3-d uyarınca cezayı yarı oranında artıran nitelikli hali oluşturmaktadır.

Sarkıntılık Suretiyle Cinsel Saldırı (TCK 102/1, İkinci Cümle)

Sarkıntılık Nedir?

Kanun, cinsel davranışın “sarkıntılık düzeyinde kalması” halinde cezayı 2 yıldan 5 yıla kadar hapis olarak belirlemiştir. Kanunda sarkıntılığın tanımı yapılmamış; bu kavramın içi yargı kararlarıyla doldurulmuştur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre sarkıntılık; ani nitelikteki, kesiklik gösteren ve devamı bulunmayan cinsel davranışlardır. Başka bir deyişle fail, mağdurun bedenine anlık bir hareketle cinsel amaçlı olarak dokunmakta, bu temas süreklilik göstermeden sona ermektedir.

Sarkıntılığa örnek olarak şu eylemler gösterilebilir:

• Toplu taşıma aracında veya kalabalık bir ortamda mağdurun kalçasına, göğsüne anlık olarak dokunulması,
• Yolda yürüyen mağdurun yanından geçerken bedenine cinsel amaçlı ani bir temas yapılması,
• Mağdurun ani bir hareketle yanağından veya boynundan öpülüp uzaklaşılması,
• Sosyal bir temas (tokalaşma, sarılma) bahanesiyle anlık cinsel amaçlı dokunuş.

Yargıtay’ın Sarkıntılık Değerlendirmesi: Savcı Örneği

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2024 yılında verdiği bir karar, sarkıntılığın hangi davranışları kapsayabileceği konusunda önemli bir örnektir:

Bu karar, yanak veya alından öpme gibi tek başına bakıldığında cinsel nitelik taşımayabilecek davranışların, eşlik eden sözler, taraflar arasındaki hiyerarşik ilişki ve davranışın tekrarı gibi unsurlarla birlikte değerlendirildiğinde cinsel amaç taşıdığının kabul edilebileceğini göstermektedir. Kararda ayrıca, ceza muhakemesinin evrensel ilkelerinden olan “şüpheden sanık yararlanır” ilkesine de vurgu yapılmıştır; yani cinsel amaç, şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmalıdır.

Sarkıntılık, Basit Cinsel Saldırı ve Cinsel Taciz Arasındaki Fark

Uygulamada en sık karıştırılan üç kavram sarkıntılık, basit cinsel saldırı ve cinsel tacizdir. Aralarındaki farkı aşağıdaki tablo özetlemektedir:

Bu ayrım son derece önemlidir; çünkü aynı olay, değerlendirmeye göre birkaç ay hapis veya adli para cezasıyla sonuçlanabilecek bir cinsel taciz dosyası olabileceği gibi, 5 yıldan az olmamak üzere hapis cezası gerektiren bir cinsel saldırı dosyası da olabilir. Burada yalnızca ayırt edici ölçüt olan bedensel temasın varlığını vurgulamakla yetiniyoruz: Temas yoksa taciz, anlık temas varsa sarkıntılık, sürekli ve yoğun temas varsa basit cinsel saldırı söz konusudur.

Sarkıntılık İddiasında Savunma ve Mağdur Açısından Dikkat Edilecekler

Sarkıntılık dosyalarında olay genellikle birkaç saniye içinde gerçekleşir ve çoğu zaman tanık bulunmaz. Bu nedenle:

• Mağdur açısından: Olayın hemen ardından çevredekilere durumu anlatmak, kolluğa veya işletme yetkililerine bildirmek ve kamera kayıtlarının silinmeden istenmesini sağlamak büyük önem taşır. Toplu taşıma araçlarındaki ve işyerlerindeki kamera kayıtları belirli bir süre sonra silinebilir.
• Sanık açısından: Temasın kazara olup olmadığı, kalabalık ortamda kaçınılmaz bir temas bulunup bulunmadığı ve temasın cinsel amaç taşıyıp taşımadığı savunmanın temel eksenlerini oluşturur. Kamera kayıtları, sanık lehine de delil niteliği taşıyabilir.

Nitelikli Cinsel Saldırı (TCK 102/2)

Vücuda Organ veya Sair Bir Cisim Sokulması

TCK 102/2’ye göre cinsel saldırı fiilinin vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle işlenmesi halinde 12 yıldan az olmamak üzere hapis cezası verilir. Kamuoyunda “tecavüz” olarak bilinen eylemler bu fıkra kapsamındadır; ancak kanunun kapsamı günlük dildeki anlamından daha geniştir.

Buradaki “organ” ifadesi yalnızca cinsel organı değil, parmak ve dil gibi diğer vücut organlarını da kapsar. “Sair cisim” ise cop, şişe veya benzeri her türlü nesneyi ifade eder. “Vücut” ifadesi de yalnızca cinsel organı değil; anal ve oral yolları da kapsar. Bu nedenle:

• Vajinal veya anal yoldan cinsel organ ile gerçekleştirilen eylemler,
• Oral yoldan gerçekleştirilen cinsel eylemler,
• Parmak veya başka bir organ sokulması,
• Herhangi bir cismin vücuda sokulması

nitelikli cinsel saldırı kapsamında değerlendirilir. Mağdurun cinsiyeti de önemli değildir; kadın veya erkek mağdura karşı bu suç işlenebilir.

Nitelikli Cinsel Saldırıda Teşebbüs

Fail, vücuda organ veya cisim sokma kastıyla hareket etmiş, ancak elinde olmayan nedenlerle (mağdurun direnmesi, üçüncü kişilerin gelmesi, failin engellenmesi gibi) sokma eylemini gerçekleştirememişse, nitelikli cinsel saldırıya teşebbüs söz konusu olur. Bu durumda TCK 35 uyarınca fail, 12 yıldan az olmamak üzere hapis cezası gerektiren suçun teşebbüs aşamasında kalması nedeniyle, meydana gelen zararın veya tehlikenin ağırlığına göre dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirim yapılmış bir cezayla cezalandırılır.

Uygulamada teşebbüs ile basit cinsel saldırı arasındaki ayrım çok önemlidir. Failin kastının sokma eylemine yönelip yönelmediği; failin ve mağdurun soyunup soyunmadığı, failin söyledikleri, eylemin gerçekleştiği ortam ve eylemin nasıl sona erdiği gibi hususlarla belirlenir. Kastın sokma eylemine yöneldiği şüpheli kalırsa, sanık lehine yorum yapılarak eylem basit cinsel saldırı olarak değerlendirilebilir.

Eşe Karşı Nitelikli Cinsel Saldırı

TCK 102/2’nin ikinci cümlesine göre nitelikli cinsel saldırının eşe karşı işlenmesi halinde soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Bu hüküm iki önemli sonuç doğurur:

• Eşe karşı cinsel saldırı suçtur. Kanun, evlilik birliği içinde de rızaya dayanmayan cinsel eylemin suç olduğunu açıkça kabul etmektedir. Evlilik, cinsel ilişkiye peşin ve sürekli rıza anlamına gelmez.
• Soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır. Mağdur eş şikâyetçi olmazsa soruşturma başlatılamaz; şikâyetten vazgeçilirse (TCK 73/4) dava düşer. Kanun koyucu burada aile birliğinin korunması ile mağdurun cinsel özgürlüğü arasında bir denge kurmaya çalışmıştır.

Eşe karşı basit cinsel saldırı ve sarkıntılık ise zaten 102/1 kapsamında şikâyete bağlıdır. Dolayısıyla eşe karşı işlenen tüm cinsel saldırı hallerinde soruşturma ve kovuşturma mağdurun iradesine bırakılmıştır.

Eşe karşı cinsel saldırı iddialarında çoğu zaman aile içi şiddetin başka görünümleri de bulunur. Bu durumda mağdur eş, ceza soruşturmasından bağımsız olarak 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında uzaklaştırma, iletişim yasağı ve benzeri koruyucu tedbirlerin alınmasını talep edebilir. Boşanma davalarında ise cinsel saldırı iddiası, kusur ve tazminat değerlendirmesinde önem taşır.

“Eş” kavramı, resmi nikâhla evli olan kişileri kapsar. Boşanmış eşler, imam nikâhlı birliktelikler, nişanlılar veya sevgililer bakımından 102/2’deki şikâyet istisnası uygulanmaz; bu kişilere karşı işlenen nitelikli cinsel saldırı, şikâyet aranmaksızın resen soruşturulur.

Cinsel Saldırının Nitelikli Halleri (TCK 102/3)

TCK 102/3’te sayılan hallerden birinin varlığı halinde, birinci veya ikinci fıkraya göre belirlenecek ceza yarı oranında artırılır. Bu nitelikli haller hem basit cinsel saldırı ve sarkıntılık hem de nitelikli cinsel saldırı bakımından uygulanır.

a) Beden veya Ruh Bakımından Kendisini Savunamayacak Durumda Bulunan Kişiye Karşı

Mağdurun fiziksel veya ruhsal durumu nedeniyle saldırıya karşı kendisini savunamayacak durumda olması halinde ceza artırılır. Ağır engelli, felçli, ileri yaşlı, ağır hasta, akıl hastalığı veya zihinsel engeli bulunan kişiler bu kapsamda değerlendirilebilir. Uygulamada, ağır alkol veya uyuşturucu etkisi altında bilincini yitirmiş, uyuyan veya bayılmış kişilere karşı işlenen eylemler de bu bent kapsamında tartışılmaktadır.

Bu bendin uygulanabilmesi için mağdurun savunamama halinin tıbbi olarak tespit edilmesi önemlidir. Özellikle ruhsal durum iddialarında adli tıp raporu veya üniversite hastanesi sağlık kurulu raporu alınması gerekebilir. Failin mağdurun bu durumunu bilmesi ve bundan yararlanması da aranır.

b) Kamu Görevinin veya Vesayet ya da Hizmet İlişkisinin Sağladığı Nüfuzun Kötüye Kullanılması

Failin kamu görevlisi olmasından, vasi olmasından veya işveren, amir gibi bir hizmet ilişkisinden kaynaklanan nüfuzunu kötüye kullanarak cinsel saldırı suçunu işlemesi halinde ceza artırılır. Burada önemli olan, failin yalnızca kamu görevlisi veya amir olması değil, bu sıfatın sağladığı nüfuzu suçun işlenmesinde kullanmasıdır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun yukarıda aktarılan E. 2023/417, K. 2023/673 sayılı kararında, somut olayda sanığın kamu görevinden kaynaklanan bir nüfuzu bulunmadığı gerekçesiyle 102/3-b’deki nitelikli halin uygulanamayacağı kabul edilmiştir. Bu karar, kamu görevlisi sıfatının tek başına yeterli olmadığını, nüfuz ilişkisinin ve bu nüfuzun kötüye kullanılmasının somut olarak ortaya konulması gerektiğini göstermektedir.

İş yerinde amir-ast ilişkisi içinde gerçekleşen cinsel saldırılar uygulamada bu bent kapsamında sıkça tartışılır. İşverenin veya amirin, işten çıkarma, terfi veya iş koşullarıyla ilgili nüfuzunu kullanarak cinsel saldırıda bulunması halinde bu nitelikli hal uygulanır.

c) Üçüncü Derece Dahil Kan veya Kayın Hısımına Karşı ya da Üvey Ebeveyn, Üvey Kardeş veya Evlat Edinen Tarafından

Fail ile mağdur arasında üçüncü derece dahil kan veya kayın hısımlığı bulunması halinde ceza artırılır. Kan hısımlığı; anne, baba, çocuk, kardeş, dede, nine, torun, amca, dayı, hala, teyze, yeğen gibi kişileri kapsar. Kayın hısımlığı ise eşin kan hısımlarıyla kurulan ilişkidir (kayınpeder, kayınvalide, eşin kardeşi, eşin yeğeni gibi). Ayrıca üvey baba, üvey anne, üvey kardeş veya evlat edinen tarafından işlenen eylemler de bu bent kapsamındadır.

Aile içinde gerçekleşen cinsel saldırılar, mağdurun failden kaçma imkânının kısıtlı olması ve aile içindeki baskı nedeniyle çoğu zaman uzun süre gizli kalır. Bu tür dosyalarda mağdurun geç şikâyette bulunması, beyanlarının güvenilirliğini tek başına zayıflatmaz; geç bildirim nedenleri ayrıca değerlendirilir.

d) Silahla veya Birden Fazla Kişi Tarafından Birlikte

Suçun silahla işlenmesi halinde ceza artırılır. TCK 6/1-f’ye göre silah; ateşli silahlar, patlayıcılar, saldırı ve savunma amacıyla yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet ile saldırı ve savunma amacıyla yapılmamış olsa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeylerdir. Silahın kullanılması veya gösterilmesi yeterlidir; mağdurun yaralanması gerekmez. Silahın gerçek olup olmadığı konusunda tereddüt bulunan hallerde (oyuncak veya kurusıkı tabanca), silahın mağdur üzerindeki korkutucu etkisi ve elverişliliği değerlendirilir.

Suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde de ceza artırılır. Bu bendin uygulanabilmesi için failler arasında iştirak iradesi bulunması ve olay yerinde birlikte hareket etmeleri gerekir. Faillerden biri cinsel eylemi gerçekleştirirken diğerinin mağduru tutması veya olay yerinde bekleyerek mağdurun direncini kırması bu kapsamda değerlendirilir.

e) İnsanların Toplu Olarak Bir Arada Yaşama Zorunluluğunda Bulunduğu Ortamların Sağladığı Kolaylıktan Faydalanarak

6545 sayılı Kanunla eklenen bu bent; yurt, askeri birlik, ceza infaz kurumu, huzurevi, bakımevi, hastane gibi insanların toplu halde bir arada yaşamak zorunda olduğu ortamlarda, bu ortamın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenen cinsel saldırıları kapsar. Bu ortamlarda mağdurun kaçma veya yardım isteme imkânı kısıtlıdır. Bentin uygulanabilmesi için failin bu ortamın sağladığı kolaylıktan yararlanması gerekir; suçun yalnızca bu ortamlardan birinde gerçekleşmiş olması tek başına yeterli değildir.

Birden Fazla Nitelikli Halin Bulunması

Somut olayda 102/3’teki birden fazla nitelikli hal bulunabilir (örneğin hem silahla hem de birden fazla kişi tarafından işlenmesi). Bu durumda ceza bir kez yarı oranında artırılır; ancak birden fazla nitelikli halin varlığı, hâkimin TCK 61’e göre temel cezayı alt sınırdan uzaklaşarak belirlemesinde gerekçe olarak dikkate alınabilir.

Kasten Yaralama ile İçtima (TCK 102/4)

TCK 102/4’e göre suçun işlenmesi sırasında mağdurun direncinin kırılmasını sağlayacak ölçünün ötesinde cebir kullanılması durumunda ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Burada kanun koyucu bir ayrım yapmıştır:

• Mağdurun direncini kırmak için zorunlu olan cebir (örneğin mağdurun kollarını tutmak), cinsel saldırı suçunun içinde eriyen bir unsurdur ve ayrıca cezalandırılmaz.
• Bu ölçüyü aşan cebir (örneğin mağdurun direnci kırıldıktan sonra darp edilmesi, kemik kırığı veya kalıcı iz oluşturacak şekilde yaralanması) ise ayrıca kasten yaralama suçundan cezalandırılır.

Bu değerlendirmede adli tıp raporları belirleyici rol oynar. Yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir olup olmadığı, kemik kırığı, yüzde sabit iz, organ işlevinin zayıflaması gibi ağır neticelerin bulunup bulunmadığı raporda tespit edilir ve kasten yaralama cezası bu neticelere göre belirlenir.

Mağdurun Bitkisel Hayata Girmesi veya Ölümü (TCK 102/5)

Cinsel saldırı suçu sonucunda mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü halinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur. Bu hüküm, neticesi sebebiyle ağırlaşmış bir suç tipidir. Failin ölüm neticesine ilişkin olarak en azından taksirle sorumlu olması gerekir (TCK 23). Failin mağduru öldürme kastıyla hareket etmesi halinde ise kasten öldürme suçu ayrıca gündeme gelir ve cinsel saldırı ile kasten öldürme suçları arasında gerçek içtima kuralları uygulanır.

Teşebbüs, İştirak ve İçtima

Teşebbüs

Cinsel saldırı suçuna teşebbüs mümkündür. Fail cinsel saldırı kastıyla icra hareketlerine başlamış, ancak elinde olmayan nedenlerle mağdurun vücuduna cinsel amaçlı temas gerçekleştirememişse, basit cinsel saldırıya teşebbüs söz konusu olur. Örneğin mağdurun yolunu kesip cinsel saldırı amacıyla üzerine yürüyen ancak mağdurun kaçması üzerine temas edemeyen fail, cinsel saldırıya teşebbüsten sorumlu tutulabilir. Ancak bu tür dosyalarda failin kastının cinsel saldırıya yöneldiğinin somut delillerle ortaya konulması gerekir; aksi halde eylem tehdit, hürriyetten yoksun kılma veya cinsel taciz olarak değerlendirilebilir.

Sarkıntılık düzeyindeki bir eylemin teşebbüs aşamasında kalıp kalamayacağı ise doktrinde tartışmalıdır; anlık temasla tamamlanan bir eylemde teşebbüs alanı son derece dardır.

İştirak

Cinsel saldırı suçuna azmettirme veya yardım etme şeklinde iştirak mümkündür. Olay yerinde bulunarak mağdurun direncini kıran, mağduru tutan veya kaçmasını engelleyen kişi, suçun müşterek faili olarak sorumlu tutulabilir. Bu durumda 102/3-d’deki “birden fazla kişi tarafından birlikte” işlenme nitelikli hali de uygulanır. Suçu kolaylaştıran ancak olay yerinde bulunmayan kişilerin durumu ise yardım etme (TCK 39) kapsamında değerlendirilir.

Zincirleme Suç

Aynı mağdura karşı, bir suç işleme kararının icrası kapsamında farklı zamanlarda birden fazla cinsel saldırı gerçekleştirilmesi halinde TCK 43 uyarınca zincirleme suç hükümleri uygulanabilir. Bu durumda tek bir ceza verilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Zincirleme suç hükümlerinin uygulanabilmesi için eylemlerin aynı mağdura yönelik olması ve bir suç işleme kararının icrası kapsamında gerçekleşmesi gerekir. Farklı mağdurlara yönelik eylemlerde ise her mağdur için ayrı ceza verilir (Ceza Genel Kurulu’nun savcı kararında olduğu gibi, üç ayrı mağdur için üç ayrı sarkıntılık suçu).

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma ile İlişki

Cinsel saldırı suçu çoğu zaman mağdurun bir yere kapatılması, zorla araca bindirilmesi veya bir yerden ayrılmasının engellenmesi gibi hürriyeti kısıtlayan eylemlerle birlikte işlenir. TCK 109/5’e göre kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun cinsel amaçla işlenmesi halinde bu suçun cezası yarı oranında artırılır. Bu durumda fail, hem cinsel saldırı hem de cinsel amaçla kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan ayrı ayrı cezalandırılır. Ancak hürriyeti kısıtlayan hareket yalnızca cinsel saldırının gerçekleştirildiği süreyle sınırlı ve onun doğal bir parçasıysa, ayrıca hürriyetten yoksun kılma suçu oluşmayabilir. Bu ayrım somut olayın özelliklerine göre yapılır.

Tehdit, Hakaret ve Diğer Suçlarla İlişki

Cinsel saldırı sırasında veya sonrasında mağdura yönelik tehdit (TCK 106), hakaret (TCK 125), özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134) veya kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi ve yayılması (TCK 135-136) gibi suçlar da işlenebilir. Örneğin cinsel saldırı anının kayda alınması ve mağdurun bu görüntülerle tehdit edilmesi halinde, bu fiiller cinsel saldırıdan ayrı suçlar olarak değerlendirilir ve ayrıca cezalandırılır.

Cinsel Saldırı Şikâyete Bağlı mı? Şikâyet Süresi Ne Kadar?

Şikâyete Bağlı Haller

TCK 102’de şikâyet konusu, fıkralara göre farklı düzenlenmiştir:

Birinci fıkradaki fiilin 102/3’teki nitelikli hallerden biriyle birlikte işlenmesi halinde şikâyet şartının devam edip etmediği konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Kanun metninde şikâyet şartı birinci fıkrada düzenlenmiş, üçüncü fıkra ise yalnızca cezanın artırılmasını öngörmüştür. Bu nedenle şikâyetten vazgeçmenin nitelikli hallerde nasıl bir sonuç doğuracağı, somut dosyada güncel Yargıtay uygulaması dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Şikâyet Süresi

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunmazsa şikâyet hakkı düşer (TCK 73/1). Bu süre, olay tarihinden değil, mağdurun hem fiili hem de faili öğrendiği tarihten itibaren başlar. Örneğin toplu taşımada sarkıntılığa uğrayan ancak failin kimliğini sonradan kamera kayıtlarıyla öğrenen mağdur için süre, failin kimliğinin öğrenildiği tarihten itibaren işler. Ancak her halükârda şikâyet, dava zamanaşımı süresi içinde yapılmalıdır.

Şikâyete bağlı olmayan nitelikli cinsel saldırıda (102/2) ise 6 aylık süre uygulanmaz. Bu suç, dava zamanaşımı süresi dolmadıkça her zaman ihbar edilebilir ve savcılık tarafından resen soruşturulur.

Rızaya Dayalı İlişkiden Sonra Şikâyet

Uygulamada en çok sorulan konulardan biri, “rızaya dayalı bir ilişkiden sonra karşı tarafın şikâyetçi olması” halinde ne olacağıdır. Bu durumda belirleyici olan, ilişkinin gerçekten rızaya dayanıp dayanmadığıdır. Şikâyetin varlığı tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir; savcılık ve mahkeme, mağdur beyanını diğer delillerle birlikte değerlendirir. Olay öncesi ve sonrası mesajlaşmalar, tarafların olaydan sonraki davranışları, tanık beyanları ve adli tıp bulguları bu değerlendirmede önem taşır.

Mağdur açısından ise olaydan sonra failin mesajlarına cevap vermiş olmak, onunla görüşmeye devam etmek veya şikâyeti geciktirmek, rızanın varlığını tek başına göstermez. Mağdurların önemli bir bölümü korku, utanç, aile baskısı veya failin çevresindeki gücü nedeniyle şikâyeti geciktirir. Mahkemeler bu nedenleri de dikkate almak zorundadır.

Gerçeğe aykırı olarak cinsel saldırı isnadında bulunulması ise ayrı bir suç oluşturur: Hukuka aykırı bir eylem gerçekleştirmediğini bildiği bir kimse hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak için yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunan kişi iftira suçundan (TCK 267) cezalandırılır. Ancak bir sanığın beraat etmiş olması, şikâyetçinin iftira ettiği anlamına gelmez; iftira suçu için şikâyetçinin, isnadın gerçek dışı olduğunu bilmesi gerekir.

Cinsel Saldırı Soruşturması Nasıl Başlar ve Nasıl Yürür?

Başvuru Yolları

Cinsel saldırı mağduru veya olaya tanık olan kişiler şu yerlere başvurabilir:

• Cumhuriyet başsavcılıkları: Doğrudan dilekçeyle veya sözlü olarak şikâyette bulunulabilir.
• Polis merkezleri ve jandarma karakolları: Kolluk, şikâyeti tutanağa bağlar ve derhal Cumhuriyet savcısına bildirir.
• Hastaneler: Acil servise başvuran mağdurun durumu, sağlık personeli tarafından adli makamlara bildirilir.
• Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM): 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbir talepleri ve destek hizmetleri için başvurulabilir.
• Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi: Olay devam ediyorsa veya mağdurun acil sağlık ihtiyacı varsa derhal aranmalıdır.

Soruşturma Aşamasında Yapılan İşlemler

Şikâyet alındıktan sonra Cumhuriyet savcısı soruşturmayı başlatır ve genellikle şu işlemleri yapar:

• Mağdurun ifadesinin alınması (mümkün olduğunca uzman desteğiyle ve tek seferde),
• Mağdurun adli tıp muayenesine sevki,
• Olay yeri incelemesi ve biyolojik örneklerin toplanması,
• Kamera kayıtlarının, HTS kayıtlarının ve baz istasyonu bilgilerinin istenmesi,
• Mesajlaşma ve sosyal medya kayıtlarının incelenmesi,
• Tanıkların dinlenmesi,
• Şüphelinin ifadesinin alınması, gerekirse gözaltı ve tutuklama talebi,
• Gerektiğinde mağdur ve şüpheli hakkında psikiyatrik değerlendirme istenmesi.

Soruşturmanın Gizliliği ve Mağdurun Kimliğinin Korunması

Soruşturma evresindeki usul işlemleri, kanunun başka hüküm koyduğu haller saklı kalmak üzere gizlidir (CMK 157). Cinsel suç dosyalarında soruşturmanın etkinliğini tehlikeye düşürecek hallerde, şüpheli müdafiinin dosya inceleme yetkisi de sulh ceza hâkimliği kararıyla kısıtlanabilir (CMK 153/2). Bu kısıtlama; şüphelinin ifadesi, bilirkişi raporları ve şüphelinin katıldığı işlemlere ilişkin tutanakları kapsamaz.

Kovuşturma aşamasında ise duruşmalar kural olarak aleni olmakla birlikte, genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerektirdiği hallerde duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına karar verilebilir (CMK 182). Cinsel saldırı davalarında mağdurun ifadesinin alındığı oturumlarda duruşmanın kapalı yapılması sıkça başvurulan bir uygulamadır. Mağdurun kimliğinin basın ve sosyal medyada açıklanması da hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir; mağdurun açık kimliğini veya kimliğini belirlemeye yarayacak bilgileri paylaşan kişiler hakkında kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması ve benzeri suçlar gündeme gelebilir.

Mağdur açısından da bir hatırlatma yapmak gerekir: Soruşturma sürecinde olayı ve şüphelinin kimliğini sosyal medyada paylaşmak, şüphelinin masumiyet karinesini zedeleyebileceği gibi, mağdurun kendisi hakkında hakaret veya kişisel verileri yayma iddialarıyla soruşturma başlatılmasına da yol açabilir. Bu nedenle sürecin yargı makamları önünde yürütülmesi en sağlıklı yoldur.

Cinsel Saldırıda Delil ve İspat

Mağdur Beyanının Delil Değeri

Cinsel saldırı suçları çoğunlukla tanıksız, kapalı ortamlarda işlendiği için mağdur beyanı davanın en önemli delilidir. Yargıtay, mağdur beyanının tek başına mahkûmiyete yetip yetmeyeceği konusunda şu ölçütleri esas almaktadır:

• Mağdurun beyanlarının soruşturma ve kovuşturma aşamalarında istikrarlı olması,
• Beyanların ayrıntılı, tutarlı ve hayatın olağan akışına uygun olması,
• Beyanların başka delillerle desteklenmesi (adli tıp raporu, tanık beyanları, olay sonrası anlatımlar, mesajlar, kamera kayıtları),
• Mağdurun sanığa iftira atmak için bir nedeninin bulunmaması.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, mağdur beyanının değerlendirilmesinde “tüm dosya kapsamının” birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır:

Bu karar, mağdur beyanının güçlü bir delil olmakla birlikte, diğer delillerle çeliştiği ve çelişkilerin giderilemediği hallerde “şüpheden sanık yararlanır” ilkesinin uygulanacağını göstermektedir. Diğer yandan mağdur beyanının diğer delillerle desteklendiği ve istikrarlı olduğu dosyalarda, tanık bulunmaması mahkûmiyete engel değildir.

Delil Olmadan Ceza Verilir mi?

Sıkça sorulan “delil olmadan cinsel saldırıdan ceza verilir mi?” sorusunun cevabı, “delil” kavramının ne anlama geldiğine bağlıdır. Ceza muhakemesinde mağdur beyanı da bir delildir. Dolayısıyla adli tıp bulgusu veya tanık bulunmayan bir dosyada, mağdurun istikrarlı, ayrıntılı ve inandırıcı beyanları olay sonrası davranışlar, mesajlar veya olayın hemen ardından kendisine anlatılan kişilerin beyanlarıyla desteklenirse mahkûmiyet kararı verilebilir. Buna karşılık yalnızca soyut ve çelişkili bir iddiaya dayanan, hiçbir yan delille desteklenmeyen dosyalarda şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği beraat kararı verilmesi gerekir.

Adli Tıp Muayenesi

Adli tıp muayenesi, cinsel saldırı dosyalarında en önemli objektif delillerden biridir. Muayenede:

• Genital ve anal bölgedeki travma bulguları,
• Vücudun diğer bölgelerindeki darp ve cebir izleri,
• Biyolojik örnekler (sperm, tükürük, kıl, deri parçası),
• Alkol ve uyuşturucu varlığı,
• Ruhsal durum ve travma sonrası stres bulguları

incelenir. Muayenenin olaydan sonra mümkün olan en kısa sürede yapılması büyük önem taşır; çünkü biyolojik bulgular zaman içinde kaybolabilir. Mağdurun muayeneden önce banyo yapmaması, kıyafetlerini yıkamaması ve olay sırasında giydiği kıyafetleri bir kâğıt torbada saklaması önerilir.

Mağdurun beden muayenesi CMK 76’da düzenlenmiştir. Kural olarak muayene mağdurun rızasıyla yapılır; rızanın bulunmadığı hallerde, sağlığına zarar verme ihtimali bulunmamak kaydıyla hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı kararıyla muayene yapılabilir. Kadın mağdurların muayenesinin kadın hekim tarafından yapılmasını talep etme hakkı bulunmaktadır.

Adli tıp raporunda bulgu bulunmaması, cinsel saldırının gerçekleşmediği anlamına gelmez. Özellikle sarkıntılık ve basit cinsel saldırı hallerinde çoğu zaman bedensel bulgu oluşmaz. Nitelikli cinsel saldırıda da muayenenin gecikmesi, mağdurun cinsel geçmişi veya eylemin biçimi nedeniyle bulgu tespit edilemeyebilir.

DNA ve Biyolojik Deliller

Olay yerinden veya mağdurun bedeninden alınan biyolojik örnekler üzerinde yapılan DNA incelemesi, failin tespitinde ve eylemin ispatında son derece güçlü bir delildir. Şüpheliden de hâkim kararıyla veya rızasıyla karşılaştırma amacıyla örnek alınabilir (CMK 75, 78). Ancak DNA eşleşmesi, tek başına cinsel ilişkinin rızaya dayanmadığını göstermez; yalnızca cinsel temasın gerçekleştiğini ispatlar. Rızanın bulunup bulunmadığı ayrıca diğer delillerle değerlendirilir.

Mesajlar, Sosyal Medya ve Dijital Deliller

WhatsApp, Instagram, SMS ve e-posta yazışmaları, cinsel saldırı dosyalarında hem mağdur hem de sanık lehine önemli deliller olabilir:

• Mağdur lehine: Olaydan sonra failin özür dileyen veya olayı kabul eden mesajları, mağdurun olayı yakınlarına anlattığı mesajlar, failin tehdit içeren yazışmaları.
• Sanık lehine: Olaydan önce ve sonra tarafların ilişkiyi rızaya dayalı olarak nitelendiren yazışmaları, mağdurun olayla çelişen beyanları.

Dijital delillerin hukuka uygun olarak elde edilmesi ve bütünlüğünün korunması önemlidir. Ekran görüntüleri tek başına sınırlı delil değerine sahip olabilir; mesajların kaynağının doğrulanması için telefonun imajının alınması veya ilgili platformdan kayıt istenmesi gerekebilir. Hukuka aykırı olarak elde edilen deliller (örneğin karşı tarafın telefonuna gizlice erişilerek elde edilen yazışmalar) hükme esas alınamaz.

Kamera Kayıtları, HTS ve Baz İstasyonu Kayıtları

Olay yerindeki ve yakınındaki güvenlik kameraları, tarafların olay yerinde bulunup bulunmadığını, olay öncesi ve sonrası davranışlarını ortaya koyar. HTS (Historical Traffic Search) kayıtları ve baz istasyonu bilgileri ise tarafların iletişimini ve olay anındaki konumlarını gösterir. Bu kayıtlar belirli sürelerle saklandığından, soruşturmanın hızlı başlatılması ve kayıtların derhal istenmesi büyük önem taşır.

Tanık Beyanları

Cinsel saldırı eyleminin doğrudan tanığı çoğu zaman bulunmaz. Ancak olaydan hemen sonra mağdurla görüşen, mağdurun ağladığını, korktuğunu veya olayı anlattığını gören kişilerin beyanları dolaylı tanık beyanı olarak önem taşır. Mağdurun olaydan sonraki ruh hali ve davranışları, beyanlarının güvenilirliğini desteklemede önemli rol oynar.

Psikiyatrik ve Psikolojik Değerlendirme

Bazı dosyalarda mağdurun ruhsal durumu hakkında psikiyatri uzmanından rapor alınır. Bu raporlar hem mağdurun olay nedeniyle ruhsal travmaya uğrayıp uğramadığını hem de 102/3-a’daki savunamama halinin bulunup bulunmadığını ortaya koymak açısından önemlidir. Sanık hakkında da gerektiğinde akıl hastalığı (TCK 32) veya cinsel tercihine ilişkin rahatsızlıklar yönünden değerlendirme yapılabilir.

Delil ve ispat konusu, mağdur beyanının değerlendirilmesindeki ölçütler ve dijital delillerin nasıl sunulacağı ile birlikte cinsel saldırı delil ve ispat rehberimizde daha ayrıntılı ele alınmıştır.

Cinsel Saldırı Mağdurunun Hakları

Cinsel saldırı mağduru, ceza muhakemesinde özel olarak korunan bir konumdadır. Mağdurun başlıca hakları şunlardır:

• Avukat talep etme: Mağdur, kendi seçtiği bir avukatla temsil edilebileceği gibi, CMK 234 ve 239 kapsamında istemi halinde baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Mağdur çocuk, sağır, dilsiz veya kendini ifade edemeyecek derecede malul ise bu görevlendirme istem aranmaksızın yapılır.
• Davaya katılma: Mağdur, kovuşturma aşamasında davaya katılan olarak katılabilir; delil sunma, tanık dinletme ve karara karşı kanun yollarına başvurma haklarına sahip olur.
• Tekrar tekrar dinlenmeme: Mağdurun ifadesinin mümkün olduğunca bir kez ve uzman eşliğinde alınması, travmanın tekrar yaşanmasını önlemek açısından önemlidir. Özellikle çocuklar ve psikolojisi bozulan mağdurlar bakımından CMK 236 kapsamında özel koruyucu düzenlemeler bulunmaktadır.
• Koruyucu tedbirler: 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma, iletişim yasağı, geçici koruma gibi tedbirlerin alınmasını talep etme.
• Tazminat talep etme: Maddi ve manevi zararlarının tazmini için hukuk mahkemesinde dava açma.
• Bilgilendirilme: Soruşturmanın ve kovuşturmanın durumu hakkında bilgi alma, haklarının kendisine açıklanması.
• Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz: Savcılığın kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesi halinde 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz etme (CMK 173).

Bu konu cinsel saldırı mağduru hakları ve tazminat yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Cinsel Saldırı Suçunda Tutuklama

Katalog Suç

Cinsel saldırı suçu, belirli halleriyle CMK 100/3’te sayılan katalog suçlar arasındadır. Katalogda “cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102)” ifadesi yer almaktadır. Buna göre nitelikli cinsel saldırı (102/2) ve ağır netice hallerinde, kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunması şartıyla tutuklama nedeninin varlığı kanun gereği kabul edilebilir.

Basit cinsel saldırı ve sarkıntılık (102/1) ise katalogda yer almaz. Bu hallerde tutuklama kararı verilebilmesi için genel tutuklama şartlarının, yani kaçma şüphesi veya delilleri karartma şüphesinin somut olgularla ortaya konulması gerekir.

Tutuklamada Ölçülülük ve Adli Kontrol

Katalog suç olması, tutuklamanın zorunlu olduğu anlamına gelmez. Hâkim, her dosyada tutuklamanın ölçülü olup olmadığını değerlendirmek ve adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmayacağını gerekçelendirmek zorundadır. Cinsel saldırı dosyalarında sıkça uygulanan adli kontrol tedbirleri şunlardır:

• Yurt dışına çıkış yasağı,
• Belirli aralıklarla kolluğa imza verme,
• Mağdura ve mağdurun yakınlarına yaklaşmama, iletişim kurmama,
• Konuttan çıkmama veya konutun çevresinden ayrılmama (elektronik kelepçe ile),
• Belirli yerlere gitmeme.

Tutuklama kararına karşı 7 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz için tutuklama kararına itiraz dilekçesi örneğimizi inceleyebilirsiniz.

Cinsel Saldırı Suçunda Uzlaşma Var mı?

Hayır. CMK 253/3’e göre cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma kapsamı dışındadır. Bu nedenle cinsel saldırının hiçbir halinde uzlaştırma işlemi yapılmaz.

Ancak basit cinsel saldırı ve sarkıntılık şikâyete bağlı olduğundan, mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi halinde dava düşer. Bu durum uzlaşma ile karıştırılmamalıdır: Uzlaşma, uzlaştırmacı aracılığıyla yürütülen resmi bir usuldür; şikâyetten vazgeçme ise mağdurun tek taraflı iradesidir. Mağdurun baskı altında veya bir menfaat karşılığında şikâyetinden vazgeçmeye zorlanması, şüpheli veya sanık açısından ayrıca tehdit, şantaj veya adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs gibi suçlar oluşturabilir. Mağdurun şikâyetten vazgeçme beyanının özgür iradeye dayanması gerekir.

Görevli Mahkeme ve Yargılama Süreci

Hangi Mahkeme Bakar?

Cinsel saldırı davalarında görevli mahkeme, suçun üst sınırına göre belirlenir. 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar ağır ceza mahkemesinin, diğerleri asliye ceza mahkemesinin görevindedir.

Görev değerlendirmesinde iddianamede kabul edilen nitelendirme esas alınır; ancak yargılama sırasında suçun niteliğinin değişmesi halinde (örneğin sarkıntılık iddiasıyla açılan davada eylemin basit cinsel saldırı ve silahla işlenme nitelikli haliyle birlikte kabul edilmesi) asliye ceza mahkemesi görevsizlik kararı vererek dosyayı ağır ceza mahkemesine gönderir.

Cinsel Saldırı Davası Ne Kadar Sürer?

Cinsel saldırı davalarının süresi dosyanın niteliğine, delil toplama sürecine ve bilirkişi raporlarının gelme süresine göre değişir. Adli tıp raporlarının, DNA incelemelerinin ve psikiyatrik değerlendirmelerin beklenmesi süreci uzatabilir. Ortalama olarak ilk derece yargılaması birkaç aydan bir-iki yıla kadar sürebilir. İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf (bölge adliye mahkemesi) ve ardından belirli şartlarla temyiz (Yargıtay) yoluna başvurulabilir. Yargıtay’da cinsel suçlara ilişkin dosyalara bakan daire, 2023’teki iş bölümü düzenlemesinden bu yana 9. Ceza Dairesidir.

Tutuklu dosyalar öncelikle ele alınır. Tutuklu sanıklar için makul sürede yargılanma hakkı kapsamında tutukluluk süresinin makul olup olmadığı düzenli olarak denetlenir.

Cinsel Saldırı Suçunda Zamanaşımı

Dava zamanaşımı, suçun üst sınırına göre TCK 66’da belirlenmiştir. Nitelikli hallerin bulunması halinde, bu hallerin gerektirdiği cezanın üst sınırı dikkate alınır (TCK 66/3). Zamanaşımı kesildiğinde süre yeniden işlemeye başlar; ancak kesilme halinde zamanaşımı süresi, asli sürenin en fazla yarısı kadar uzar (TCK 67/4).

Yukarıda aktarılan Ceza Genel Kurulu kararı (E. 2023/417, K. 2023/673), zamanaşımının uygulamadaki önemini açıkça göstermektedir: Kurul, sarkıntılık suretiyle cinsel saldırı suçunun 8 yıllık asli zamanaşımı süresinin ilk mahkûmiyet kararından önce dolduğunu tespit ederek kamu davasının düşmesine karar vermiştir. Bu nedenle özellikle eski tarihli olaylara ilişkin dosyalarda zamanaşımı hesabı titizlikle yapılmalıdır.

Şikâyete bağlı hallerde şikâyet süresi (6 ay) ile dava zamanaşımı süresi birbirinden farklıdır. Şikâyet süresi geçmişse zamanaşımı dolmamış olsa bile şikâyete bağlı hallerde soruşturma yapılamaz.

Cinsel Saldırı Cezası Nasıl Hesaplanır?

Ceza hesaplaması TCK 61’de belirlenen sıraya göre yapılır. Hâkim önce temel cezayı suçun işleniş biçimi, zararın ağırlığı ve failin kastının yoğunluğu gibi ölçütlere göre alt ve üst sınır arasında belirler. Ardından sırasıyla nitelikli haller, teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü veya akıl hastalığı ve son olarak takdiri indirim nedenleri uygulanır.

Örnek Hesaplamalar

Aşağıdaki tablo, cezanın alt sınırdan belirlendiği ve TCK 62 uyarınca 1/6 oranında takdiri indirim uygulandığı varsayımıyla hazırlanmış örnek hesaplamalardır. Gerçek dosyalarda hâkim temel cezayı alt sınırdan uzaklaşarak belirleyebilir ve takdiri indirim uygulamayabilir.

Takdiri İndirim (TCK 62)

Hâkim; failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri gibi hususları dikkate alarak cezayı altıda bir oranına kadar indirebilir. Cinsel saldırı dosyalarında sanığın yargılama sürecindeki tutumu, mağdura yönelik davranışları ve pişmanlık gösterip göstermediği bu değerlendirmede önem taşır. Takdiri indirimin uygulanmaması halinde bunun gerekçesinin kararda gösterilmesi gerekir.

Haksız Tahrik

Cinsel saldırı suçunda haksız tahrik (TCK 29) hükümlerinin uygulanması son derece istisnaidir. Mağdurun kıyafeti, davranışları, gece saatinde dışarıda bulunması veya alkol alması gibi hususlar hiçbir şekilde haksız tahrik olarak kabul edilemez. Yargıtay uygulamasında da bu tür savunmalar reddedilmektedir.

HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezasına Çevirme Mümkün mü?

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

HAGB, 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) ile CMK 231’de yeniden düzenlenmiştir. Yeni düzenlemede HAGB’nin uygulanamayacağı suçlar arasında işkence ve eziyet ile kötü muamele suçları sayılmış; cinsel suçlar bakımından ayrıca bir yasak getirilmemiştir. Bununla birlikte HAGB kararı verilebilmesi için hükmedilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis olması gerekir.

Bu sınır nedeniyle cinsel saldırı suçunda HAGB ihtimali oldukça sınırlıdır:

• Basit cinsel saldırı ve nitelikli cinsel saldırı: Alt sınırlar 5 ve 12 yıl olduğundan, zincirleme suç veya teşebbüs gibi özel indirim nedenleri yoksa HAGB mümkün değildir.
• Sarkıntılık: Alt sınırdan belirlenen 2 yıllık ceza, takdiri indirimle 1 yıl 8 aya düşebilir. Bu durumda diğer şartlar da varsa HAGB kararı verilebilir.
• Sarkıntılık + nitelikli hal: Alt sınır 3 yıl olduğundan, indirim sonrası ceza genellikle 2 yılın üzerinde kalır ve HAGB mümkün olmaz.

HAGB için ayrıca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve varsa mağdurun zararının giderilmesi gerekir. HAGB kararına karşı başvurulacak kanun yolu itiraz değil istinaftır; 2024 yılında açılan bu yol 7589 sayılı Kanunla korunmuştur.

Hapis Cezasının Ertelenmesi (TCK 51)

İki yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası, belirli şartlarla ertelenebilir. Sarkıntılık suçundan alt sınırdan hükmedilen ve takdiri indirimle 1 yıl 8 aya düşen ceza bu kapsamda ertelenebilir. Erteleme halinde sanık, belirlenen denetim süresi boyunca kasıtlı bir suç işlememek ve kendisine yüklenen yükümlülüklere uymak zorundadır.

Adli Para Cezasına Çevirme (TCK 50)

Kısa süreli hapis cezası, yani 1 yıl veya daha az süreli hapis cezası, adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Cinsel saldırının en hafif hali olan sarkıntılığın alt sınırı 2 yıl olduğundan, teşebbüs gibi özel bir indirim nedeni bulunmadıkça hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Cinsel Saldırı Suçunda İnfaz

Koşullu Salıverilme Oranları

Cinsel saldırı suçu, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da ağırlaştırılmış infaz oranlarına tabi suçlar arasındadır. Genel kural olarak süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı yarı iken, cinsel saldırı suçunda daha yüksek oranlar uygulanır:

Örneğin basit cinsel saldırı suçundan 6 yıl hapis cezası alan bir hükümlünün koşullu salıverilme için cezasının 2/3’ünü, yani 4 yılını infaz kurumunda geçirmesi gerekir. Nitelikli cinsel saldırı suçundan 12 yıl hapis cezası alan bir hükümlü ise cezasının 3/4’ünü, yani 9 yılını infaz kurumunda geçirmek zorundadır.

Denetimli Serbestlik

Koşullu salıverilmeye kalan sürenin belirli bir kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz edilmesine imkân tanıyan 5275 m.105/A, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar bakımından istisnalar içermektedir. Bu istisnaların somut dosyaya etkisi suç tarihine ve hükmün içeriğine göre değiştiğinden, infaz hesabı güncel mevzuat ve infaz savcılığının düzenlediği müddetname esas alınarak yapılmalıdır.

Tutuklulukta Geçen Sürenin Mahsubu

Soruşturma ve kovuşturma sırasında tutuklulukta geçen süreler, hükmedilen cezadan mahsup edilir (TCK 63). Adli kontrol kapsamında konutu terk etmeme yükümlülüğüyle geçirilen sürelerin de belirli oranlarda mahsubu mümkündür.

Cinsel Saldırı Mahkûmiyetinin Diğer Sonuçları

Hak Yoksunlukları (TCK 53)

Kasten işlenen bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kişi; kamu görevlerini üstlenme, seçme ve seçilme, velayet ve vesayet, vakıf ve dernek yöneticiliği gibi haklardan cezanın infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılır. Kişi, çocukları üzerindeki velayet hakkını da infaz süresince kullanamaz. Cinsel saldırı mahkûmiyeti, aile hukuku davalarında (boşanma, velayet) ayrıca önem taşır.

Memuriyete Etkisi

En çok sorulan konulardan biri, cinsel saldırı suçunun memuriyete etkisidir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48/A-5 maddesine göre kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmak, memur olmaya engeldir. Cinsel saldırının en hafif hali olan sarkıntılığın alt sınırı bile 2 yıl olduğundan, bu suçtan hapis cezasına mahkûmiyet, affa uğramış veya ertelenmiş olsa bile memuriyete engel teşkil eder. Görevdeki memurlar bakımından ise mahkûmiyet kesinleştiğinde memuriyetten çıkarılma sonucunu doğurur.

HAGB kararı verilen dosyalarda durum farklıdır. HAGB kararı, kural olarak mahkûmiyet hükmü sayılmaz. Ancak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması gerektiren kadrolarda, HAGB kararının da değerlendirmeye alınabildiği görülmektedir:

Bu karar, HAGB kararı alınsa bile cinsel suç iddiasının özellikle eğitim, sağlık ve güvenlik gibi hassas alanlardaki kamu görevlerine atanmada sorun yaratabileceğini göstermektedir.

Adli Sicil Kaydı

Mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir. Kayıt, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’ndaki şartlar gerçekleştiğinde arşiv kaydına alınır ve belirli süreler sonunda silinir. HAGB kararları ise ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca soruşturma ve kovuşturma makamları tarafından görülebilir.

Özel Sektör ve Mesleki Sonuçlar

Cinsel saldırı mahkûmiyeti; özel güvenlik görevlisi, öğretmen, sağlık personeli, avukat, silah ruhsatı sahibi gibi pek çok meslek ve ruhsat bakımından engel teşkil edebilir. İlgili meslek kanunlarında yer alan şartların ayrıca incelenmesi gerekir.

Cinsel Saldırı Mağdurunun Tazminat Hakkı

Cinsel saldırı mağduru, uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini için failin aleyhine hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir. Manevi tazminat, mağdurun yaşadığı acı, elem ve ruhsal travmanın karşılığı olarak belirlenir. Maddi tazminat kapsamında ise tedavi giderleri, psikolojik destek masrafları, çalışamama nedeniyle uğranılan kazanç kaybı gibi zararlar talep edilebilir.

Tazminat davasında zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde fiilden itibaren 10 yıldır; ancak fiil aynı zamanda ceza kanunlarına göre daha uzun zamanaşımı süresine tabi bir suç oluşturuyorsa, bu uzun ceza zamanaşımı süresi uygulanır (TBK 72). Ceza davasının sonucunun beklenmesi, tazminat davasının ispatını kolaylaştırır; ancak hukuk hâkimi ceza mahkemesinin beraat kararıyla bağlı değildir. Ayrıntılar için mağdurun tazminat hakkı başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.

Bursa’da Cinsel Saldırı Soruşturması ve Davası

Bursa’da cinsel saldırı suçlarına ilişkin şikâyetler Bursa Cumhuriyet Başsavcılığına veya ilçelerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına yapılabilir. Bursa merkez ilçelerindeki (Osmangazi, Nilüfer, Yıldırım) olaylara ilişkin soruşturmalar Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür. Soruşturmalar kural olarak kadına karşı şiddet ve cinsel suçlar konusunda görevlendirilmiş özel savcılar tarafından yürütülmektedir.

Bursa’nın ilçelerinde (İnegöl, Gemlik, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Orhangazi, Karacabey, Yenişehir, İznik gibi) işlenen suçlara ilişkin soruşturmalar ilgili ilçe Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yürütülür. Basit cinsel saldırı ve sarkıntılık davaları ilgili yerdeki asliye ceza mahkemesinde; nitelikli cinsel saldırı ve nitelikli hallerle birlikte işlenen basit cinsel saldırı davaları ise Bursa Ağır Ceza Mahkemelerinde veya yetki alanına göre ilgili ağır ceza mahkemesinde görülür. İlk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi Bursa Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerince yapılır.

Mağdurlar ayrıca Bursa Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) aracılığıyla 6284 sayılı Kanun kapsamında destek ve koruyucu tedbir hizmetlerinden yararlanabilir. Avukat tutacak maddi imkânı bulunmayan mağdurlar ise Bursa Barosu Adli Yardım Bürosuna başvurabilir veya CMK kapsamında baro tarafından avukat görevlendirilmesini talep edebilir.

Cinsel Saldırı Dosyalarında Avukatın Rolü

Cinsel saldırı dosyaları hem mağdur hem de sanık açısından teknik ve hassas süreçlerdir:

• Mağdur vekili olarak avukat: Mağdurun ifadesinin uygun koşullarda alınmasını, adli tıp muayenesinin zamanında yapılmasını, kamera ve HTS kayıtlarının silinmeden istenmesini, koruyucu tedbirlerin alınmasını, davaya katılmayı ve kanun yollarına başvurmayı takip eder. Mağdurun yargılama sürecinde yeniden travmatize edilmesini önlemek için duruşmanın kapalı yapılmasını ve mağdurun tekrar tekrar dinlenmemesini talep eder.
• Şüpheli veya sanık müdafii olarak avukat: İfade öncesi hukuki danışmanlık sağlar, tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı itiraz eder, delillerin hukuka uygunluğunu denetler, suç vasfının doğru belirlenmesi (sarkıntılık, basit cinsel saldırı, nitelikli cinsel saldırı ayrımı), zamanaşımı ve şikâyet süresi gibi usul konularında savunma yapar ve lehe olan delillerin toplanmasını talep eder.

Her iki tarafın da ifade vermeden önce bir avukata danışması, sürecin sağlıklı işlemesi açısından önemlidir.

Cinsel Saldırı Suçuna İlişkin Yargıtay ve AİHM Kararları

Bu rehberde yer verilen kararların toplu listesi aşağıdadır:

Cinsel Saldırı Suçu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Cinsel saldırı suçunun cezası nedir?

Basit cinsel saldırının cezası 5 yıldan 10 yıla kadar, sarkıntılık düzeyinde kalan eylemin cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. Vücuda organ veya cisim sokulması suretiyle işlenen nitelikli cinsel saldırının cezası 12 yıldan az olmamak üzere hapistir. Silahla, birden fazla kişiyle, akrabaya karşı veya nüfuz kötüye kullanılarak işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır.

Cinsel saldırı ile cinsel taciz arasındaki fark nedir?

Temel fark bedensel temastır. Cinsel saldırıda mağdurun bedenine cinsel amaçlı temas vardır; cinsel tacizde ise temas olmaksızın söz, yazı, mesaj veya hareketle cinsel amaçlı rahatsız etme söz konusudur.

Sarkıntılık nedir?

Yargıtay’a göre sarkıntılık; ani nitelikteki, kesiklik gösteren ve devamı bulunmayan cinsel davranışlardır. Örneğin toplu taşımada anlık olarak dokunma sarkıntılıktır. Süreklilik gösteren temaslar ise basit cinsel saldırıdır.

Cinsel saldırı şikâyet süresi ne kadar?

Basit cinsel saldırı ve sarkıntılık şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 aydır. Nitelikli cinsel saldırı ise şikâyete bağlı değildir ve zamanaşımı süresi içinde her zaman ihbar edilebilir; ancak eşe karşı işlenmesi halinde şikâyet gerekir.

Cinsel saldırıda şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Basit cinsel saldırı, sarkıntılık ve eşe karşı nitelikli cinsel saldırıda şikâyetten vazgeçme halinde dava düşer; ancak sanık vazgeçmeyi kabul etmezse düşmez. Nitelikli cinsel saldırıda şikâyetten vazgeçme davayı etkilemez.

Delil olmadan cinsel saldırıdan ceza verilir mi?

Mağdur beyanı da bir delildir. İstikrarlı, ayrıntılı ve hayatın olağan akışına uygun mağdur beyanı başka delillerle desteklenirse mahkûmiyet kararı verilebilir. Çelişkili ve hiçbir yan delille desteklenmeyen iddialarda ise şüpheden sanık yararlanır.

Cinsel saldırıda mağdur beyanı yeterli mi?

Yargıtay’a göre mağdur beyanı; aşamalarda istikrarlı olması, doktor raporları, tanık anlatımları ve tüm dosya kapsamıyla desteklenmesi halinde hükme esas alınabilir. Beyanın diğer delillerle çelişmesi halinde beraat kararı verilebilir.

Adli tıp raporu olmadan cinsel saldırı ispatlanabilir mi?

Evet. Özellikle sarkıntılık ve basit cinsel saldırıda çoğu zaman bedensel bulgu oluşmaz. Bu durumda mağdur beyanı, tanıklar, kamera kayıtları ve mesajlar gibi diğer delillerle ispat mümkündür.

Mesajlar cinsel saldırı davasında delil olur mu?

Evet. Olay öncesi ve sonrası yazışmalar hem mağdur hem de sanık lehine önemli delillerdir. Ancak mesajların hukuka uygun olarak elde edilmiş olması ve kaynaklarının doğrulanabilmesi gerekir.

Rızaya dayalı ilişkiden sonra şikâyet edilirse ne olur?

Savcılık ve mahkeme ilişkinin gerçekten rızaya dayanıp dayanmadığını tüm delillerle değerlendirir. Şikâyetin varlığı tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. Gerçeğe aykırı olduğu bilinerek yapılan isnat ise iftira suçunu oluşturur.

Cinsel saldırı suçunda tutuklama olur mu?

Nitelikli cinsel saldırı, CMK 100/3’teki katalog suçlardandır ve kuvvetli suç şüphesi varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Basit cinsel saldırı ve sarkıntılıkta ise kaçma veya delil karartma şüphesinin somut olarak gösterilmesi gerekir. Her durumda tutuklamanın ölçülü olması zorunludur.

Cinsel saldırı suçunda uzlaşma var mı?

Hayır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma kapsamı dışındadır (CMK 253/3).

Cinsel saldırı suçunda HAGB verilir mi?

7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen CMK 231’de cinsel suçlar HAGB dışında bırakılmamıştır; ancak ceza 2 yıl veya daha az olmalıdır. Bu nedenle HAGB pratikte yalnızca sarkıntılık halinde, alt sınırdan ceza verilip takdiri indirim uygulandığında mümkündür.

Cinsel saldırı suçu memuriyete engel mi?

Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet memuriyete engeldir. Cinsel saldırının en hafif halinin alt sınırı bile 2 yıl olduğundan, bu suçtan mahkûmiyet memuriyete engel teşkil eder.

Cinsel saldırı suçunda zamanaşımı kaç yıl?

Sarkıntılıkta 8 yıl, basit cinsel saldırıda 15 yıl, nitelikli cinsel saldırıda üst sınıra göre 15 veya 20 yıldır. Zamanaşımı kesilirse süre en fazla yarısı kadar uzar.

Cinsel saldırı davası gizli mi görülür?

Soruşturma evresi gizlidir. Kovuşturma aşamasında duruşmalar kural olarak aleni olmakla birlikte, genel ahlakın gerektirdiği hallerde duruşmanın kapalı yapılmasına karar verilebilir. Cinsel saldırı davalarında bu imkân sıkça kullanılır.

Cinsel saldırı mağduru tazminat alabilir mi?

Evet. Mağdur, maddi ve manevi zararlarının tazmini için hukuk mahkemesinde dava açabilir. Fiil aynı zamanda suç oluşturduğu için ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa tazminat davasında da bu süre uygulanır.

Cinsel saldırı davası ne kadar sürer?

Dosyanın niteliğine göre ilk derece yargılaması birkaç aydan bir-iki yıla kadar sürebilir. Adli tıp ve DNA raporlarının beklenmesi süreci uzatabilir. Ardından istinaf ve temyiz aşamaları gelir.

Eşe karşı cinsel saldırı suç mudur?

Evet. Evlilik, cinsel ilişkiye peşin rıza anlamına gelmez. Eşe karşı işlenen cinsel saldırının tüm halleri suçtur; ancak soruşturma ve kovuşturma mağdur eşin şikâyetine bağlıdır.

Cinsel saldırıda infaz oranı nedir?

Basit cinsel saldırı ve sarkıntılıkta koşullu salıverilme için cezanın 2/3’ünün, nitelikli cinsel saldırıda ise 3/4’ünün infaz kurumunda geçirilmesi gerekir.

Bursa’da cinsel saldırı şikâyeti nereye yapılır?

Bursa Cumhuriyet Başsavcılığına veya ilçe başsavcılıklarına, polis merkezlerine veya jandarma karakollarına yapılabilir. Acil durumlarda 112 aranmalıdır. Koruyucu tedbirler için Bursa ŞÖNİM’e de başvurulabilir.

Tecavüz suçu ile cinsel saldırı suçu aynı şey mi?

Türk Ceza Kanunu’nda “tecavüz” terimi yer almaz. Halk arasında tecavüz olarak adlandırılan eylem, TCK 102/2’de düzenlenen nitelikli cinsel saldırıdır; yani fiilin vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle işlenmesidir. Cezası 12 yıldan az olmamak üzere hapistir.

Sonuç: Cinsel Saldırı Suçu Dosyalarında Yol Haritası

Cinsel saldırı suçu, TCK’nın en ağır yaptırımlarla karşılık verdiği suçlardan biridir. Basit cinsel saldırı, sarkıntılık ve nitelikli cinsel saldırı arasındaki ayrım, cezanın birkaç yıldan on yılları bulan sürelere çıkmasına neden olabilir. Şikâyet süresi, zamanaşımı, suç vasfının doğru belirlenmesi, mağdur beyanının değerlendirilmesi ve delillerin hukuka uygun olarak toplanması, davanın sonucunu doğrudan belirler.

Mağdurlar açısından en önemli husus, olaydan sonra hızlı hareket etmek, adli tıp muayenesini geciktirmemek, delilleri korumak ve haklarını bilerek süreci takip etmektir. Şüpheli ve sanıklar açısından ise ifade vermeden önce hukuki destek almak, delillerin hukuka uygunluğunu ve suç vasfını titizlikle denetlemek büyük önem taşır. Her iki taraf için de ortak nokta, sürecin sosyal medyada değil, yargı makamları önünde ve hukukun güvenceleri içinde yürütülmesidir.

Bursa Avukat