Ceza Kararına Başvuru: İtiraz, İstinaf ve Temyiz Süresi, Dilekçe

Son güncelleme: 20 Ekim 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

Ceza Kararına İtiraz Nedir ve Hangi Yollar Vardır

Kemal Bey, Nilüfer’de küçük bir atölye işletiyordu. Bir iş kavgası yüzünden Bursa Asliye Ceza Mahkemesinde yargılandı. Duruşma sonunda kasten yaralama suçundan bir yıl sekiz ay hapis cezası aldı. Karar yüzüne karşı okundu. Adliyeden çıkarken aklında tek soru vardı: bu karara nasıl ve ne zamana kadar karşı çıkabilirim.

Ceza kararına itiraz, bir hâkim veya mahkeme kararının üst merci tarafından yeniden incelenmesini isteme hakkıdır. Halk arasında her türlü başvuruya itiraz denir. Oysa kanun üç ayrı yol tanır. Bunlar itiraz, istinaf ve temyizdir.

Hangi yolun açık olduğu, kararın türüne bağlıdır. Tutuklama, adli kontrol veya el koyma gibi ara kararlara karşı itiraz yolu vardır. Davayı bitiren hükümlere karşı istinaf yolu açılır. Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı ise temyiz yoluna gidilir.

Kemal Bey’in aldığı karar bir hükümdür. Bu yüzden onun başvurusu teknik olarak istinaftır. Bu yazıda üç yolun tamamını, sürelerini ve dilekçe unsurlarını anlatıyoruz.

Üç Kanun Yolu: İtiraz, İstinaf ve Temyiz Farkı

İtiraz ara kararlara, istinaf ilk derece hükümlerine, temyiz ise bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı kullanılır. Üçünde de başvuru süresi iki haftadır. Fark, hangi kararın hangi mercide inceleneceğindedir.

İtiraz sonucu verilen kararlar kural olarak kesindir (CMK m.271/4). İstinaf ve temyiz ise hükmün kesinleşmesini engeller. Yani başvuru yapıldığı sürece ceza infaz edilmez.

Ceza Kararına İtiraz Süresi: İki Hafta Kuralı

Ceza kararına itiraz için süre iki haftadır. Bu kural 7499 sayılı Kanun ile getirildi ve 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe girdi. Aynı kanun istinaf süresi ve temyiz süresi için de iki hafta esasını kabul etti.

Eski düzende itiraz yedi gün, istinaf yedi gün, temyiz on beş gündü. İnternette hâlâ bu eski rakamlar dolaşır. Bu bilgiler 1 Haziran 2024 öncesi kararlar için geçerlidir.

En önemli değişiklik süre miktarı değildir. Başlangıç noktası değişti. Eskiden istinaf süresi kısa kararın okunmasıyla başlardı. Artık gerekçeli karar tebliği ile başlar. Bu durum süre tutum dilekçesi uygulamasını da doğrudan etkiledi.

İtiraz Yolu: Hangi Kararlara, Hangi Merciye

İtiraz yolu, kanunun açıkça gösterdiği hâkim ve mahkeme kararlarına karşı açıktır (CMK m.267). Tutuklama, tutukluluğun devamı, adli kontrol, iddianamenin iadesi ve görevsizlik kararları bu gruba girer. Soruşturma aşamasındaki kovuşturmaya yer olmadığı kararı için de ayrı bir itiraz yolu vardır (CMK m.173).

İtiraz dilekçesi önce kararı veren hâkim veya mahkemeye verilir. Bu merci itirazı haklı bulursa kararını kendisi düzeltir. Haklı bulmazsa dosyayı en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir (CMK m.268/2).

İnceleme mercii kanunda sıralanmıştır (CMK m.268/3):

• Sulh ceza hâkimliği kararları: Aynı yerde birden fazla hâkimlik varsa numara olarak sıradaki hâkimlik inceler. Son numaralı hâkimliğin kararına bir numaralı hâkimlik bakar.
• Asliye ceza mahkemesi kararları: Yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi inceler.
• Ağır ceza mahkemesi kararları: Birden fazla daire varsa numara olarak sıradaki ağır ceza mahkemesi inceler.
• Tutuklama ve adli kontrol kararları: Kanun bu kararlar için ayrı bir sıralama öngörür. Soruşturma aşamasında sulh ceza hâkimliği, kovuşturma aşamasında ilgili mahkeme esas alınır.

İtiraz, kural olarak kararın infazını durdurmaz (CMK m.269). Ancak kararı veren merci veya inceleme mercii infazın geri bırakılmasına karar verebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. Yalnızca merciin ilk kez verdiği tutuklama kararına karşı yeniden itiraz edilebilir.

İstinaf Süresi ve İstinaf Edilemeyen Kararlar

İstinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1). Başvuru, hükmü veren mahkemeye dilekçe vererek veya zabıt kâtibine beyanda bulunarak yapılır. Beyan tutanağa geçirilir ve hâkime onaylatılır.

Her hüküm istinaf edilemez. Kanun bazı hafif sonuçlu kararları kesin saymıştır (CMK m.272/3):

• Doğrudan verilen adli para cezası: On beş bin Türk lirası dâhil, bu tutara kadar olan adli para cezası hükümleri kesindir. Hapisten çevrilen adli para cezaları bu kapsamda değildir.
• Hafif suçlarda beraat: Üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat hükümleri kesindir.
• Kanunda kesin sayılan hükümler: Özel kanunların açıkça kesin dediği kararlar da istinaf edilemez.

On beş yıl ve daha fazla hapis cezası içeren hükümler ise başvuru olmasa bile bölge adliye mahkemesince kendiliğinden incelenir (CMK m.272/1).

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarında da yol değişti. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı kanun yolu istinaftır. 7589 sayılı Kanun ile CMK m.231 yeniden düzenlendi ve istinaf yolu korundu. Eski tarihli HAGB kararlarında ise itiraz yolu uygulanır.

Sanık ve katılan, başvuru nedenlerini göstermek zorunda değildir (CMK m.273/4). Cumhuriyet savcısı ise nedenlerini gerekçeleriyle yazmak zorundadır. Savcının istemi ilgililere tebliğ edilir ve iki hafta içinde cevap verilebilir.

Temyiz Süresi ve Temyiz Edilemeyen Kararlar

Temyiz süresi, bölge adliye mahkemesi kararının gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.291/1). Temyiz, hükmü veren bölge adliye mahkemesine dilekçe veya beyanla yapılır. Dosya oradan Yargıtay’a gönderilir.

Temyiz yolu istinaftan daha dardır. Yargıtay yalnızca hukuka aykırılık yönünden inceleme yapar. Delil takdiri ve olay tespiti istinaf aşamasında biter.

Kanun önemli bir eşik koymuştur. İlk derece mahkemesinin beş yıl veya daha az hapis cezası verdiği dosyalarda, istinafın esastan ret kararı kural olarak temyiz edilemez (CMK m.286/2). Beş yılı aşmayan cezayı artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları da aynı durumdadır. Adli para cezasına ilişkin istinaf ret kararları da temyiz edilemez.

Bu kuralın istisnaları vardır (CMK m.286/3). Hakaret, halkı kin ve düşmanlığa tahrik, Cumhurbaşkanına hakaret, silahlı örgüt üyeliği ve bazı Terörle Mücadele Kanunu suçlarında ceza miktarına bakılmaksızın temyiz yolu açıktır. Toplantı ve gösteri yürüyüşleri suçlarının bir kısmı da bu listededir.

Temyiz eden, hükmün neden bozulmasını istediğini dilekçede göstermek zorundadır (CMK m.294/1). Bu neden ancak bir hukuka aykırılık olabilir. Nedeni gösterilmeyen temyiz istemi reddedilebilir. Bu yüzden temyiz dilekçesi, istinaf dilekçesinden daha teknik bir metindir.

Süre Tutum Dilekçesi: 2024 Sonrası Hâlâ Gerekli mi

Süre tutum dilekçesi, gerekçeli karar henüz yazılmadan verilen ve kanun yoluna başvurma iradesini bildiren kısa dilekçedir. İçinde gerekçe bulunmaz. Yalnızca kararın istinaf veya temyiz edildiği ve ayrıntılı dilekçenin gerekçeli kararın tebliğinden sonra sunulacağı yazılır.

Eski düzende bu dilekçe hayati önemdeydi. Çünkü istinaf süresi kısa kararın okunmasıyla başlıyordu. Gerekçeli karar haftalar sonra yazılıyordu. Süre tutum dilekçesi verilmezse hak düşüyordu.

7499 sayılı Kanun bu durumu değiştirdi. Artık istinaf süresi ve temyiz süresi gerekçeli karar tebliği ile başlıyor. Bu nedenle süre tutum dilekçesi vermemek, 1 Haziran 2024 sonrası kararlarda hak kaybına yol açmaz.

Uygulamada avukatlar bu dilekçeyi hâlâ veriyor. Bunun üç pratik nedeni var:

• Dosyanın hızlanması: Mahkeme başvuru iradesini görünce gerekçeli kararı daha hızlı yazma eğilimindedir.
• Tutuklu sanık: Dilekçeye tahliye talebi eklenir. Dosya bölge adliye mahkemesine daha erken ulaşır.
• İhtiyat: Tebliğ tarihinde tartışma çıkarsa başvuru iradesi dosyada kayıtlı olur. Yargıtay uygulamasına göre süre tutum dilekçesi tek başına geçerli bir başvuru iradesidir.

Eski kanunda bulunan yedi günlük ek gerekçe süresi (CMK m.295) ise 7499 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırıldı. Artık gerekçeli ceza istinaf dilekçesi, tebliğden itibaren iki hafta içinde verilmelidir. Bu dilekçe süre tutum dilekçesinin devamı niteliğindedir.

Tefhim, Tebliğ ve Sürenin Hesaplanması

Tefhim, kararın duruşmada yüze karşı okunmasıdır. Tebliğ ise kararın yazılı olarak tarafa ulaştırılmasıdır. İtiraz süresi kararın öğrenilmesinden başlar. İstinaf ve temyiz süresi ise yalnızca gerekçeli kararın tebliğinden başlar.

Hafta ile belirlenen sürelerin hesabı kanunda düzenlenmiştir (CMK m.39). Süre, tebliğ gününün son haftada isim olarak karşılığı olan günde biter. Salı günü tebliğ edilen karar için son gün iki hafta sonraki salıdır. Süre o günün mesai saati bitiminde dolar.

Son gün resmî tatile denk gelirse süre tatilin ertesi günü biter. İdari izin günleri resmî tatil sayılmaz. Bu günlerde süre işlemeye devam eder. UYAP üzerinden gönderilen dilekçelerde süre gün sonunda biter (CMK m.38/A).

Elektronik tebligatta karar, muhatabın adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Avukatı olan sanıkta tebligat avukata yapılır. Bu durumda süre avukata yapılan tebliğden işler.

Süre kaçırılırsa karar kesinleşir. Tek çare eski hâle getirme talebidir (CMK m.40-42). Bu talep, kusursuz bir engel nedeniyle süreye uyulamadığında verilir. Engelin kalkmasından itibaren yedi gün içinde dilekçe verilmelidir. Dilekçede engel anlatılır ve belgeler eklenir.

Ceza Kararına İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır

Ceza kararına itiraz dilekçesi, kararı veren mahkemeye hitaben yazılan ve başvuru iradesini açıkça gösteren bir metindir. Hazır şablon kullanmak yerine dosyaya özgü yazılmalıdır. Aşağıdaki adımlar hem itiraz hem istinaf hem de temyiz dilekçesi için geçerlidir.

1. Doğru mahkemeyi ve başlığı yazın. Dilekçe, kararı veren mahkemeye hitaben yazılır. Başlıkta inceleme mercii de belirtilir. Örneğin Bursa Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere Bursa Asliye Ceza Mahkemesine ifadesi kullanılır.
2. Dosya ve karar bilgilerini ekleyin. Esas numarası, karar numarası, karar tarihi ve tebliğ tarihi yazılır. Tebliğ tarihi sürenin hesabı için önemlidir.
3. Tarafları ve sıfatı belirtin. Sanık, katılan, şüpheli veya suçtan zarar gören sıfatı açıkça yazılır. Avukat varsa vekil bilgisi eklenir.
4. Başvuru iradesini net ifade edin. Kararı istinaf ediyorum veya karara itiraz ediyorum cümlesi yeterlidir. Belirsiz ifadeler incelemeyi geciktirir.
5. Hukuka aykırılık nedenlerini sıralayın. Delillerin yanlış değerlendirilmesi, eksik inceleme, haksız tahrik veya meşru müdafaa hükümlerinin uygulanmaması gibi nedenler ayrı başlıklarla yazılır. Temyizde bu bölüm zorunludur (CMK m.294).
6. Talebi açıkça yazın. Kararın kaldırılması, beraat, cezanın indirilmesi veya HAGB uygulanması gibi somut talep belirtilir. Tutuklu sanıkta tahliye talebi eklenir.
7. Ekleri ve imzayı tamamlayın. Yeni delil, rapor veya belge varsa eklenir. Dilekçe imzalanır. İmzasız dilekçe geçersiz sayılabilir.
8. Süresinde teslim edin. Dilekçe mahkeme kalemine havale ettirilir veya UYAP üzerinden gönderilir. Teslim tarihi mutlaka kayıt altına alınır.

Dilekçede duygusal anlatımdan kaçınılmalıdır. Üst mahkeme, dosyadaki delillerle gerekçe arasındaki çelişkiyi arar. Mağdur tarafı da aynı yapıyla dilekçe yazabilir. Katılan, cezanın az olduğunu veya beraatin hatalı olduğunu ileri sürebilir.

Başvuru Nereye Verilir: Mahkeme, Cezaevi, UYAP

Başvuru, her zaman kararı veren mahkemeye yapılır. Üst mahkemeye doğrudan dilekçe gönderilmez. Yanlış mahkemeye verilen dilekçe ise Yargıtay uygulamasına göre ilgili mahkemeye gönderilir ve veriliş tarihi esas alınır.

Avukat, müvekkilinin açık iradesine aykırı olmamak kaydıyla kanun yoluna başvurabilir (CMK m.261). Sanığın eşi de sanığın rızasını almadan süresi içinde başvuru yapabilir (CMK m.262).

Başvurunun Sonuçları: İnfaz, Aleyhe Değiştirme Yasağı

Süresinde yapılan istinaf ve temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller (CMK m.275 ve m.293). Bu nedenle hapis cezası infaz edilmez, adli para cezası tahsil edilmez. Tutuklu sanık ise tutuklu kalmaya devam edebilir.

Sanık lehine yapılan başvuruda aleyhe değiştirme yasağı vardır (CMK m.283). Yalnızca sanık veya onun lehine savcı başvurmuşsa, yeni karar önceki cezadan daha ağır olamaz. Temyizde de aynı kural uygulanır (CMK m.307).

Katılan veya savcı aleyhe başvurmuşsa bu koruma kalkar. Üst mahkeme cezayı artırabilir. Cumhuriyet savcısı hem sanık aleyhine hem de sanık lehine başvurabilir (CMK m.260/3). Savcının lehe başvurusu sanığın da yararınadır.

Mağdur açısından durum şöyledir. Katılan sıfatı alan mağdur, beraat veya az ceza kararına karşı istinaf yoluna gidebilir. Katılma talebi reddedilen suçtan zarar gören de aynı hakka sahiptir. Uzlaşma veya şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşme kararlarında ise başvuru imkânı sınırlıdır.

Karıştırılan Diğer İtirazlar: İdari Para Cezası, Disiplin Cezası, AYM

Ceza mahkemesi kararına itiraz ile idari para cezasına itiraz farklı kurallara tabidir. Trafik cezası, kabahat cezası ve cezaevi disiplin cezası ceza yargılamasının dışındadır. Süreleri ve mercileri ayrıdır.

• İdari para cezası: Trafik ve kabahat cezalarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m.27). Bu süre iki hafta değil, on beş gündür.
• Cezaevi disiplin cezası: Disiplin kurulu kararına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır. Süre, öğrenmeden itibaren on beş gün ve her hâlde otuz gündür (İnfaz Hâkimliği Kanunu m.6). İnfaz hâkimi kararına karşı da ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
• Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru: Tüm kanun yolları tüketildikten sonra, kesin kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Temel hak ihlali iddiası şarttır.
• Kovuşturmaya yer olmadığı kararı: Savcılığın takipsizlik kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir (CMK m.173).

Bu ayrımlar önemlidir. Yanlış mercie veya yanlış sürede yapılan başvuru, hak kaybına yol açar. Örneğin disiplin cezasına ağır ceza mahkemesine doğrudan itiraz edilemez. Trafik cezasına istinaf yolu yoktur.

Bursa’da Ceza Kararına İtiraz Uygulaması

Bursa’da kanun yolu başvuruları, kararı veren mahkemenin bulunduğu adliyeye yapılır. Bursa Adliyesinde sulh ceza hâkimlikleri, asliye ceza ve ağır ceza mahkemeleri görev yapar. İnegöl, Mustafakemalpaşa, Gemlik ve Orhangazi gibi ilçe adliyelerinde de ceza mahkemeleri bulunur.

İstinaf incelemesi Bursa Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde yapılır. Bursa, kendi bölge adliye mahkemesine sahip illerdendir. Bu nedenle dosya şehir dışına gitmez. Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı, savcılık kararlarına karşı yapılan itirazlarda ve istinaf cevaplarında muhatap makamdır.

Tutuklu sanıklar Bursa’daki ceza infaz kurumlarından dilekçelerini kurum müdürlüğü aracılığıyla gönderir. Kurum kaydındaki teslim tarihi başvuru tarihi sayılır. Uygulamada gerekçeli kararın yazılma süresi dosyanın yoğunluğuna göre değişir. Bu süre boyunca kanun yolu süresi işlemez.

Bursa’daki hukuk bürosu, dosyanın hangi kanun yoluna tabi olduğunu ve sürenin hangi tarihten başladığını belirler. Gerekçeli karar tebliği takip edilir ve dilekçe süresi içinde sunulur. Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol kararlarında itiraz aynı gün hazırlanabilir.

Ceza Kararına İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı 20 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.