Cinsel Saldırı Soruşturması ve Yargılama Süreci

Son güncelleme: 1 Ekim 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

Akşam gelen bir telefon: “Hakkınızda şikâyet var, ifadeye gelmeniz gerekiyor.” O andan sonra atılan her adım dosyada kalır; karakolda kurulan ilk cümle de, imzalanan ilk tutanak da. Cinsel saldırı soruşturması, baştan doğru yönetilmediğinde sonradan düzeltilmesi en zor süreçlerden biridir.

Cinsel saldırı suçlaması, kişinin hayatını bir anda altüst edebilecek bir süreçtir. Suçlamayla karşılaşan kişi çoğu zaman ne olacağını, gözaltına alınıp alınmayacağını, tutuklanıp tutuklanmayacağını ve davanın ne kadar süreceğini bilmez. Mağdur açısından da sürecin nasıl işlediğini bilmek, haklarını etkin şekilde kullanabilmek için önemlidir.

Bu makalede cinsel saldırı (TCK 102) dosyalarında soruşturma ve kovuşturma sürecini, ilk başvurudan kesin hükme kadar adım adım anlatıyoruz. Suçun unsurları ve cezası için cinsel saldırı suçu rehberimize, deliller ve mağdur beyanı için ise cinsel saldırı delil yazımıza bakabilirsiniz.

Cinsel saldiri sorusturmasi ve yargilama sureci: ifade, tutuklama, iddianame, durusma ve istinaf – Av. Mustafa Yilmaz

Sürecin Genel Görünümü

Cinsel saldırı dosyasındaki temel aşamalar şunlardır:

Soruşturma Nasıl Başlar?

Cinsel saldırı soruşturması; mağdurun Cumhuriyet başsavcılığına, polis merkezine veya jandarma karakoluna yaptığı şikâyetle, hastanelerin adli bildirimiyle veya üçüncü kişilerin ihbarıyla başlar. Basit cinsel saldırı ve sarkıntılık şikâyete bağlı olduğundan, bu hallerde soruşturma başlatılabilmesi için mağdurun 6 aylık süre içinde şikâyetçi olması gerekir. Nitelikli cinsel saldırı ise (eşe karşı işlenmesi hariç) resen soruşturulur.

Şikâyet veya ihbar üzerine savcı, suçun işlendiği izlenimini veren bir hal bulunup bulunmadığını değerlendirir ve soruşturmayı başlatır. Cinsel suçlarda soruşturmaların, bu alanda görevlendirilmiş savcılar tarafından yürütülmesi yaygın bir uygulamadır.

Şüpheli Olarak Çağrıldığınızda Ne Yapmalısınız?

İfadeye Çağrılma

Soruşturma başladıktan sonra şüpheli genellikle telefonla veya yazılı olarak kolluğa ya da savcılığa ifade vermeye çağrılır. Bazı dosyalarda ise, özellikle kaçma veya delil karartma şüphesi bulunduğunda, şüpheli doğrudan yakalanarak gözaltına alınabilir.

İfadeye çağrılan kişinin dikkat etmesi gereken hususlar şunlardır:

• Çağrıyı ciddiye almak: Çağrıya uyulmaması, zorla getirme kararı verilmesine ve kaçma şüphesinin değerlendirilmesine yol açabilir.
• İfadeden önce avukata danışmak: Cinsel saldırı suçlamasında verilen ilk ifade, davanın tamamını etkiler. İfadeden önce dosyada neler bulunduğunu bilmek ve savunmayı planlamak önemlidir.
• Mağdurla iletişime geçmemek: Mağdurla veya yakınlarıyla “konuşup halletmek” amacıyla iletişime geçmek, delil karartma veya baskı olarak değerlendirilebilir; tutuklama gerekçesi oluşturabilir ve ayrı suçlara vücut verebilir.
• Delilleri korumak: Lehe olabilecek mesajları, fotoğrafları ve kayıtları silmemek; telefonu değiştirmemek.
• Sosyal medyada paylaşım yapmamak: Olay veya mağdur hakkında paylaşım yapmak, hem savunmayı zayıflatır hem de yeni suçlamalara yol açabilir.

İfade Sırasında Şüphelinin Hakları

Şüpheli, ifade alınmadan önce şu haklarının kendisine hatırlatılmasını talep edebilir (CMK 147):

• Kendisine yöneltilen suçlamanın açıklanması,
• Müdafi seçme ve müdafiin hukuki yardımından yararlanma hakkı; müdafi seçecek durumda değilse istemi halinde baro tarafından müdafi görevlendirilmesi,
• Yakınlarından istediğine gözaltına alındığının bildirilmesi,
• Susma hakkı: Suçlamaya ilişkin açıklamada bulunmama,
• Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteme,
• Lehine olan hususları ileri sürme imkânı.

Bu haklardan en önemlisi müdafi hakkı ve susma hakkıdır. Şüpheli, avukatı yanında olmadan ifade vermek zorunda değildir. Susma hakkının kullanılması aleyhe yorumlanamaz. Ancak susma hakkının kullanılıp kullanılmayacağı, dosyanın içeriğine göre avukatla birlikte verilmesi gereken stratejik bir karardır.

Gözaltı Süreleri

Bireysel suçlarda gözaltı süresi, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez (CMK 91). Bu süre içinde şüpheli ya serbest bırakılır ya da tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilir. Gözaltı kararına karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir.

Tutuklama ve Adli Kontrol

Tutuklama Şartları

Tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir (CMK 100). Tutuklama nedenleri kaçma şüphesi ile delilleri karartma şüphesidir. Nitelikli cinsel saldırı (102/2) CMK 100/3’teki katalog suçlar arasında yer aldığından, bu suçlarda kuvvetli suç şüphesi varsa tutuklama nedeninin varlığı kanun gereği var sayılabilir. Basit cinsel saldırı ve sarkıntılıkta (102/1) ise tutuklama nedenlerinin somut olgularla gösterilmesi gerekir.

Tutuklama bir ceza değil, bir koruma tedbiridir. Hâkim, her dosyada tutuklamanın ölçülü olup olmadığını ve adli kontrolün yeterli olup olmayacağını değerlendirmek ve gerekçelendirmek zorundadır. Adli para cezası veya üst sınırı iki yılı geçmeyen hapis cezası gerektiren suçlarda tutuklama yasağı bulunmakla birlikte, cinsel saldırının hiçbir halinin üst sınırı bu düzeyde değildir.

Tutuklamada Değerlendirilen Hususlar

Uygulamada cinsel saldırı dosyalarında tutuklama değerlendirilirken şu hususlar önem taşır:

• Delillerin güçlü olup olmadığı (adli tıp bulgusu, kamera kaydı, mesajlar),
• Suçun niteliği ve öngörülen ceza,
• Şüphelinin mağdura yakınlığı ve mağdura baskı yapma ihtimali,
• Şüphelinin sabit ikametgâhı, işi ve ailesi,
• Şüphelinin sabıka durumu,
• Delillerin toplanmasının tamamlanıp tamamlanmadığı.

Adli Kontrol Tedbirleri

Tutuklama yerine veya tahliyeyle birlikte uygulanabilecek adli kontrol tedbirleri CMK 109’da sayılmıştır. Cinsel saldırı dosyalarında sık uygulananlar şunlardır:

Adli kontrol yükümlülüklerine uyulmaması halinde şüpheli hakkında tutuklama kararı verilebilir. Bu nedenle yükümlülüklere titizlikle uyulması gerekir.

Tutuklamaya İtiraz

Tutuklama kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren sulh ceza hâkimliğine yapılır ve itirazı yerinde görmezse dosya sıradaki sulh ceza hâkimliğine gönderilir. Ayrıca soruşturma evresinde en geç 30 günlük aralıklarla tutukluluğun devamının incelenmesi zorunludur ve şüpheli her zaman tahliye talebinde bulunabilir. İtiraz için tutuklama kararına itiraz dilekçesi örneğimizden yararlanabilirsiniz.

Soruşturmanın Gizliliği ve Kısıtlama Kararı

Soruşturma evresi gizlidir. Cinsel suç dosyalarında, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek hallerde Cumhuriyet savcısının talebiyle sulh ceza hâkimliği, müdafiin dosyayı inceleme ve belge örneği alma yetkisini kısıtlayabilir (CMK 153/2). Ancak şüphelinin ifadesi, bilirkişi raporları ve şüphelinin katıldığı işlemlere ilişkin tutanaklar kısıtlama kapsamına girmez. İddianamenin kabulünden itibaren müdafi dosyanın tamamını inceleyebilir.

Kısıtlama kararı bulunan dosyalarda şüpheli, suçlamanın ayrıntılarını tam olarak bilmeden ifade vermek durumunda kalabilir. Bu durumda müdafiin, en azından şüpheliye yöneltilen suçlamanın ve delillerin özünün açıklanmasını talep etmesi ve savunmayı buna göre yönlendirmesi önemlidir.

Soruşturmanın Sonuçlanması

Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar

Savcı, toplanan delillerin kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturmadığı kanaatine varırsa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verir (CMK 172). Mağdur bu karara karşı, tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK 173). İtiraz kabul edilirse savcı iddianame düzenlemek zorundadır.

Şikâyete bağlı hallerde şikâyet süresinin geçmiş olması, şikâyetten vazgeçilmesi veya zamanaşımının dolmuş olması halinde de kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.

İddianame

Savcı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanaatine varırsa iddianame düzenler ve görevli mahkemeye gönderir. Mahkeme iddianameyi 15 gün içinde inceler; eksiklik varsa iade eder, yoksa iddianameyi kabul ederek kovuşturma evresini başlatır.

Kovuşturma: Mahkeme Aşaması

Görevli Mahkeme

Mağdurun veya sanığın 18 yaşından küçük olduğu dosyalarda çocuk mahkemeleri veya çocuk ağır ceza mahkemeleri görevli olabilir.

Duruşmalar

İddianamenin kabulünden sonra mahkeme tensip zaptı düzenler ve ilk duruşma gününü belirler. Duruşmalarda sırasıyla:

• Sanığın kimlik tespiti yapılır ve iddianame okunur,
• Sanığın savunması alınır,
• Mağdur ve tanıklar dinlenir,
• Deliller tartışılır, bilirkişi raporları okunur,
• Savcı esas hakkındaki mütalaasını verir,
• Katılan vekili ve sanık müdafii esas hakkında beyanda bulunur,
• Sanığa son söz verilir ve hüküm açıklanır.

Dosyanın kapsamına göre yargılama tek duruşmada tamamlanabileceği gibi birkaç duruşmaya da yayılabilir. Adli tıp ve DNA raporlarının beklenmesi süreci uzatabilir.

Kapalı Duruşma

Duruşmalar kural olarak aleni olmakla birlikte, genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerektirdiği hallerde duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına karar verilebilir (CMK 182). Cinsel saldırı davalarında, özellikle mağdurun dinlendiği oturumlarda bu imkân sıkça kullanılır. Kapalı duruşmada izleyiciler salona alınmaz; ancak taraflar, avukatları ve mahkemenin izin verdiği kişiler bulunabilir. Hüküm ise her durumda aleni olarak açıklanır.

Mağdurun Duruşmada Dinlenmesi

Mağdurun duruşmada sanıkla yüz yüze gelmesi ciddi bir travma kaynağı olabilir. Bu nedenle uygulamada mağdurun ses ve görüntü aktarımlı sistemle (SEGBİS) veya ayrı bir odada dinlenmesi, sanığın mağdurun dinlendiği sırada salondan çıkarılması gibi yöntemlere başvurulabilir. Soruşturma aşamasında usulüne uygun şekilde kayda alınan mağdur beyanının, kovuşturmada zorunlu olmadıkça tekrar alınmaması da hedeflenir. Sanığın mağdura soru sorma hakkı ise kural olarak mahkeme başkanı veya hâkim aracılığıyla kullanılır.

Mahkeme Kararları

Yargılama sonunda mahkeme şu kararlardan birini verebilir:

HAGB ve 7589 Sayılı Kanun

12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) ile HAGB kurumu yeniden düzenlenmiştir. Yeni düzenlemede cinsel suçlar HAGB kapsamından çıkarılmamıştır; ancak hükmedilen cezanın 2 yıl veya daha az olması şartı devam ettiğinden cinsel saldırıda HAGB pratikte yalnızca sarkıntılık halinde mümkündür. HAGB kararlarına karşı başvurulacak kanun yolu itiraz değil istinaftır; 2024 yılında açılan bu yol 7589 sayılı Kanunla korunmuştur.

Beraat Halinde Tazminat

Tutuklu olarak yargılanıp beraat eden sanık, haksız tutuklama nedeniyle devlete karşı tazminat davası açabilir (CMK 141). Bu dava, beraat kararının kesinleşmesinden itibaren belirli bir süre içinde ağır ceza mahkemesinde açılır. Ayrıca sanık, kendisine bildiği halde gerçeğe aykırı isnatta bulunan kişi hakkında iftira suçundan şikâyette bulunabilir ve hukuk mahkemesinde tazminat talep edebilir.

Kanun Yolları: İstinaf ve Temyiz

İlk derece mahkemesinin kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf incelemesini bölge adliye mahkemesi ceza daireleri yapar. İstinaf incelemesinde hem maddi olaylar hem de hukuki değerlendirme denetlenir; gerekirse duruşma açılarak deliller yeniden değerlendirilebilir.

Bölge adliye mahkemesinin kararlarına karşı ise kanunda belirtilen şartlarla temyiz yoluna gidilebilir. Temyiz incelemesini Yargıtay yapar; cinsel suçlara ilişkin dosyalar Yargıtay 9. Ceza Dairesi tarafından incelenir. Yargıtay yalnızca hukuki denetim yapar.

Kanun yolu süreleri kısa ve hak düşürücüdür. Sürenin kaçırılması halinde karar kesinleşir. Bu nedenle kararın açıklanmasından veya tebliğinden hemen sonra kanun yolu başvurusunun değerlendirilmesi gerekir.

Cinsel Saldırı Davası Ne Kadar Sürer?

Davanın süresi; dosyanın tutuklu olup olmadığına, delillerin niteliğine, adli tıp ve DNA raporlarının gelme süresine, tanık sayısına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Genel bir fikir vermek gerekirse:

Tutuklu dosyalar öncelikle ele alındığından daha hızlı sonuçlanma eğilimindedir. Bu süreler yalnızca genel bir fikir vermek amacıyla verilmiştir; her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Cinsel Saldırı Suçlamasının Memuriyete ve Hayata Etkisi

Soruşturma ve Kovuşturma Sırasında

Kamu görevlisi hakkında cinsel saldırı suçlamasıyla soruşturma başlatılması halinde, idare disiplin soruşturması da başlatabilir ve görevden uzaklaştırma tedbiri uygulayabilir. Ceza yargılamasının sonucu beklenmeden disiplin cezası verilebilir; ancak ceza davasında beraat kararı verilmesi, disiplin sürecini etkileyebilir.

Mahkûmiyet Halinde

Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet memuriyete engeldir (657 sayılı DMK m.48/A-5). Cinsel saldırının en hafif halinin alt sınırı 2 yıl olduğundan, mahkûmiyet memuriyetin sona ermesine yol açar. HAGB kararı ise kural olarak memuriyete engel değildir; ancak güvenlik soruşturması gerektiren kadrolarda idare tarafından değerlendirmeye alınabilmektedir.

Özel Hayat ve Sosyal Sonuçlar

Cinsel saldırı suçlaması; iş kaybı, aile ilişkilerinde sorunlar, boşanma ve velayet davaları, sosyal çevrede damgalanma gibi hukuk dışı sonuçlar da doğurabilir. Masumiyet karinesi gereği, hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmayan kişi suçlu sayılamaz. Şüphelinin kimliğinin ve suçlamanın sosyal medyada teşhir edilmesi, masumiyet karinesini ve kişilik haklarını ihlal edebilir.

Asılsız Suçlama ve İftira

Cinsel saldırı suçlamalarının büyük çoğunluğu gerçek olaylara dayanmakla birlikte, nadiren de olsa asılsız suçlamalarla karşılaşılabilir. Hukuka aykırı bir eylem gerçekleştirmediğini bildiği bir kimse hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak amacıyla yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunan kişi iftira suçundan (TCK 267) cezalandırılır.

İftira suçunun oluşması için şikâyetçinin, isnadın gerçeğe aykırı olduğunu bilmesi gerekir. Sanığın delil yetersizliği nedeniyle beraat etmesi, şikâyetçinin iftira ettiği anlamına gelmez. Bu ayrım hem mağdurların şikâyet hakkını hem de haksız suçlamaya maruz kalan kişilerin haklarını korumak açısından önemlidir.

Bursa’da Cinsel Saldırı Soruşturması

Bursa’da cinsel saldırı suçlarına ilişkin soruşturmalar Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı ve ilçe Cumhuriyet başsavcılıklarınca yürütülür. Tutuklama ve adli kontrol kararları ilgili yerdeki sulh ceza hâkimliklerince verilir. Kovuşturmalar ise suçun niteliğine göre Bursa asliye ceza mahkemeleri veya Bursa ağır ceza mahkemelerinde (ilçelerde ilgili asliye ve ağır ceza mahkemelerinde) görülür. İstinaf incelemesi Bursa Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerince yapılır.

Bursa Adalet Sarayı, Hacıilyas Mah. Kıbrıs Şehitleri Cad. No:21 Osmangazi/Bursa adresinde bulunmaktadır. Şüpheli ve sanıklar, müdafi tutacak maddi imkânları yoksa CMK kapsamında Bursa Barosu tarafından müdafi görevlendirilmesini talep edebilir.

Cinsel Saldırı Soruşturması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Cinsel saldırı suçlamasıyla ifadeye çağrıldım, ne yapmalıyım?

Çağrıya uyun; ancak ifadeden önce bir avukata danışın. Mağdurla iletişime geçmeyin, delilleri silmeyin ve sosyal medyada paylaşım yapmayın. İfade sırasında müdafi yardımından yararlanma ve susma hakkınız vardır.

Cinsel saldırı suçunda tutuklama olur mu?

Nitelikli cinsel saldırı katalog suçlardandır ve kuvvetli suç şüphesi varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Basit cinsel saldırı ve sarkıntılıkta ise kaçma veya delil karartma şüphesinin somut olarak gösterilmesi gerekir. Her durumda adli kontrolün yeterli olup olmayacağı değerlendirilmelidir.

Tutuklama kararına nasıl itiraz edilir?

Kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Ayrıca her zaman tahliye talebinde bulunulabilir.

Cinsel saldırı davası gizli mi görülür?

Soruşturma evresi gizlidir. Kovuşturmada duruşmalar kural olarak aleni olmakla birlikte, genel ahlakın gerektirdiği hallerde kapalı yapılabilir; cinsel saldırı davalarında bu sıkça uygulanır. Hüküm ise aleni olarak açıklanır.

Cinsel saldırı davasında HAGB verilir mi?

7589 sayılı Kanunla cinsel suçlar HAGB kapsamından çıkarılmamıştır; ancak ceza 2 yıl veya daha az olmalıdır. Bu nedenle HAGB pratikte yalnızca sarkıntılık halinde mümkündür.

Cinsel saldırı suçlaması memuriyete engel mi?

Soruşturma ve kovuşturma aşamasında görevden uzaklaştırma ve disiplin süreci gündeme gelebilir. Mahkûmiyet halinde, ceza bir yılın üzerinde olacağından memuriyet sona erer.

Cinsel saldırı davası ne kadar sürer?

İlk derece yargılaması dosyanın niteliğine göre birkaç aydan bir-iki yıla kadar sürebilir. Ardından istinaf ve temyiz aşamaları gelir. Tutuklu dosyalar öncelikle ele alınır.

Haksız yere cinsel saldırı suçlamasına maruz kaldım, ne yapabilirim?

Savunmanızı delillerle ortaya koyun. Beraat halinde, şikâyetçinin isnadın gerçeğe aykırı olduğunu bildiğine dair deliller varsa iftira suçundan şikâyette bulunabilir ve tazminat talep edebilirsiniz. Haksız tutuklandıysanız devlete karşı tazminat davası açabilirsiniz.

Sonuç: Cinsel Saldırı Soruşturması Dosyalarında Yol Haritası

Cinsel saldırı soruşturması ve yargılaması, şüpheli için ağır sonuçlar doğurabilecek, mağdur için ise haklarını etkin kullanmayı gerektiren bir süreçtir. Şüpheli açısından ilk ifade, tutuklama değerlendirmesi ve suç vasfının doğru belirlenmesi davanın seyrini belirler; bu nedenle sürecin başından itibaren hukuki destek alınması önemlidir. Mağdur açısından ise sürecin aşamalarını bilmek, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz, davaya katılma ve kanun yollarına başvurma gibi hakların zamanında kullanılmasını sağlar.

Bursa Avukat