Cezanın İnfazının Ertelenmesi: Hastalık, Hamilelik ve Kendi İsteğiyle Erteleme (CGTİHK 16-17)

Son güncelleme: 28 Ekim 2026 | Yazar: Av. Mustafa Yılmaz (Bursa Barosu)

İnfaz erteleme nedir ve kimler yararlanabilir?

Nilüfer’de küçük bir atölye işleten Kemal Bey, taksirle yaralama suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası almıştı. Karar istinafta onandı ve kesinleşti. Bir sabah kapısına çağrı kâğıdı geldi. On gün içinde teslim olması gerekiyordu. Oysa eşi ameliyat olacaktı ve atölyede yarım kalmış siparişler vardı. Kemal Bey’in aklına ilk gelen soru şuydu: cezamı biraz sonra çekebilir miyim?

İnfaz erteleme, kesinleşmiş bir hapis cezasının yerine getirilmesinin belirli bir süre için geri bırakılmasıdır. Ceza ortadan kalkmaz. Sadece cezaevine giriş tarihi ileriye alınır. Bu kurum 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun‘da düzenlenir.

Kanun iki ana yol öngörür. Birincisi m.16’daki zorunlu hâllerdir. Akıl hastalığı, hayat için kesin tehlike oluşturan hastalık ve hamilelik bu gruptadır. İkincisi m.17’deki hükümlünün istemiyle ertelemedir. Burada ceza süresi sınırı ve takdir yetkisi devreye girer. Cezanın infazının ertelenmesi her iki yolda da Cumhuriyet Başsavcılığı kararıyla olur.

İnfaz erteleme ile hapis cezasının ertelenmesi aynı şey midir?

Hayır, bu iki kurum birbirinden farklıdır. TCK m.51’deki hapis cezasının ertelenmesi ayrı bir kurumdur. TCK m.51 ertelemesine mahkeme hüküm verirken karar verir. Hükümlü cezaevine hiç girmez ve denetim süresini iyi hâlle geçirirse ceza infaz edilmiş sayılır. İnfazın ertelenmesinde ise ceza kesinleşmiştir ve mutlaka çekilecektir. Sadece başlangıç tarihi ileriye alınır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması da bu iki kurumdan ayrıdır. HAGB’de ortada kesinleşmiş bir mahkûmiyet yoktur. Bu kavramlar sık karıştırılır. Dilekçede yanlış kuruma dayanmak zaman kaybettirir.

Hastalık nedeniyle infaz erteleme nasıl olur?

Hastalık nedeniyle erteleme 5275 m.16’da üç ayrı durum için düzenlenmiştir. Her birinin ölçütü farklıdır. Ceza miktarı bu maddede önemli değildir. Müebbet hapis cezasında bile uygulanabilir.

• Akıl hastalığı (m.16/1): Hükümlünün cezasının infazı geri bırakılır. Hükümlü iyileşinceye kadar TCK m.57’deki sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır. Burada geçen süre cezadan düşülür.
• Diğer hastalıklar (m.16/2): Kural olarak infaz resmî sağlık kuruluşlarının hükümlülere ayrılan bölümlerinde sürdürülür. Ancak hastalık hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa infaz iyileşinceye kadar geri bırakılır.
• Ağır hastalık veya engellilik (m.16/6): Hükümlü cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremiyorsa ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmuyorsa infaz geri bırakılabilir.

Buradaki anahtar ifade “kesin tehlike”dir. Hastalığın varlığı tek başına yetmez. Cezaevi koşullarında tedavinin yürütülememesi veya yaşamın tehlikeye girmesi gerekir. İleri evre kanser, ağır kalp yetmezliği ve diyaliz gerektiren böbrek hastalıkları uygulamada sık karşılaşılan örneklerdir. Her dosya kendi raporuyla değerlendirilir. Hangi hastalıkların kapsama gireceğine ilişkin kapalı bir liste yoktur.

Geri bırakma kararı infazın yapıldığı yerin Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir (m.16/3). Hükümlünün sağlık durumu raporda belirtilen sürelerde incelenir. Raporda süre yoksa inceleme birer yıllık dönemlerle yapılır. Hükümlü yükümlülüklerine uymazsa karar kaldırılır.

ATK raporu ve rapor zinciri nasıl işler?

Hastalık nedeniyle erteleme için tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu ve bu raporun Adli Tıp Kurumunca onaylanması gerekir (m.16/3). Özel hastane raporu süreci başlatabilir. Ancak karara dayanak olacak belge resmî sağlık kurulu raporu ve ATK onayıdır.

Süreç şöyle ilerler. Hükümlü veya vekili elindeki sağlık belgeleriyle infaz savcılığına başvurur. Savcılık hükümlüyü tam teşekküllü bir devlet veya üniversite hastanesine sevk eder. Sağlık kurulu, hastalığın cezaevi koşullarında yaşam için kesin tehlike oluşturup oluşturmadığını değerlendirir. Rapor Adli Tıp Kurumuna gönderilir. ATK raporu onaylar, düzeltir veya hükümlüyü yeniden muayeneye çağırır.

Rapora karşı yapılacak itiraz da mümkündür. ATK raporu olumsuz çıkarsa yeni tıbbi bulgularla yeniden muayene istenebilir. Hastalık ilerlediğinde yeni başvuru her zaman yapılabilir. Raporun güncel olması önemlidir. Bir yıldan eski raporlar genellikle yeterli görülmez.

Hamilelik nedeniyle infaz erteleme hangi süreyi kapsar?

Hamilelik nedeniyle infaz erteleme gebelik süresini ve doğumdan sonraki 1 yıl 6 ayı kapsar (m.16/4). Bu süre 7242 sayılı Kanun ile 2020’de altı aydan bir yıl altı aya çıkarılmıştır. Erteleme bu hâlde zorunludur. Savcılığın takdir yetkisi yoktur. Gebelik raporu ve doğum belgesi yeterlidir.

Çocuk ölmüş veya anneden başka birine verilmişse infaz doğumdan iki ay sonra başlar. Kapalı cezaevine girdikten sonra hamile kalan ve koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalan kadınlar bu haktan yararlanamaz (m.16/5). Eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılan kadınlar için de aynı istisna geçerlidir.

Erteleme süresi dolan anne için iki yol daha vardır. Birincisi m.65’tir. Dışarıda bırakılacak kimsesi olmayan 0-6 yaş grubundaki çocuklar annelerinin yanında cezaevinde kalabilir. İkincisi m.16/A’dır. Bu madde 2023’te 7445 sayılı Kanun ile eklenmiştir. Toplam 10 yıl veya daha az ceza alan kadın hükümlünün 18 yaşını doldurmamış çocuğu ağır hasta veya bakıma muhtaç engelliyse infaz 1 yıla kadar ertelenebilir. Bu süre her defasında 6 ayı geçmemek üzere en çok 4 kez uzatılabilir.

İnfaz erteleme şartları nelerdir?

Hükümlünün istemiyle infaz erteleme şartları 5275 m.17’de sayılmıştır. Kasıtlı suçlarda 3 yıl ve daha az, taksirli suçlarda 5 yıl ve daha az hapis cezaları ertelenebilir. Bu sınır toplam ceza üzerinden hesaplanır. Birden fazla kesinleşmiş cezası olan hükümlüde cezalar toplanır (m.99).

Madde 17/4’teki ara verme nedenleri sınırlıdır. Yükseköğrenimi bitirme, ana, baba, eş veya çocuğun ölümü, ailenin ticari faaliyetinin veya tarım arazisinin işletilemez hâle gelmesi, eş veya çocuğun sürekli hastalığı ve hükümlünün sürekli tedavi gerektiren hastalığı bu gruptadır. Bu nedenler cezaevindeki hükümlü içindir. Dışarıdaki hükümlü için m.17/1 geçerlidir.

Hangi suçlarda infaz erteleme mümkün değildir?

Terör suçları, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan hükümlü olanlar m.17’den yararlanamaz (m.17/6). Mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulananlar ile disiplin veya tazyik hapsine mahkûm edilenler de kapsam dışındadır. Bu liste yalnızca hükümlünün istemiyle erteleme içindir.

Hastalık ve hamilelik hâlindeki m.16 ertelemesi için böyle bir suç listesi yoktur. Suç örgütü üyeliğinden hükümlü bir kişi m.17’den yararlanamaz. Ancak hayatı için kesin tehlike varsa m.16/2 kapsamında ertelemeden yararlanabilir. Cinsel saldırı hükümlüsü için de aynı ayrım geçerlidir.

Adli para cezasının infazı m.17 kapsamında ertelenmez. Adli para cezası ödenmezse hapse çevrilir. Bu hapis cezası için de erteleme uygulanmaz. Bunun yerine taksitlendirme veya kamuya yararlı işte çalıştırma seçenekleri değerlendirilir. Ödeme emri tebliğinden sonra 30 gün içinde ödeme yapılması gerekir (m.106).

Çağrı kâğıdı geldikten sonra başvuru adımları nelerdir?

Çağrı kâğıdı tebliğinden itibaren 10 gün içinde teslim olunmalı ve erteleme dilekçesi bu sürede verilmelidir (m.19/1). Süre kaçırılırsa Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır. Kasıtlı suçlarda 3 yıldan, taksirli suçlarda 5 yıldan fazla cezalarda çağrı yapılmaz ve doğrudan yakalama emri düzenlenir (m.19/2).

1. Cezanın türünü ve toplamını belirleyin. İlamdaki ceza kasıtlı mı taksirli mi, toplam kaç yıl, kesinleşme tarihi nedir. Bu bilgiler m.17 sınırını belirler.
2. İstisna listesini kontrol edin. Suç m.17/6’daki gruba giriyorsa bu yol kapalıdır. Yalnızca m.16 veya konutta infaz değerlendirilir.
3. Gerekçeyi belgeleyin. Sağlık raporu, öğrenci belgesi, vergi levhası, hastaneden eş veya çocuk için epikriz, vefat belgesi toplanır.
4. İnfazın ertelenmesi dilekçesini yazın. Dilekçe çağrı kâğıdını gönderen Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben yazılır. Talep edilen süre açıkça belirtilir.
5. Dilekçeyi 10 gün içinde verin. Dilekçe elden verilir ve havale tarihi alınır. UYAP üzerinden avukat aracılığıyla da sunulabilir.
6. Teminat talebine hazır olun. Savcılık güvence isterse belirlenen tutar yatırılır. Ekonomik durum yetersizse bu husus dilekçede belirtilir.
7. Kararı bekleyin ve teslime hazırlanın. Dilekçe vermek teslim yükümlülüğünü durdurmaz. Karar çıkana kadar savcılıkla yazılı iletişim sürdürülür.
8. Ret hâlinde şikâyet yoluna gidin. Ret kararı tebliğinden itibaren 15 gün içinde infaz hâkimliğine şikâyette bulunulur.

Kemal Bey’in cezası taksirli suçtan 1 yıl 8 aydı. Sınırın altındaydı ve çağrı üzerine kendisi gelmişti. Eşinin ameliyat raporuyla birlikte dilekçesini verdi. Savcılık 6 aylık erteleme kararı verdi ve teminat istedi.

İnfazın ertelenmesi dilekçesi nasıl yazılır?

İnfazın ertelenmesi dilekçesi kısa, belgeli ve somut olmalıdır. Dilekçe infazı yürüten Cumhuriyet Başsavcılığı İnfaz Bürosuna hitaben yazılır. İlam numarası ve infaz dosya numarası mutlaka belirtilir. Hangi madde kapsamında talep edildiği açıkça yazılır.

• Başlık ve muhatap: Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı İnfaz Bürosuna. Altında hükümlünün adı, TC kimlik numarası ve adresi yer alır.
• Dosya bilgileri: Hükmü veren mahkeme, esas ve karar numarası, kesinleşme tarihi, ilamat numarası.
• Talep: Cezanın infazının ertelenmesi talebi. Talep edilen süre ay veya yıl olarak yazılır.
• Gerekçe: Erteleme nedeni somut olarak anlatılır. Her iddia bir belgeye bağlanır.
• Hukuki dayanak: 5275 sayılı Kanun m.17 veya m.16. Teminat konusunda beyan eklenir.
• Ekler: Sağlık kurulu raporu, doğum belgesi, öğrenci belgesi, vefat belgesi, vekâletname.
• Tarih ve imza: Dilekçenin verildiği tarih ve hükümlünün veya vekilinin imzası.

Dilekçede teslim olma iradesi açıkça belirtilmelidir. Hükümlünün çağrıya uyduğu ve kaçma niyetinin olmadığı vurgulanır. Gerekçe bölümünde duygusal ifadeler yerine tarih, belge ve tutar yazılır. Savcılık dosya üzerinden karar verir ve duruşma yapmaz.

Ret kararına nasıl itiraz edilir?

Savcılığın erteleme talebini reddetmesi hâlinde başvurulacak yol infaz hâkimliğine şikâyettir. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m.4, Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarına karşı şikâyetleri inceleme görevini infaz hâkimliğine vermiştir. Bu görev 7242 sayılı Kanun ile 2020’de getirilmiştir. Daha önce bu konuda kanun yolu olmadığı kabul ediliyordu.

Şikâyet süresi işlemin öğrenilmesinden itibaren 15 gündür. Her hâlde işlem tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır (4675 m.5). Şikâyet doğrudan infaz hâkimliğine verilebilir. Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla da sunulabilir. İnfaz hâkimi dosya üzerinden karar verir.

İnfaz hâkimliğinin kararına karşı itiraz yolu açıktır (4675 m.6). İtiraz, infaz hâkimliğinin bulunduğu yerdeki ağır ceza mahkemesine yapılır. Kanun yolu süreleri 7499 sayılı Kanun ile 2024’te iki haftaya çıkarılmıştır. İtiraz merciinin kararı kesindir. Hukuka açık aykırılık varsa kanun yararına bozma yolu Adalet Bakanlığından talep edilebilir.

Konutta infaz ve diğer seçenekler nelerdir?

Erteleme verilmeyen hükümlü için konutta infaz, açık cezaevi ve denetimli serbestlik seçenekleri değerlendirilir. Bu kurumlar ertelemeden farklıdır. Ceza fiilen infaz edilir. Ancak infaz cezaevi dışında veya daha hafif koşullarda yürütülür.

Özel infaz usulleri 5275 m.110’da düzenlenir. Bu madde 7550 sayılı Kanun ile Haziran 2025’te önemli ölçüde genişletilmiştir. Karar mercii infaz hâkimliğidir. Terör, örgüt ve cinsel suçlardan hükümlüler bu usullerden yararlanamaz.

Ağır hasta hükümlü için m.16/6 ertelemesi ile m.110/3 konutta infazı birlikte düşünülmelidir. Ertelemede ceza işlemez. Konutta infazda ceza evde geçen süreyle çekilir. Toplam cezası 10 yılı aşan hasta hükümlüler konutta elektronik kelepçe ile izlenir. Sağlık durumu her yıl Cumhuriyet Başsavcılığınca incelenir.

Açık cezaevine doğrudan ayrılma da bir seçenektir. Kasıtlı suçlarda toplam 3 yıl ve altı, taksirli suçlarda 5 yıl ve altı cezalarda çağrı üzerine gelen hükümlü doğrudan açık kuruma alınabilir (m.14). Koşullu salıverilmeye 1 yıl kalan hükümlü denetimli serbestlik tedbirinden yararlanabilir (m.105/A). Bu süreler hükümlünün toplam ceza süresine göre hesaplanır.

Erteleme süresince yükümlülükler ve teminat nasıl işler?

Erteleme süresince hükümlü savcılığın belirlediği yükümlülüklere uymak ve süre sonunda teslim olmak zorundadır. Teminat yatırılmışsa teslimle birlikte iade edilir. Teslim olmayan hükümlünün teminatı Hazineye irat kaydedilir ve hakkında yakalama emri düzenlenir.

• Adres bildirimi: Hükümlü bulunduğu yeri savcılığa bildirir. Adres değişikliği derhâl yazılı olarak iletilir.
• Yurt dışı: m.16/A ertelemesinde yurt dışına çıkmama yükümlülüğü zorunludur. Diğer hâllerde savcılık bu koşulu ekleyebilir.
• Yeni suç: Kasıtlı bir suçtan kamu davası açılması ertelemeyi kendiliğinden sona erdirir. Soruşturma aşaması yeterli değildir.
• Rapor yenileme: Hastalık ertelemesinde sağlık durumu raporda belirtilen sürelerde yeniden incelenir. Süre yoksa yılda bir inceleme yapılır.
• Zamanaşımı: m.16/A ertelemesinde ceza zamanaşımı işlemez. Diğer hâllerde infaz savcılığı zamanaşımını takip eder.
• Teminat iadesi: Süre sonunda cezaevine teslim olan hükümlüye teminat iade edilir. Dilekçeyle talep edilmesi gerekir.

Erteleme sona erdiğinde yeni bir çağrı kâğıdı beklenmemelidir. Hükümlü belirlenen tarihte kendiliğinden teslim olur. İkinci bir erteleme isteniyorsa dilekçe ilk sürenin bitiminden önce verilir. İkinci erteleme de en çok 1 yıl olabilir.

Bursa’da infaz erteleme uygulaması nasıldır?

Bursa’da erteleme başvuruları Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı İnfaz Bürosuna yapılır. Bursa Adliyesi‘nde infaz işlemleri ilamat ve infaz bürosu tarafından yürütülür. Bursa infaz hâkimlikleri, savcılık kararlarına karşı şikâyetleri inceler. İnfaz hâkimliği kararlarına itiraz Bursa ağır ceza mahkemelerine yapılır.

Hastalık nedeniyle başvurularda Bursa’daki tam teşekküllü devlet ve üniversite hastanelerinin sağlık kurulu raporları alınır. Rapor Adli Tıp Kurumu onayına gönderilir. Bu süreç uzun sürebilir. Bu nedenle çağrı kâğıdı gelir gelmez sağlık belgelerinin toplanması önemlidir.

Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, İnegöl ve diğer ilçelerde verilen hükümlerin infazı, hükümlünün bulunduğu yerin savcılığınca yürütülebilir. Dilekçe çağrı kâğıdını gönderen savcılığa verilir. Yanlış yere verilen dilekçe süre kaybına yol açabilir. Başvuru öncesinde ilamın hangi savcılıkta olduğu UYAP üzerinden kontrol edilmelidir.

İnfaz Erteleme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı 28 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.